શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૩.૨૭ — પ્રકૃતેઃ ક્રિયમાણાનિ ગુણૈઃ
ஸ்ரீமத் பகவத் கீதை 3.27 — ப்ரக்ருதேஃ க்ரியமாணானி குணைஃ in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
કર્મયોગ અધ્યાયના આ ગહન શ્લોકમાં શ્રીકૃષ્ણ પ્રગટ કરે છે કે સમસ્ત કર્મ વાસ્તવમાં પ્રકૃતિના ત્રણ ગુણો દ્વારા કરાય છે. શરીર અને મન સાથે તાદાત્મ્ય કરનારી 'હું'ની મિથ્યા ભાવનારૂપ અહંકાર જ મનુષ્યને "હું કર્તા છું" માનવા વિવશ કરે છે. આ સત્ય સમજવાથી અભિમાન, ચિંતા અને બંધન સમાપ્ત થઈ જાય છે, કારણ કે જ્ઞાની પોતાની અંદર પ્રકૃતિને કાર્ય કરતી જુએ છે જ્યારે આત્મા અનાસક્ત સાક્ષી રહે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhagavad Gita Chapter 3, Verse 27 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ત્રીજા અધ્યાય કર્મયોગમાં શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને શીખવે છે કે બંધન વિના કેવી રીતે કર્મ કરવું. એ બતાવ્યા પછી કે કોઈ કર્મ-રહિત રહી શકતું નથી, હવે તેઓ બંધનના સૌથી ઊંડા કારણ — અહંકારના કર્તાપણાના દાવા — ને ઉઘાડું પાડે છે. આ શ્લોક ઘોષણા કરે છે કે પ્રકૃતિના ગુણો સમસ્ત કર્મ કરે છે, અને દુઃખ માત્ર ત્યારે ઉદ્ભવે છે જ્યારે મોહિત આત્મા 'હું કર્તા છું' કલ્પે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
યુગો-યુગોના સંતો અને કર્મયોગીઓ પ્રમાણિત કરે છે કે જે ક્ષણે કર્તાપણાનો ભાવ ઓગળે છે, કર્મ સહજ રીતે ચાલતું રહે છે જ્યારે હૃદય અટલ શાંતિમાં વિશ્રામ કરે છે — એ જ સ્વતંત્રતા જે આ શ્લોક એને આપવાનું વચન આપે છે જે અહંકાર નહીં, પ્રકૃતિને કર્તા તરીકે જુએ છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
પ્રકૃતેઃ ક્રિયમાણાનિ ગુણૈઃ કર્માણિ સર્વશઃ। અહઙ્કારવિમૂઢાત્મા કર્તાઽહમિતિ મન્યતે॥
prakṛiteḥ kriyamāṇāni guṇaiḥ karmāṇi sarvaśhaḥ ahankāra-vimūḍhātmā kartāham iti manyate
અર્થ:સમસ્ત કર્મ સર્વ પ્રકારે પ્રકૃતિના ગુણો દ્વારા કરાય છે; પરંતુ અહંકારથી મોહિત અંતઃકરણવાળો પુરુષ "હું કર્તા છું" — એમ માની લે છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ஸ்ரீமத் பகவத் கீதை 3.27 — ப்ரக்ருதேஃ க்ரியமாணானி குணைஃ પાઠના લાભ
અહંકાર અને આત્માને બાંધનારા કર્તાપણાના મિથ્યા ભાવને ઓગાળે છે
મનને સફળતાના અભિમાન અને નિષ્ફળતાની નિરાશાથી મુક્ત કરે છે
અનાસક્ત આત્માની સાક્ષી-ચેતના કેળવે છે
નાનો 'હું' નહીં, પ્રકૃતિ જ સમસ્ત કર્મ ચલાવે છે એ પ્રગટ કરી તણાવ ઘટાડે છે
કર્મયોગના ભાવમાં નમ્રતા અને સમર્પણ ગાઢ કરે છે
બંધનની જડ ઉઘાડી પાડી સાધકને આત્મજ્ઞાન માટે તૈયાર કરે છે
ஸ்ரீமத் பகவத் கீதை 3.27 — ப்ரக்ருதேஃ க்ரியமாணானி குணைஃ જપ વિધિ
શાંત બેસીને શ્લોકનો ધીરે ધીરે પાઠ કરો અને એના અર્થ પર ચિંતન કરો: પ્રકૃતિના ગુણો પ્રત્યેક કર્મ કરે છે, અને માત્ર અહંકાર 'હું કર્તા છું' દાવો કરે છે. જ્યારે પણ તમે સિદ્ધિથી ફૂલાઈ જાઓ કે નિષ્ફળતાથી તૂટી જાઓ, એને દોહરાવી સાક્ષી આત્મામાં પાછા ફરો. જે લોકો તણાવ, અહંકાર કે ફળમાં આસક્તિથી વ્યથિત છે તેમના માટે તે ખાસ મૂલ્યવાન છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ஸ்ரீமத் பகவத் கீதை 3.27 — ப்ரக்ருதேஃ க்ரியமாணானி குணைஃ શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ