ਭਵਾਨੀਭੁਜਙ੍ਗਮ੍
பவானீ புஜங்கம் in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਭਵਾਨੀਭੁਜੰਗਮ੍ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਸੁੰਦਰ ਭੁਜੰਗਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਸਤਾਰਾਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀਪੂਰਨ ਸਤੁਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਵੀ ਭਵਾਨੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਦਾ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਟ ਤੱਕ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਚੱਕਰਾਂ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ ਰਾਹੀਂ ਸਹਸ੍ਰਾਰ ਤੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪਰਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੀ ਹੈ। ਅੰਤਮ ਸ਼ਲੋਕ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਰਣਾਗਤੀ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟੇਕ 'ਭਵਾਨਿ ਤ੍ਵਮੇਕਾ ਗਤਿਰ੍ਮੇ ਭਵਾਨਿ' 'ਤੇ ਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Devotional hymn attributed to Adi Shankaracharya (Sri Vidya / Shakta tradition) · Adi Shankaracharya · c. 8th century CE (traditional attribution)
ਭਵਾਨੀਭੁਜੰਗਮ੍ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ 'ਭੁਜੰਗਮ੍' ਸਤੋਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਪ ਵਰਗੇ ਭੁਜੰਗਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੌਂਦਰਯਲਹਰੀ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਕੋਮਲ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਵਿਦਯਾ ਅਤੇ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਯੋਗ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਕਵੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਮੂਲਾਧਾਰ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ ਰਾਹੀਂ ਸਿਖਰ (ਸਹਸ੍ਰਾਰ) ਤੱਕ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸੁੰਦਰ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਮਨ-ਵਾਣੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪਰਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਾਕਤ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾਰਮਿਕ ਸ਼ਰਣਾਗਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ 'ਤੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸਤੋਤਰ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣਾ ਫਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਥਿਰ, ਭਗਤੀਯੁਕਤ ਮਨ ਨਾਲ ਨਿੱਤ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ 'ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ, ਮੇਧਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।' ਭਗਤ ਸਤਾਰਵੇਂ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਜੀਵਨਰੱਖਿਅਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ — ਭਵਾਨੀ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਪਾਰ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਬੇੜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ — ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਪਾਠ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਣ ਅਤੇ ਉਧਾਰ ਪਾਉਣ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਸ਼ਡਾਧਾਰਪਙ੍ਕੇਰੁਹਾਨ੍ਤਰ੍ਵਿਰਾਜਤ੍ ਸੁਸ਼ੁਮ੍ਨਾਨ੍ਤਰਾਲੇऽਤਿਤੇਜੋਲ੍ਲਸਨ੍ਤੀਮ੍ । ਸੁਧਾਮਣ੍ਡਲਂ ਦ੍ਰਾਵਯਨ੍ਤੀਂ ਪਿਬਨ੍ਤੀਂ ਸੁਧਾਮੂਰ੍ਤਿਮੀਡੇ ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਰੂਪਾਮ੍ ॥ ੧॥
ṣaḍādhārapaṅkeruhāntarvirājat suṣumnāntarāle'titejollasantīm | sudhāmaṇḍalaṃ drāvayantīṃ pibantīṃ sudhāmūrtimīḍe cidānandarūpām || 1||
ਅਰਥ:1. ਮੈਂ ਉਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਰੂਪਾ, ਚਿਦਾਨੰਦ-ਰੂਪਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਜੋ ਛੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਰਾਜਦੀ ਹੈ, ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤਿ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦੇਦੀਪਯਮਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾ ਕੇ ਪਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜ੍ਵਲਤ੍ਕੋਟਿਬਾਲਾਰ੍ਕਭਾਸਾਰੁਣਾਙ੍ਗੀਂ ਸੁਲਾਵਣ੍ਯਸ਼੍ਰਿਙ੍ਗਾਰਸ਼ੋਭਾਭਿਰਾਮਾਮ੍ । ਮਹਾਪਦ੍ਮਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਮਧ੍ਯੇ ਵਿਰਾਜਤ੍- ਤ੍ਰਿਕੋਣੇ ਨਿਸ਼ਣ੍ਣਾਂ ਭਜੇ ਸ਼੍ਰੀਭਵਾਨੀਮ੍ ॥ ੨॥
jvalatkoṭibālārkabhāsāruṇāṅgīṃ sulāvaṇyaśṛṅgāraśobhābhirāmām | mahāpadmakiñjalkamadhye virājat- trikoṇe niṣaṇṇāṃ bhaje śrībhavānīm || 2||
ਅਰਥ:2. ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀਭਵਾਨੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਕਰੋੜਾਂ ਉਦਿਤ ਬਾਲਸੂਰਜਾਂ ਦੀ ਆਭਾ ਵਾਂਗ ਅਰੁਣ ਹਨ, ਸੁਲਾਵਣਯ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਅਭਿਰਾਮ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਹਾਪਦਮ ਦੇ ਕਿੰਜਲਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਤ੍ਰਿਕੋਣ 'ਤੇ ਆਸੀਨ ਹਨ।
ਕ੍ਵਣਤ੍ਕਿਙ੍ਕਿਣੀਨੂਪੁਰੋਦ੍ਭਾਸਿਰਤ੍ਨ- ਪ੍ਰਭਾਲੀਢਲਾਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਦ੍ਰਪਾਦਾਬ੍ਜਯੁਗ੍ਮਾਮ੍ । ਅਜੇਸ਼ਾਚ੍ਯੁਤਾਦ੍ਯੈਃ ਸੁਰੈਃ ਸੇਵ੍ਯਮਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਿਵਾਂ ਭਾਵਯਾਮਿ ॥ ੩॥
kvaṇatkiṅkiṇīnūpurodbhāsiratna- prabhālīḍhalākṣārdrapādābjayugmām | ajeśācyutādyaiḥ suraiḥ sevyamānāṃ mahātripurāṃ śrīśivāṃ bhāvayāmi || 3||
ਅਰਥ:3. ਮੈਂ ਮਹਾਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਿਵਾ (ਸ਼ਕਤੀ) ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲ — ਰਤਨਜੜਿਤ ਖਣਕਦੀਆਂ ਕਿੰਕਿਣੀ-ਨੂਪੁਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਦੀਪਤ ਅਤੇ ਲਾਖਾਰਸ ਨਾਲ ਆਰਦ੍ਰ — ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ ਹਨ।
ਸੁਸ਼ੋਣਾਮ੍ਬਰਾਬਦ੍ਧਨੀਵੀਵਿਰਾਜਨ੍- ਮਹਾਰਤ੍ਨਕਾਞ੍ਚੀਕਲਾਪਂ ਨਿਤਮ੍ਬਮ੍ । ਸ੍ਫੁਰਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਵਰ੍ਤਨਾਭਿਂ ਚ ਤਸ੍ਯਾ ਭਜੇ ਵਲ੍ਲਰੀਵਦ੍ਵਿਸ਼ਾਲਂ ਤ੍ਰਿਵਲ੍ਲੀਮ੍ ॥ ੪॥
suśoṇāmbarābaddhanīvīvirājan- mahāratnakāñcīkalāpaṃ nitambam | sphuraddakṣiṇāvartanābhiṃ ca tasyā bhaje vallarīvadviśālaṃ trivallīm || 4||
ਅਰਥ:4. ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਤੰਬ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੁਸ਼ੋਣ ਵਸਤਰ ਦੀ ਨੀਵੀ ਅਤੇ ਮਹਾਰਤਨ-ਕਾਂਚੀ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਭੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾਵਰਤ ਹੈ, ਤਥਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਵਲੀ ਵੇਲ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਹੈ।
ਲਸਦ੍ਵ੍ਰਿਤ੍ਤਗਮ੍ਭੀਰਨਾਭੀਸਰੋਜਂ ਨਿਜਾਙ੍ਗੋਦ੍ਭਵਸ੍ਥੂਲਰੋਮਾਵਲੀਭਿਃ । ਭ੍ਰਮਦ੍ਭ੍ਰਮਰਾਡਮ੍ਬਰਂ ਸੁਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਂ ਭਜੇ ਤਤ੍ਤਟਿਤ੍ਕੋਟਿਕਾਨ੍ਤਂ ਭਵਾਨ੍ਯਾਃ ॥ ੫॥
lasadvṛttagambhīranābhīsarojaṃ nijāṅgodbhavasthūlaromāvalībhiḥ | bhramadbhramarāḍambaraṃ sundarākhyaṃ bhaje tattaṭitkoṭikāntaṃ bhavānyāḥ || 5||
ਅਰਥ:5. ਮੈਂ ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਉਸ ਨਾਭੀ-ਕਮਲ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਗੋਲ, ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ — ਜੋ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਰੋਮਾਵਲੀ ਨਾਲ ਭੌਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਾਂਗ ਘਿਰਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਕਰੋੜਾਂ ਬਿਜਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਕਾਂਤਿਮਾਨ ਹੈ।
ਕੁਚੌ ਕੁਙ੍ਕੁਮਾਗਾਰਗਰ੍ਭਪ੍ਰਵਾਲੌ ਪਰਾਭੀਤਿਮੁਦ੍ਰਾਕਰਸ੍ਯੋਪਕਣ੍ਠੌ । ਰਮਾਮਨ੍ਦਿਰੌ ਚਾਮਰਾਰਾਤਿਕੁਮ੍ਭੌ ਭਜੇ ਚਨ੍ਦਨਾਲਿਪ੍ਤਕੌ ਭਵ੍ਯਰੂਪੌ ॥ ੬॥
kucau kuṅkumāgāragarbhapravālau parābhītimudrākarasyopakaṇṭhau | ramāmandirau cāmarārātikumbhau bhaje candanāliptakau bhavyarūpau || 6||
ਅਰਥ:6. ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਕੁਚਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁੰਕੁਮ-ਭੰਡਾਰ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਵਾਲ-ਵਰਣ ਹਨ, ਅਭੈ ਅਤੇ ਵਰ-ਮੁਦ੍ਰਾ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਮਾ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਦੇ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਗਜਕੁੰਭ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਅਤੇ ਭਵਯਰੂਪ ਹਨ।
ਲਲਾਟਸ਼੍ਰਿਯਂ ਵਲ੍ਲਭੈਕਾਨੁਭਾਵਾਂ ਭੁਜਾਮੂਲਵਿਨ੍ਯਸ੍ਤਚੂਤਾਗ੍ਰਕੋਟਿਮ੍ । ਕਲਙ੍ਕਾਧਿਵਾਸਂ ਹਸਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਬਿਮ੍ਬਂ ਸ਼੍ਰਿਯੇ ਨੌਮਿ ਕਸ੍ਤੂਰਿਕਾਤਿਪ੍ਰਸਨ੍ਨਮ੍ ॥ ੭॥
lalāṭaśriyaṃ vallabhaikānubhāvāṃ bhujāmūlavinyastacūtāgrakoṭim | kalaṅkādhivāsaṃ hasaccandrabimbaṃ śriye naumi kastūrikātiprasannam || 7||
ਅਰਥ:7. ਸ਼੍ਰੀ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਲਈ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਲਾਟ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਜੋ ਵਲਭ (ਸ਼ਿਵ) ਲਈ ਅਨੁਪਮ ਹੈ, ਭੁਜਮੂਲ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਅੰਬ-ਪੱਲਵ-ਅਗ੍ਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਲੰਕ (ਚੰਦ੍ਰਕਲਾ) ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੱਸਦੇ ਚੰਦ੍ਰਬਿੰਬ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਨਾਲ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ।
ਭਜੇ ਵਕ੍ਤ੍ਰਮਬ੍ਜਪ੍ਰਭਾਜਾਲਲੋਲਂ ਲਸਦ੍ਵਾਰਿਜਾਕ੍ਸ਼ੀਯੁਗਂ ਵਿਭ੍ਰਮਾਕ੍ਸ਼ਮ੍ । ਲਲਾਟਾਨ੍ਤਰਾਲਮ੍ਬਿਮਾਣਿਕ੍ਯਭੂਸ਼ਂ ਵਹਨ੍ਤੀਂ ਚਲਤ੍ਕੁਣ੍ਡਲੋਦ੍ਯੋਤਗਣ੍ਡਮ੍ ॥ ੮॥
bhaje vaktramabjaprabhājālalolaṃ lasadvārijākṣīyugaṃ vibhramākṣam | lalāṭāntarālambimāṇikyabhūṣaṃ vahantīṃ calatkuṇḍalodyotagaṇḍam || 8||
ਅਰਥ:8. ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਖ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਮਲ-ਪ੍ਰਭਾ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਚੰਚਲ ਹੈ, ਜੋ ਦੀਪਤ ਕਮਲਨੈਣ ਅਤੇ ਵਿਭ੍ਰਮਯੁਕਤ ਨੇਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲਲਾਟ 'ਤੇ ਲਟਕਦੇ ਮਾਣਿਕਯ ਨਾਲ ਭੂਸ਼ਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੱਲਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਦੀ ਦਯੁਤੀ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਪੋਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹਨ।
ਸੁਫੁਲ੍ਲਾਰਵਿਨ੍ਦਾਯਤਾਕ੍ਸ਼ੀਂ ਸੁਵਕ੍ਸ਼ੋ- ਰੁਹਾਂ ਚਾਰੁਹਾਸਾਂ ਸੁਕਰ੍ਣਾਵਤਂਸਾਮ੍ । ਸੁਮਧ੍ਯਾਂ ਸੁਵ੍ਰਿਤ੍ਤਸ੍ਤਨੀਂ ਸੁਸ੍ਮਿਤਾਸ੍ਯਾਂ ਭਜੇ ਸ਼੍ਰੀਮਹੇਸ਼ੀਂ ਭਵਾਨੀਂ ਭਵਾਨੀਮ੍ ॥ ੯॥
suphullāravindāyatākṣīṃ suvakṣo- ruhāṃ cāruhāsāṃ sukarṇāvataṃsām | sumadhyāṃ suvṛttastanīṃ susmitāsyāṃ bhaje śrīmaheśīṃ bhavānīṃ bhavānīm || 9||
ਅਰਥ:9. ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀਮਹੇਸ਼ੀ, ਭਵਾਨੀ, ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਸੁਵਿਕਸਿਤ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਦੀਰਘ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਵਕਸ਼ ਵਾਲੀ, ਮਨੋਹਰ ਹਾਸ ਵਾਲੀ, ਸੁਕਰਣ-ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁਮਧਯਾ, ਸੁਵ੍ਰਿੱਤ-ਸਤਨੀ ਅਤੇ ਸੁਸਮਿਤ-ਮੁਖੀ।
ਸੁਨਾਸਾਪੁਟਂ ਸੁਨ੍ਦਰਭ੍ਰੂਲਲਾਟਂ ਤਰਙ੍ਗਾਯਤਾਕ੍ਸ਼ਂ ਸੁਧਾਧੌਤਗਣ੍ਡਮ੍ । ਸੁਬਿਮ੍ਬਾਧਰਂ ਕੁਨ੍ਦਦਨ੍ਤਪ੍ਰਭਾਢ੍ਯਂ ਭਜੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਚੂਡਾਲਸਤ੍ਕੇਸ਼ਪਾਸ਼ਮ੍ ॥ ੧੦॥
sunāsāpuṭaṃ sundarabhrūlalāṭaṃ taraṅgāyatākṣaṃ sudhādhautagaṇḍam | subimbādharaṃ kundadantaprabhāḍhyaṃ bhaje candracūḍālasatkeśapāśam || 10||
ਅਰਥ:10. ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਸੁੰਦਰ ਨਾਸਾਪੁਟ, ਮਨੋਹਰ ਭ੍ਰੂ ਅਤੇ ਲਲਾਟ, ਤਰੰਗ ਵਾਂਗ ਦੀਰਘ ਨੇਤਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਧੌਤ ਕਪੋਲ, ਬਿੰਬਫਲ ਵਾਂਗ ਅਧਰ, ਕੁੰਦ-ਦੰਤ-ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਚੂੜ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕੇਸ਼ਪਾਸ਼ ਵਾਲੀ।
ਪਰਾਸ਼ਕ੍ਤਿਰਾਜ੍ਞੀਸਮਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਵਿਸ਼੍ਵਾਂ ਪਰਾਂ ਭੋਗਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਦਾਂ ਸ਼ਾਮ੍ਭਵੀਂ ਤਾਮ੍ । ਪਰਾਕਾਰਕਾਮੇਸ਼੍ਵਰੀਂ ਕਾਮਕੋਟਿਂ ਭਜੇ ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਾਂ ਜਗਨ੍ਮਾਤਰਂ ਸ਼੍ਰੀਮ੍ ॥ ੧੧॥
parāśaktirājñīsamākrāntaviśvāṃ parāṃ bhogamokṣapradāṃ śāmbhavīṃ tām | parākārakāmeśvarīṃ kāmakoṭiṃ bhaje citsvarūpāṃ jaganmātaraṃ śrīm || 11||
ਅਰਥ:11. ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀ, ਜਗਨਮਾਤਾ, ਚਿਦ੍ਰੂਪਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਪਰਾ-ਸ਼ਕਤੀ, ਸਮਸਤ ਵਿਸ਼ਵ 'ਤੇ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਰਾਣੀ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਂਭਵੀ, ਪਰਾ ਕਾਮੇਸ਼ਵਰੀ ਅਤੇ ਕਾਮਕੋਟਿ।
ਸ਼੍ਰੁਤੀਨਾਂ ਮੁਹੁਰ੍ਭੂਸ਼ਣਂ ਤਰ੍ਕਗਮ੍ਯਂ ਮਨੋਵਾਕ੍ਪਥਾਤੀਤਮਤ੍ਯਨ੍ਤਦੂਰਮ੍ । ਨਿਜਾਨਨ੍ਦਬੀਜਂ ਸਦਾ ਬੁਦ੍ਧਿਨਿਸ਼੍ਠਂ ਨਿਰਾਕਾਰਮੋਙ੍ਕਾਰਗਮ੍ਯਂ ਭਜੇऽਹਮ੍ ॥ ੧੨॥
śrutīnāṃ muhurbhūṣaṇaṃ tarkagamyaṃ manovākpathātītamatyantadūram | nijānandabījaṃ sadā buddhiniṣṭhaṃ nirākāramoṅkāragamyaṃ bhaje'ham || 12||
ਅਰਥ:12. ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਦਾ ਭੂਸ਼ਣ ਹੈ, ਤਰਕ ਨਾਲ ਗ੍ਰਾਹਯ ਪਰ ਮਨ-ਵਾਣੀ ਦੇ ਪਥ ਤੋਂ ਅਤੀਤ ਅਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਦੂਰ ਹੈ, ਨਿਜ-ਆਨੰਦ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਸਦਾ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ, ਨਿਰਾਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਓਂਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਗਮਯ ਹੈ।
ਮਹਾਯੋਗਪੀਠੇ ਪਰਿਭ੍ਰਾਜਮਾਨੇ ਨਿਸ਼ਣ੍ਣਂ ਸ਼ਿਵੇਨਾਪਿ ਸਾਮ੍ਯਂ ਵਹਨ੍ਤੀਮ੍ । ਸਹਸ੍ਰਾਰਪਦ੍ਮੇ ਸਦਾ ਭਾਵਯਾਮਿ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾਂ ਪਰਾਂ ਚਿਚ੍ਛਰੀਰਾਂ ਭਵਾਨੀਮ੍ ॥ ੧੩॥
mahāyogapīṭhe paribhrājamāne niṣaṇṇaṃ śivenāpi sāmyaṃ vahantīm | sahasrārapadme sadā bhāvayāmi prabuddhāṃ parāṃ cicchharīrāṃ bhavānīm || 13||
ਅਰਥ:13. ਮੈਂ ਦੇਦੀਪਯਮਾਨ ਮਹਾਯੋਗਪੀਠ ਵਿੱਚ, ਸਹਸ੍ਰਾਰ-ਕਮਲ ਵਿੱਚ, ਸਦਾ ਭਵਾਨੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਜੋ ਪ੍ਰਬੁੱਧ, ਪਰਾ, ਚਿਤ੍-ਸਰੀਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਉੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਸਾਮਯ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਵਿਰਾਜਦੀ ਹੈ।
ਇਦਂ ਯਸ੍ਤੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਮਾਧਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਠੇਦ੍ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤੋ ਭਵਾਨੀਭੁਜਙ੍ਗਮ੍ । ਸ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁਂ ਵਿਜਿਤ੍ਯਾਪਿ ਮੇਧਾਂ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਚ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਦੇਹਾਨ੍ਤਰੇ ਮੁਕ੍ਤਿਮੇਤਿ ॥ ੧੪॥
idaṃ yastu nityaṃ samādhāya cittaṃ paṭhedbhaktiyukto bhavānībhujaṅgam | sa mṛtyuṃ vijityāpi medhāṃ śriyaṃ ca samāsādya dehāntare muktimeti || 14||
ਅਰਥ:14. ਜੋ ਭਗਤੀਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਨਿੱਤ ਇਸ ਭਵਾਨੀਭੁਜੰਗ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਕੇ ਮੇਧਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਵਿਤ੍ਵਂ ਚ ਵਾਗ੍ਮਿਤ੍ਵਮੇਧਾਦਿਕਂ ਚ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਭਵਾਨੀ ਦਦਾਤ੍ਯੇਵ ਤਸ੍ਮੈ । ਇਦਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਰਾਜਂ ਪਠਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਕਾਮਂ ਨਰਾ ਯੇ ਨਿਤਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਸੀਦੇਨ੍ਮਹੇਸ਼ੀ ॥ ੧੫॥
kavitvaṃ ca vāgmitvamedhādikaṃ ca prasannā bhavānī dadātyeva tasmai | idaṃ stotrarājaṃ paṭhanti prakāmaṃ narā ye nitāntaṃ prasīdenmaheśī || 15||
ਅਰਥ:15. ਪ੍ਰਸੰਨ ਭਵਾਨੀ ਉਸਨੂੰ ਕਵਿਤੱਵ, ਵਾਗਮਿਤਾ, ਮੇਧਾ ਆਦਿ ਜ਼ਰੂਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸਤੋਤਰਰਾਜ ਦਾ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਮਹੇਸ਼ੀ ਨਿਤਾਂਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।
ਭਵਾਨਿ ਤ੍ਵਦੀਯਾਙ੍ਘ੍ਰਿਸੇਵਾਨੁਰਕ੍ਤਾਨ੍ ਜਨਾਨ੍ਪਾਹਿ ਕਾਰੁਣ੍ਯਪੂਰ੍ਣੈਃ ਕਟਾਕ੍ਸ਼ੈਃ । ਜਗਨ੍ਮਾਤਰਸ੍ਮਾਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਪਾਮਰਾਣਾਂ ਗਤਿਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਨਾ ਨੈਵ ਲੋਕੇ ਮਦਮ੍ਬ ॥ ੧੬॥
bhavāni tvadīyāṅghrisevānuraktān janānpāhi kāruṇyapūrṇaiḥ kaṭākṣaiḥ | jaganmātarasmādṛśāṃ pāmarāṇāṃ gatistvaṃ vinā naiva loke madamba || 16||
ਅਰਥ:16. ਹੇ ਭਵਾਨਿ! ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਰਕਤ ਜਨਾਂ ਦੀ ਕਰੁਣਾਪੂਰਨ ਕਟਾਖਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਹੇ ਜਗਨਮਾਤਾ! ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਪਾਮਰਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਮੇਰੀ ਅੰਬਾ।
ਭਵਾਨਿ ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਪਦਾਮ੍ਭੋਜਪੋਤਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਯ ਯਾਚ੍ਛਮ੍ਭਵੇ ਦੇਹਿ ਮਾਤਃ । ਭਵਾਮ੍ਭੋਧਿਮਗ੍ਨਂ ਸਮੁਦ੍ਧਰ੍ਤੁਮੀਸ਼ੇ ਭਵਾਨਿ ਤ੍ਵਮੇਕਾ ਗਤਿਰ੍ਮੇ ਭਵਾਨਿ ॥ ੧੭॥
bhavāni tvadīyaṃ padāmbhojapotaṃ prapannāya yācchambhave dehi mātaḥ | bhavāmbhodhimagnaṃ samuddhartumīśe bhavāni tvamekā gatirme bhavāni || 17||
ਅਰਥ:17. ਹੇ ਭਵਾਨਿ! ਸ਼ਰਣਾਗਤ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਆਪ ਦੇ ਪਾਦਾਂਭੋਜ ਦੀ ਬੇੜੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਾਤਾ। ਆਪ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੇ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥ ਹੋ। ਹੇ ਭਵਾਨਿ! ਆਪ ਹੀ ਮੇਰੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਗਤੀ ਹੋ, ਹੇ ਭਵਾਨਿ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
பவானீ புஜங்கம் ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਮੌਤ ਦੇ ਡਰ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ (ਸ਼ਲੋਕ 14)।
ਕਵਿਤੱਵ, ਵਾਗਮਿਤਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖੀ ਮੇਧਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਸ਼ਲੋਕ 15)।
ਭਵਾਨੀ 'ਭੋਗ-ਮੋਕਸ਼-ਪ੍ਰਦਾ' ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰਿਕ ਭੋਗ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਮੋਕਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਦੇਵੀ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਚਰਨਾਂ-ਤੋਂ-ਮੁਕਟ (ਜਾਂ ਮੁਕਟ-ਤੋਂ-ਚਰਨ) ਧਿਆਨ, ਜੋ ਦਰਸ਼ਨ-ਸਾਧਨਾ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ।
ਮੂਲਾਧਾਰ ਤੋਂ ਚੱਕਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਹਸ੍ਰਾਰ ਤੱਕ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਆਰੋਹਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ।
ਦਿਵਯ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਗਹਿਰੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਸ਼ਰਣਾਗਤੀ ਦਾ ਭਾਵ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕਰੁਣਾਮਈ ਕਟਾਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਅਕ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
பவானீ புஜங்கம் ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜਾਂ ਸ਼੍ਰੀਚੱਕਰ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੋ। ਸਤਾਰਾਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ, ਭਗਤੀਯੁਕਤ ਮਨ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੜ੍ਹੋ (ਸਤੋਤਰ ਆਪ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੂੰ 'ਸਮਾਧਾਯ ਚਿੱਤਮ੍' — ਸਥਿਰ ਮਨ ਨਾਲ — ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ)। ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਚੱਕਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਰਣਨ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰੋ, ਹਰ ਰੂਪ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਸਮਾਪਨ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਣਾਗਤੀ-ਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਅੰਤ ਕਰੋ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਨਿੱਤ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅੰਤਮ 'ਭਵਾਨਿ ਤ੍ਵਮੇਕਾ ਗਤਿਰ੍ਮੇ ਭਵਾਨਿ' ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਵਜੋਂ ਸਮਾਪਤ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ பவானீ புஜங்கம் ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ