એકેનાપિ સુવૃક્ષેણ
একেনাপি সুবৃক্ষেণ (একটি ভালো গাছ, একটি সুপুত্র) in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
ચાણક્યનું આ પ્રિય સુભાષિત એ શાશ્વત સિદ્ધાંત શીખવે છે કે સંખ્યા કરતાં ગુણ મહત્ત્વનો છે. જેમ એક જ પુષ્પિત, સુગંધિત વૃક્ષ સમગ્ર વનને મહેકાવી દે છે, તેમ એક સદ્ગુણી સંતાન સમગ્ર કુળને ગૌરવ અને કીર્તિ પ્રદાન કરી દે છે. ચારિત્ર્યની ઉત્કૃષ્ટતાની પ્રશંસામાં અને માતા-પિતાને એ યાદ કરાવવા માટે કે ખરેખર સુયોગ્ય એક સંતાન અનેક સામાન્ય સંતાનો કરતાં મોટું વરદાન છે, આ શ્લોક વ્યાપક રીતે ઉદ્ધૃત થાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Chanakya Niti · Chanakya (Kautilya / Vishnugupta) · Ancient India (c. 4th–3rd century BCE)
ચાણક્ય, નીતિ અને રાજનીતિના મહાન આચાર્ય, એ વ્યાવહારિક જ્ઞાનના સંક્ષિપ્ત શ્લોકોનો સંગ્રહ કર્યો જે બે સહસ્રાબ્દીઓથી વધુ સમયથી પ્રચલિત છે. તેમના સૌથી પ્રિય શ્લોકોમાંનો આ શ્લોક એક જ સુગંધિત વૃક્ષ દ્વારા સમગ્ર વનને મહેકાવવાના પ્રતીકનો ઉપયોગ કરીને શીખવે છે કે એક સુપુત્ર સમગ્ર વંશને ગૌરવ પ્રદાન કરે છે — સંખ્યા પર ગુણની શ્રેષ્ઠતાનો એક સજીવ ઉપદેશ.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
બુદ્ધિમાન વડીલો આ શ્લોકને માતા-પિતાને સાંત્વના આપવા અને યોગ્યજનોની પ્રશંસા કરવા ઉદ્ધૃત કરે છે, એ બતાવતા કે ઇતિહાસ કોઈ કુળને તેની સંતાનોની સંખ્યા માટે નહીં, પણ એ એક માટે યાદ રાખે છે જેના ગુણે તેના નામને સુવાસિત કર્યું. કહેવાય છે કે સાચી અચ્છાઈનું એક જીવન સમગ્ર વંશનો ઉદ્ધાર અને ઉત્થાન કરી શકે છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
એકેનાપિ સુવૃક્ષેણ પુષ્પિતેન સુગન્ધિના। વાસિતં તદ્વનં સર્વં સુપુત્રેણ કુલં યથા॥
ekenāpi suvṛkṣeṇa puṣpitena sugandhinā। vāsitaṁ tad-vanaṁ sarvaṁ suputreṇa kulaṁ yathā॥
અર્થ:જેમ એક જ સુંદર, પુષ્પિત અને સુગંધિત વૃક્ષ સમગ્ર વનને પોતાની સુગંધથી ભરી દે છે, તેમ એક સુપુત્ર પોતાના સમગ્ર કુળને સુવાસિત (ગૌરવાન્વિત) કરી દે છે. આ શ્લોક સંખ્યા પર ગુણની શ્રેષ્ઠતા બતાવે છે: ખરેખર સુયોગ્ય એક સંતાન, ખીલેલા એક વૃક્ષની જેમ, પોતાની આસપાસ સૌને ઉજ્જ્વળ કરવા માટે પૂરતું છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
একেনাপি সুবৃক্ষেণ (একটি ভালো গাছ, একটি সুপুত্র) પાઠના લાભ
સંખ્યા માત્ર કરતાં ગુણના સ્થાયી મૂલ્યની શિક્ષા આપે છે
સદ્ગુણી ચારિત્ર્યને જ કુળનું સાચું ગૌરવ માનીને તેની પ્રશંસા કરે છે
માતા-પિતા અને સંતાનને સંખ્યા નહીં, ઉત્કૃષ્ટતા તરફ પ્રેરે છે
એક વૃક્ષની સુગંધને એક સુપુત્રની કીર્તિ સાથે જોડતું સુંદર પ્રતીક
આસપાસ સૌનું ઉત્થાન કરે એવી અચ્છાઈના વિકાસને પ્રોત્સાહિત કરે છે
મૂલ્યો અને ચારિત્ર્ય પર ચિંતન માટે એક નાનો, સ્મરણીય શ્લોક
একেনাপি সুবৃক্ষেণ (একটি ভালো গাছ, একটি সুপুত্র) જપ વિધિ
શ્લોકને શાંત ભાવે વાંચો, એક ખીલેલા, સુગંધિત વૃક્ષને સમગ્ર વનને મહેકાવતું ચિત્રિત કરો, પછી તે પ્રતીકને એક સુપુત્ર સુધી લઈ જાઓ જે સમગ્ર કુળને શોભાવે છે. તેને એ સંકલ્પ જગાડવા દો કે સાચી અચ્છાઈનો વિકાસ કરો, એ જાણીને કે સાચા ચારિત્ર્યનું એક જીવન આસપાસ સૌનું ઉત્થાન કરી શકે છે. તે પ્રાયઃ મૂલ્યો અને સુસંસ્કાર પરની શિક્ષાઓમાં ઉદ્ધૃત થાય છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ একেনাপি সুবৃক্ষেণ (একটি ভালো গাছ, একটি সুপুত্র) શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ