કરાગ્રે વસતે લક્ષ્મીઃ — પ્રાતઃ સ્મરણ
कराग्रे वसते लक्ष्मीः — प्रातः स्मरण in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
કરાગ્રે વસતે લક્ષ્મીઃ જાગતાંની સાથે સૌપ્રથમ કરાતી પરંપરાગત પ્રાર્થના છે, જે હથેળીઓને નિહાળતાં કહેવાય છે. તે શીખવે છે કે લક્ષ્મી (સૌભાગ્ય), સરસ્વતી (વિદ્યા) અને ગોવિંદ (વિષ્ણુ) આપણા જ હાથોમાં વસે છે, અને દિવસની પ્રથમ ક્ષણને જ પવિત્ર કરી દે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Traditional prati-smarana (morning remembrance) shloka · Traditional · Classical
આ એ જ પ્રસિદ્ધ 'કર-દર્શન' શ્લોક છે જેનાથી હિન્દુઓ પરંપરાગત રીતે દિવસનો આરંભ કરે છે — જાગતાં પોતાની જ હથેળીઓને નિહાળતાં અને લક્ષ્મી, સરસ્વતી અને ગોવિંદને તેમાં વસતા હોવાનું આહ્વાન કરતાં. તે એક સુંદર વિચાર વ્યક્ત કરે છે: સૌભાગ્ય, વિદ્યા અને દિવ્ય દૂર નથી, પરંતુ પોતાના જ હાથો અને તેમના આવનારા કર્મમાં હાજર છે, અને તેથી આખો દિવસ કૃતજ્ઞતા અને શ્રદ્ધાથી આરંભાય છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
કહેવાય છે કે જે પ્રત્યેક દિવસ આ શ્લોક સહિત હથેળીઓને નિહાળતાં આરંભ કરે છે તેને સૌભાગ્ય કે વિદ્યાની ક્યારેય ખોટ રહેતી નથી — કેમ કે તેણે દિવસનું સૌપ્રથમ કર્મ લક્ષ્મી, સરસ્વતી અને ગોવિંદના હાથોમાં મૂકી દીધું છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
કરાગ્રે વસતે લક્ષ્મીઃ કરમધ્યે સરસ્વતી । કરમૂલે તુ ગોવિન્દઃ પ્રભાતે કરદર્શનમ્ ॥
Karagre vasate lakshmih karamadhye saraswati Karamoole tu govindah prabhate karadarshanam
અર્થ:હાથના અગ્ર ભાગે લક્ષ્મી, હાથની મધ્યે સરસ્વતી, અને હાથના મૂળમાં ગોવિંદ (વિષ્ણુ) વસે છે; તેથી પ્રભાતે પોતાની હથેળીઓનું દર્શન કરવું જોઈએ.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
कराग्रे वसते लक्ष्मीः — प्रातः स्मरण પાઠના લાભ
જાગતાંની સાથે કરાતી પરંપરાગત પ્રથમ પ્રાર્થના — પથારીમાં જ, હથેળીઓને નિહાળતાં, પગ ધરતી પર મૂકતાં પહેલાં પઠાય છે.
લક્ષ્મી (સૌભાગ્ય), સરસ્વતી (વિદ્યા) અને ગોવિંદ/વિષ્ણુ (રક્ષા)ને પોતાના જ હાથોમાં વિદ્યમાન રૂપે આહ્વાન કરે છે, અને દિવસના કાર્યને તેની પ્રથમ ક્ષણથી જ પવિત્ર કરે છે.
કૃતજ્ઞતા અને એ બોધ જગાડે છે કે દિવ્ય આપણા જ પ્રયાસ અને કર્મમાં હાજર છે.
ધરતી પર પગ મૂકતાં પહેલાં 'સમુદ્રવસને દેવી' (ધરતી માતાની પ્રાર્થના) તેના પછી કહેવાય છે — બંને મળીને દિવસનો આરંભ શ્રદ્ધાથી કરે છે.
નાની, સરળ અને હિન્દુ બાળકોને શીખવાતી પ્રથમ પ્રાર્થનાઓમાંની એક.
कराग्रे वसते लक्ष्मीः — प्रातः स्मरण જપ વિધિ
જાગતાં, ઊઠતાં પહેલાં, બંને હથેળીઓને ધીમે ધીમે વાળો અને પછી ખોલો, તેમને નિહાળો અને શ્લોક વાંચો — એ સ્મરણ કરતાં કે લક્ષ્મી, સરસ્વતી અને ગોવિંદ એ જ હાથમાં વસે છે જેનું કર્મ દિવસને રૂપ આપશે. પરંપરાગત રીતે તેના પછી 'સમુદ્રવસને દેવી…' કહેવાય છે, જે પગ ધરતી પર મૂકતાં પહેલાં ધરતી માતા પાસે ક્ષમા માગવાની પ્રાર્થના છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ कराग्रे वसते लक्ष्मीः — प्रातः स्मरण શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ