ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾ ೩.೪೨ — ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಪರಾಣ್ಯಾಹುಃ
ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತೆ 3.42 — ಇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಪರಾಣ್ಯಾಹುಃ in Kannada · ಕನ್ನಡ
ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ/ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ
✦ ಅರ್ಥ
ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ಲೋಕ ಮನುಷ್ಯನ ಆಂತರಿಕ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ: ಶರೀರ ಹೊರಗಿನ ಆವರಣ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಮನಸ್ಸು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಬುದ್ಧಿ ಮನಸ್ಸಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಬುದ್ಧಿಗಿಂತಲೂ ಪರವಾದ ಆತ್ಮ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಾಧಕ ಸಮಸ್ತ ಸಾಧನಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ನಿಜವಾದ 'ನಾನು'ವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಂತೆ, ಉನ್ನತ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ನಿಮ್ನವಾದವುಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಈ ಸೋಪಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ — ಇದೇ ಕಾಮ (ವಾಸನೆ)ದ ಮೇಲೆ ವಿಜಯದ ಕೀಲಿ.
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Bhagavad Gita Chapter 3, Verse 42 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ಕರ್ಮಯೋಗ ಅಧ್ಯಾಯದ ಅಂತ್ಯದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ, ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಬಲವಂತದಿಂದ ಎಂಬಂತೆ ಪಾಪದೆಡೆಗೆ ಯಾವುದು ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅರ್ಜುನ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಾಮವೇ (ವಾಸನೆ) ಶತ್ರು, ಅದು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಇಂದ್ರಿಯ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಾಧಕ ಆತ್ಮವನ್ನು ಸರ್ವೋನ್ನತವೆಂದು ತಿಳಿದು ಅದರ ಮೇಲೆ ಎದ್ದು ಕಾಮವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆಂತರಿಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ನಕ್ಷೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
ಈ ಶ್ಲೋಕ, ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಂತೆ ಆತ್ಮದಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧಕರು, ಭೀಷಣತಮ ವಾಸನೆಗಳೂ ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ — ಯಾವ ಬಲವೂ ವಶಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಮ, ಬುದ್ಧಿಗಿಂತ ಆಚೆ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಕೂಡಲೇ ವಿಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಂತ್ರ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಪರಾಣ್ಯಾಹುರಿನ್ದ್ರಿಯೇಭ್ಯಃ ಪರಂ ಮನಃ। ಮನಸಸ್ತು ಪರಾ ಬುದ್ಧಿರ್ಯೋ ಬುದ್ಧೇಃ ಪರತಸ್ತು ಸಃ॥
indriyāṇi parāṇyāhur indriyebhyaḥ paraṁ manaḥ manasas tu parā buddhir yo buddheḥ paratas tu saḥ
ಅರ್ಥ:ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು (ಶರೀರಕ್ಕಿಂತ) ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದ್ದು ಮನಸ್ಸು, ಮನಸ್ಸಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದ್ದು ಬುದ್ಧಿ, ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಗಿಂತಲೂ ಪರವಾದದ್ದು ಆತ್ಮ.
ಪದ-ಪದ ಅರ್ಥ
ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತೆ 3.42 — ಇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಪರಾಣ್ಯಾಹುಃ ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ನಿಜವಾದ ಆತ್ಮವನ್ನು (ಆತ್ಮನ್) ಶರೀರ, ಇಂದ್ರಿಯ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ
ಆತ್ಮವಿಚಾರ, ಆಂತರಿಕ ವಿವೇಕಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾರ್ಗ ನೀಡುತ್ತದೆ
ಉನ್ನತ ಬುದ್ಧಿ, ಆತ್ಮದ ಮೂಲಕ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಕನಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ
ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಚಂಚಲ ಆವೇಗಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ
ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿಗಿಂತ ಆಚೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದು ಆಳಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ
ಆಂತರಿಕ ಸಾಧನಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರತೆ, ಸ್ಪಷ್ಟತೆ, ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ
ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತೆ 3.42 — ಇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಪರಾಣ್ಯಾಹುಃ ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪಠಿಸಿ, ಸೋಪಾನದ ಪ್ರತಿ ಹಂತದ — ಶರೀರ, ಇಂದ್ರಿಯ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಆತ್ಮ — ಮೇಲೆ ಚಿಂತಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಗಮನವನ್ನು ಒಳಗೆ, ಮೇಲಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾ, ಇವೆಲ್ಲದರ ಆಚೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಆತ್ಮವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅಥವಾ ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ, ಇದನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉನ್ನತ ಬುದ್ಧಿ, ಆತ್ಮದ ಶರಣು ಪಡೆಯಿರಿ. ವಿವೇಕ (ಭೇದಬುದ್ಧಿ), ಆತ್ಮಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಇದು ಉತ್ತಮ ಶ್ಲೋಕ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತೆ 3.42 — ಇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಪರಾಣ್ಯಾಹುಃವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ