ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗଵଦ୍ଗୀତା ୩.୪୨ — ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ପରାଣ୍ଯାହୁଃ
ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ଗୀତା 3.42 — ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଣି ପରାଣ୍ୟାହୁଃ in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶ୍ଲୋକ ମନୁଷ୍ୟର ଆନ୍ତରିକ ଶ୍ରେଣୀକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ: ଶରୀର ସବୁଠାରୁ ବାହ୍ୟ ଆବରଣ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ତାହାଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମନ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୁଦ୍ଧି ମନଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିଠାରୁ ବି ପର ଆତ୍ମା ସ୍ଥିତ। ସାଧକ ସମସ୍ତ ସାଧନଠାରୁ ଉପରେ ନିଜର ସତ୍ୟ 'ମୁଁ'କୁ ଚିହ୍ନିପାରିବା ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିମ୍ନକୁ ବଶ କରିପାରିବା ପାଇଁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏହି ସୋପାନ ଦିଅନ୍ତି — ଏହା ହିଁ କାମ (ବାସନା) ଉପରେ ବିଜୟର ଚାବି।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Bhagavad Gita Chapter 3, Verse 42 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
କର୍ମଯୋଗ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ନିକଟରେ ଅର୍ଜୁନ ପଚାରନ୍ତି ଯେ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଯେପରି ବଳପୂର୍ବକ ପାପ ଆଡ଼କୁ କ'ଣ ନେଇଯାଏ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତି ଯେ ରଜୋଗୁଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କାମ (ବାସନା) ହିଁ ଶତ୍ରୁ, ଯାହା ଜ୍ଞାନକୁ ଆବୃତ କରେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ବାସ କରେ। ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଆନ୍ତରିକ ଶ୍ରେଣୀର ମାନଚିତ୍ର ଦିଏ ଯେପରି ସାଧକ, ଆତ୍ମାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜାଣି, ତାହା ଉପରେ ଉଠିପାରେ ଏବଂ କାମକୁ ବଶ କରିପାରେ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ଯେଉଁ ସାଧକମାନେ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ସ୍ଥିର କରନ୍ତି, ଯେପରି ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶ୍ଲୋକ ନିର୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ କୁହନ୍ତି ଯେ ଭୀଷଣତମ ବାସନା ବି ନିଜ ପକଡ଼ ହରାଇ ଦିଏ — ଯେଉଁ କାମକୁ କୌଣସି ବଳ ବଶ କରିପାରିଲା ନାହିଁ, ତାହା ବୁଦ୍ଧିଠାରୁ ପର ଆତ୍ମାରେ ସ୍ଥିତ ହେବାମାତ୍ରେ ବିଲୀନ ହୋଇଯାଏ।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ପରାଣ୍ଯାହୁରିନ୍ଦ୍ରିଯେଭ୍ଯଃ ପରଂ ମନଃ। ମନସସ୍ତୁ ପରା ବୁଦ୍ଧିର୍ଯୋ ବୁଦ୍ଧେଃ ପରତସ୍ତୁ ସଃ॥
indriyāṇi parāṇyāhur indriyebhyaḥ paraṁ manaḥ manasas tu parā buddhir yo buddheḥ paratas tu saḥ
ଅର୍ଥ:ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ (ଶରୀରଠାରୁ) ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁହାଯାଏ; ଇନ୍ଦ୍ରିୟଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ, ମନଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧି, ଏବଂ ଯାହା ବୁଦ୍ଧିଠାରୁ ବି ପର, ତାହା ଆତ୍ମା।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ଗୀତା 3.42 — ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଣି ପରାଣ୍ୟାହୁଃ ପାଠର ଲାଭ
ସତ୍ୟ ଆତ୍ମା (ଆତ୍ମନ୍)କୁ ଶରୀର, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧିଠାରୁ ଭିନ୍ନ ରୂପେ ପ୍ରକାଶ କରେ
ଆତ୍ମ-ବିଚାର ଓ ଆନ୍ତରିକ ବିବେକ ପାଇଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ମାର୍ଗ ଦିଏ
ସାଧକଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ବଶ କରିବାର ଶକ୍ତି ଦିଏ
କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ଆବେଗ ଉପରେ ବିଜୟରେ ସହାୟକ
ଧ୍ୟାନକୁ ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧିଠାରୁ ପରକୁ ନେଇ ଗଭୀର କରେ
ଆନ୍ତରିକ ସାଧନ ଉପରେ ସ୍ଥିରତା, ସ୍ପଷ୍ଟତା ଓ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଗଢ଼େ
ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ଗୀତା 3.42 — ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଣି ପରାଣ୍ୟାହୁଃ ପାଠ ବିଧି
ଶ୍ଲୋକକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ପାଠ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ସୋପାନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୋପାନ — ଶରୀର, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ଆତ୍ମା — ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ତରରେ ଧ୍ୟାନକୁ ଭିତରକୁ ଓ ଉପରକୁ ଫେରାଇ, ଏ ସବୁ ଉପରେ ସାକ୍ଷୀ ଆତ୍ମା ରୂପେ ସ୍ଥିତ ନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଯେତେବେଳେ ବି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ କିମ୍ବା ଚଞ୍ଚଳ ମନ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ସଚେତନ ଭାବେ ଉଚ୍ଚ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଆତ୍ମାର ଶରଣ ନିଅନ୍ତୁ। ବିବେକ (ଭେଦବୁଦ୍ଧି) ଓ ଆତ୍ମ-ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ବିକଶିତ କରିବା ପାଇଁ ଏହା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶ୍ଲୋକ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ଗୀତା 3.42 — ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଣି ପରାଣ୍ୟାହୁଃ ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ