ప్రాణాయామ మన్త్ర
ପ୍ରାଣାୟାମ ମନ୍ତ୍ର (ବ୍ୟାହୃତି ଓ ଶିରସ୍ ସହିତ ଗାୟତ୍ରୀ) in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
ఇది గాయత్రీ మంత్రం దాని పూర్తి ఆచార రూపంలో పఠించబడేది — ముందు ఏడు వ్యాహృతులు (భూః నుండి సత్యం వరకు, ఏడు లోకాల పేర్లు) తర్వాత గాయత్రీ-శిరస్సు ('ఆపో జ్యోతి…'). దీనిని నిత్య సంధ్యావందనంలో ప్రాణాయామ సమయంలో ఉపయోగిస్తారు: సాధకుడు పూరక, కుంభక, రేచకాల ద్వారా శ్వాసను నియంత్రిస్తూ దీనిని ఒకసారి మానసికంగా జపిస్తాడు. దీని ఉచ్చారణ శ్వాస, మనస్సు, విశ్వాన్ని దివ్య సౌర-జ్యోతి ధ్యానంలో ఏకం చేస్తుంది.
మూలం & కథ
Yajurveda / Taittiriya tradition (Sandhyavandana ritual); Gayatri verse from Rigveda 3.62.10 · Sage Vishvamitra (the Gayatri verse); the Vyahritis and Shiras from Vedic ritual · Vedic
కేంద్ర శ్లోకం ప్రసిద్ధ గాయత్రీ మంత్రం, ఇది ఋగ్వేదంలో ఋషి విశ్వామిత్రునికి ప్రకటించబడింది. త్రికాల సంధ్యావందనంలో ఆచార ఉపయోగం కోసం వైదిక సంప్రదాయం దీనిని ఏడు వ్యాహృతులతో చుట్టుముడుతుంది — తైత్తిరీయ ఆరణ్యకం ప్రకారం ప్రజాపతి లోకాలపై ధ్యానించినప్పుడు ఇవి జన్మించాయి — మరియు దీనిని గాయత్రీ-శిరస్సుతో కిరీటం చేస్తుంది. ఈ పూర్తి రూపంలోనే ఇది ప్రాణాయామ మంత్రమైంది, నియంత్రిత శ్వాసను సవిత జ్యోతి ధ్యానంతో జోడిస్తూ ప్రతి బ్రాహ్మణుని దినాన్ని ప్రారంభిస్తుంది.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
ఈ మంత్రంతో చేసే ప్రాణాయామం శ్వాస, ఇంద్రియాల అశుద్ధులను అగ్ని బంగారాన్ని శుద్ధం చేసినట్లుగా దహించివేస్తుందని సంప్రదాయంగా భావిస్తారు; వ్యాహృతులు, ప్రణవంతో కూడిన ప్రాణాయామం ఇంద్రియాల పాపాలను దహిస్తుందని మనుస్మృతి ప్రకటిస్తుంది. గాయత్రిపై శ్వాసను స్థిరపరిచేవాడు హృదయంలో అంతర సౌర-జ్యోతి ఉదయాన్ని చూస్తాడని ఋషులు చెబుతారు.
మంత్రం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
ఓం భూః। ఓం భువః। ఓం సువః। ఓం మహః। ఓం జనః। ఓం తపః। ఓం సత్యమ్। ఓం తత్సవితుర్వరేణ్యం భర్గో దేవస్య ధీమహి। ధియో యో నః ప్రచోదయాత్॥ ఓం ఆపో జ్యోతీ రసోఽమృతం బ్రహ్మ భూర్భువఃసువరోమ్॥
Om Bhuh. Om Bhuvah. Om Suvah. Om Mahah. Om Janah. Om Tapah. Om Satyam. Om Tat-Savitur Varenyam Bhargo Devasya Dhimahi. Dhiyo Yo Nah Prachodayat. Om Apo Jyoti Raso-mritam Brahma Bhur-Bhuvah-Suvar-Om.
అర్థం:ఓం, భూమి. ఓం, అంతరిక్షం. ఓం, స్వర్గం. ఓం, మహర్లోకం. ఓం, జనలోకం. ఓం, తపోలోకం. ఓం, సత్యలోకం. ఆ పరమ వరణీయమైన, దివ్యమైన, పాపనాశక సవిత (సూర్యదేవుని) తేజస్సును మనం ధ్యానిస్తాము; ఆయన మన బుద్ధిని ప్రేరేపించి ప్రకాశింపజేయుగాక. ఓం — జలం, జ్యోతి, రసం, అమృతం, బ్రహ్మం — భూః, భువః, సువః, ఓంతో ముద్రింపబడ్డవి. (ఏడు వ్యాహృతులు ఏడు లోకాలకు పేర్లు; మధ్య పంక్తి గాయత్రీ మంత్రం; చివరి పంక్తి దాని 'శిరస్సు' లేదా కిరీటం, ఇది ఆచార ప్రాణాయామ సమయంలో పఠిస్తారు.)
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
ପ୍ରାଣାୟାମ ମନ୍ତ୍ର (ବ୍ୟାହୃତି ଓ ଶିରସ୍ ସହିତ ଗାୟତ୍ରୀ) పారాయణ ప్రయోజనాలు
నిత్య సంధ్యావందన ఆచారంలో ప్రాణాయామానికి నిర్దేశించిన మంత్రం
శ్వాస-నియంత్రణను గాయత్రి ధ్యానంతో జోడిస్తుంది, శరీరం, మనస్సును కలిసి స్థిరపరుస్తుంది
ఏడు వ్యాహృతులు ఏడు లోకాలను పవిత్రం చేస్తాయి, భూమి నుండి సత్యలోకం వరకు చైతన్యాన్ని విస్తరిస్తాయి
బుద్ధిని శుద్ధం చేసి ప్రేరేపించడానికి సవిత ప్రకాశక కృపను ఆహ్వానిస్తాయి (ప్రచోదయాత్)
శిరస్సు ('ఆపో జ్యోతి…') జలం, జ్యోతి, రసం, అమృతం, బ్రహ్మం ఏకత్వాన్ని ధృవీకరిస్తుంది
జపం, పూజ లేదా ధ్యానం ముందు ప్రశాంతత, ఏకాగ్రత, ప్రాణిక సమతుల్యతను పెంపొందిస్తుంది
ପ୍ରାଣାୟାମ ମନ୍ତ୍ର (ବ୍ୟାହୃତି ଓ ଶିରସ୍ ସହିତ ଗାୟତ୍ରୀ) పారాయణ విధి
తూర్పు (లేదా ఉత్తరం) వైపు ముఖం చేసి నిటారుగా కూర్చోండి. బొటనవేలితో కుడి ముక్కును మూసి, ఎడమ ద్వారా నెమ్మదిగా శ్వాస తీసుకోండి (పూరక), మంత్రాన్ని పూర్తిగా ఒకసారి మానసికంగా జపిస్తూ. రెండు ముక్కులను మూసి శ్వాసను పట్టుకోండి (కుంభక), రెండవసారి జపిస్తూ. తర్వాత కుడి ముక్కు ద్వారా వదలండి (రేచక), మూడవసారి జపిస్తూ. ఇది ప్రాణాయామ ఒక చక్రం; సాధారణంగా మూడు చక్రాలు చేస్తారు. వెన్నెముకను నిటారుగా ఉంచి, మనస్సును సవిత సౌర-జ్యోతిపై నిలపండి.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి ପ୍ରାଣାୟାମ ମନ୍ତ୍ର (ବ୍ୟାହୃତି ଓ ଶିରସ୍ ସହିତ ଗାୟତ୍ରୀ)ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి