ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗଵଦ୍ଗୀତା 2.14 — ମାତ୍ରାସ୍ପର୍ଶାସ୍ତୁ କୌନ୍ତେଯ
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ 2.14 — ਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤੁ ਕੌਨ੍ਤੇਯ in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ସାଂଖ୍ୟଯୋଗର ଏହି ଶ୍ଲୋକରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କୁହନ୍ତି ଯେ ଶୀତ-ଉଷ୍ଣ ଏବଂ ସୁଖ-ଦୁଃଖ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବିଷୟମାନଙ୍କ ସଂଯୋଗରୁ ହିଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଅନୁଭବଗୁଡ଼ିକ ଆସୁ-ଯାଉ ଥାଆନ୍ତି, ଅନିତ୍ୟ, ତେଣୁ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟର ସହିତ ସହ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ସମତା ଓ ତିତିକ୍ଷାର ମୂଳଗତ ଉପଦେଶ ଯାହା ସାଧକଙ୍କୁ ମନର ସ୍ଥିରତା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 14 · Bhagavan Sri Krishna (as recorded by Maharishi Veda Vyasa) · Ancient (part of the Mahabharata, c. 5th–2nd century BCE in present form)
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ଏହି ଶ୍ଲୋକ ସାଂଖ୍ୟଯୋଗ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶୋକାକୁଳ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଉପଦେଶ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଆତ୍ମାର ନିତ୍ୟତା ବୁଝାଇବା ପରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏବେ ଶରୀରର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସହ୍ୟ କରିବାର ବ୍ୟାବହାରିକ ସାଧନା ଆଡ଼କୁ ଫେରନ୍ତି। ତିତିକ୍ଷାର ଏହି ଉପଦେଶ ବେଦାନ୍ତର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସାଧନାର ଏକ ଆଧାରସ୍ତମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହାକୁ ଯୁଗଯୁଗ ଧରି ସନ୍ଥ ଓ ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ କରିଛନ୍ତି।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ସନ୍ଥମାନେ କୁହନ୍ତି ଯେ ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଶ୍ଲୋକକୁ ଆତ୍ମସାତ୍ କରନ୍ତି ସେମାନେ ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଉଭୟରେ ଅବିଚଳିତ ରୁହନ୍ତି; ଏହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ଧୈର୍ଯ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ସହନଶୀଳତା ସେହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ପରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞଙ୍କ ଅଖଣ୍ଡ ଶାନ୍ତିରେ ପରିପକ୍ୱ ହୋଇଯାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ମାତ୍ରାସ୍ପର୍ଶାସ୍ତୁ କୌନ୍ତେଯ ଶୀତୋଷ୍ଣସୁଖଦୁଃଖଦାଃ। ଆଗମାପାଯିନୋଽନିତ୍ଯାସ୍ତାଂସ୍ତିତିକ୍ଷସ୍ଵ ଭାରତ॥
mātrā-sparśhās tu kaunteya śhītoṣhṇa-sukha-duḥkha-dāḥ āgamāpāyino ’nityās tans-titikṣhasva bhārata
ଅର୍ଥ:ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର! ଶୀତ ଓ ଉଷ୍ଣ ତଥା ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବିଷୟମାନଙ୍କ ସଂଯୋଗର ଆରମ୍ଭ ଓ ଅନ୍ତ ହୁଏ; ସେମାନେ ଅନିତ୍ୟ, ତେଣୁ ହେ ଭାରତ! ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ସହ୍ୟ କର।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ 2.14 — ਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤੁ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ପାଠର ଲାଭ
ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ଉଭୟ ପ୍ରତି ତିତିକ୍ଷା (ଧୈର୍ଯ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ସହନଶୀଳତା) ବିକଶିତ କରେ
ଜୀବନର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ମଧ୍ୟରେ ସମତା ଓ ଆନ୍ତରିକ ସ୍ଥିରତା ବିକଶିତ କରେ
ସାଧକଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ ଯେ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ଅନୁଭବ କ୍ଷଣିକ ଓ କ୍ଷଣସ୍ଥାୟୀ
କ୍ଷଣସ୍ଥାୟୀ ଭାବନା ସହିତ ତାଦାତ୍ମ୍ୟକୁ ଶିଥିଳ କରି ଚିନ୍ତା କମାଏ
ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞ (ସ୍ଥିରବୁଦ୍ଧି ବିଶିଷ୍ଟ) ହେବାର ଭିତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରେ
କଷ୍ଟ, ରୋଗ ବା ଅସୁବିଧା ସମୟରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚିନ୍ତନ
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ 2.14 — ਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤੁ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ପାଠ ବିଧି
ଶାନ୍ତ ଭାବେ ବସି ଶ୍ଲୋକକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ପାଠ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଏହାର ଅର୍ଥ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତୁ। ଯେତେବେଳେ ବି ଶୀତ ବା ଉଷ୍ଣ, ଲାଭ ବା କ୍ଷତି, ପ୍ରଶଂସା ବା ନିନ୍ଦା ଆପଣଙ୍କୁ ବିଚଳିତ କରେ, ସେତେବେଳେ 'ଆଗମାପାୟିନୋऽନିତ୍ୟାঃ'କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତୁ — ସେମାନେ ଆସନ୍ତି-ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନିତ୍ୟ। ସ୍ଥିର ଶ୍ୱାସ ନିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ପ୍ରତିରୋଧ ନ କରି ସେହି ସଂବେଦନାକୁ ବହିଯିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ, ତିତିକ୍ଷାର ସାକ୍ଷୀ-ବୃତ୍ତିକୁ ଧାରଣ କରି।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ 2.14 — ਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤੁ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ