શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૪.૧૮ — કર્મણ્યકર્મ યઃ પશ્યેત્
ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੪.੧੮ — ਕਰਮਣ੍ਯਕਰ੍ਮ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
જ્ઞાન અને કર્મના યોગવાળા અધ્યાયનો આ પ્રસિદ્ધ અને સૂક્ષ્મ શ્લોક કર્મ વિશે પરમ જ્ઞાન પ્રગટ કરે છે. વાસ્તવિક જ્ઞાની તીવ્ર કર્મની વચ્ચે પણ આત્માની નિશ્ચલતા જુએ છે (કર્મમાં અકર્મ), અને એ ઓળખે છે કે કેવળ બાહ્ય નિષ્ક્રિયતા સાચો સંન્યાસ નથી (અકર્મમાં કર્મ). આ અનુભૂતિમાં સ્થિત એવો પુરુષ સાચો યોગી છે જેણે સમસ્ત કર્મનું પ્રયોજન પૂર્ણ કરી લીધું છે. તે કર્મ કરતાં પણ ભીતરથી મુક્ત અને અછૂતા રહેવા તરફ સંકેત કરે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhagavad Gita Chapter 4, Verse 18 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ચોથા અધ્યાય, જ્ઞાન અને કર્મ-સંન્યાસ યોગમાં, ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ કર્મ, અકર્મ અને વિકર્મ (નિષિદ્ધ કર્મ) ના સૂક્ષ્મ સ્વરૂપને સમજાવે છે, એ કહેતા કે તેમના વિશે જ્ઞાની પણ મોહિત થઈ જાય છે. આ શ્લોક ચાવી આપે છે: સાચો જ્ઞાની આત્માને સમસ્ત કર્મની ભીતર અકર્તા રૂપે જુએ છે, અને તેથી બંધાયા વિના કર્મ કરે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
જે મહાન ઋષિઓએ અત્યંત સક્રિય જીવન જીવ્યાં — રાજ્યોનું માર્ગદર્શન, શિષ્યોને શિક્ષણ, માનવતાની સેવા — તેઓ ભીતરથી સદા મુક્ત અને અછૂતા રહ્યા મનાય છે, આ શ્લોકને સાકાર કરતાં પોતાના સમસ્ત કર્મમાં અકર્મ જોઈને અને એ રીતે બંધન વિના સર્વ કંઈ સિદ્ધ કરીને.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
કર્મણ્યકર્મ યઃ પશ્યેદકર્મણિ ચ કર્મ યઃ। સ બુદ્ધિમાન્ મનુષ્યેષુ સ યુક્તઃ કૃત્સ્નકર્મકૃત્॥
karmaṇyakarma yaḥ paśhyed akarmaṇi cha karma yaḥ sa buddhimān manuṣhyeṣhu sa yuktaḥ kṛitsna-karma-kṛit
અર્થ:જે પુરુષ કર્મમાં અકર્મ અને અકર્મમાં કર્મ જુએ છે, તે મનુષ્યોમાં બુદ્ધિમાન છે; તે યોગી છે અને સંપૂર્ણ કર્મોને કરનાર છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੪.੧੮ — ਕਰਮਣ੍ਯਕਰ੍ਮ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ પાઠના લાભ
કર્મનું ગૂઢતમ રહસ્ય પ્રગટ કરે છે — કર્મ કરતાં પણ ભીતરથી નિશ્ચલ રહેવું
પૂર્ણ રૂપે કર્મમાં સંલગ્ન રહેવા છતાં કર્મ-બંધનથી મુક્ત કરે છે
આત્મા અને કર્મ વચ્ચે વિવેક (વિવેક-બુદ્ધિ) વિકસાવે છે
વ્યસ્ત જીવનની વચ્ચે સાક્ષી-આત્માની શાંતિ લાવે છે
સાચા સંન્યાસ તરફ દોરી જાય છે, જે આંતરિક છે, કેવળ બાહ્ય નહીં
એક સાચા યોગી અને સમસ્ત ધર્મમય કર્મોના સાધકના મનને ચિહ્નિત કરે છે
ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੪.੧੮ — ਕਰਮਣ੍ਯਕਰ੍ਮ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ જપ વિધિ
આ શ્લોકનો ચિંતનપૂર્વક જપ કરો, તેના વિરોધાભાસને ભીતર ખૂલવા દો: શરીરના કર્મ કરતાં પણ ભીતરનો આત્મા મૌન સાક્ષી બની રહે છે. એ લોકો માટે આદર્શ છે જે સક્રિય જીવનને ગહન આધ્યાત્મિક મુક્તિ સાથે જોડવા ઇચ્છે છે. તેને આ ચિંતન સાથે દોહરાવો કે સાચું જ્ઞાન કર્મથી ભાગવામાં નહીં, પણ સમસ્ત કર્મની ભીતર અપરિવર્તનશીલ આત્માને જોવામાં છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੪.੧੮ — ਕਰਮਣ੍ਯਕਰ੍ਮ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ