કાલિકા અષ્ટકમ્
Kalika Ashtakam in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
કાલિકા અષ્ટકમ્ આદિ શંકરાચાર્ય દ્વારા દેવી કાલિકા (કાળી) ની આઠ શ્લોકોની સ્તુતિ છે. તે તેમના ઉગ્ર, શ્યામ, મુક્તિદાયી સ્વરૂપના ધ્યાનથી આરંભ થાય છે — મુંડમાળાધારિણી, કાળને ગ્રસનારી અને અભય આપનારી માતા. તેને શુક્રવારે તથા નવરાત્રિમાં વિશેષ રૂપે વાંચવામાં આવે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Ascribed to Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya · Classical
કાલિકા અષ્ટકમ્ પરંપરાથી આદિ શંકરાચાર્યને આરોપિત છે. આદિ શંકરાચાર્ય દ્વારા દેવી કાલિકા (કાળી) ની આ આઠ શ્લોકોની સ્તુતિ તેમના ઉગ્ર, શ્યામ, મુક્તિદાયી સ્વરૂપના ધ્યાનથી આરંભ થાય છે — મુંડમાળાધારિણી, કાળને ગ્રસનારી અને અભય આપનારી માતા.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
કહેવાય છે કે સાચા અને ભક્તિપૂર્ણ હૃદયથી કાલિકા અષ્ટકમ્ નો પાઠ કરવો એ ભગવતીની કૃપાની નજીક પહોંચવું છે, જે પ્રેમપૂર્વક તેમને પોકારનારાઓને કદી ત્યજતી નથી.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ધ્યાનમ્ । ગલદ્રક્તમુણ્ડાવલીકણ્ઠમાલા મહોઘોરરાવા સુદંષ્ટ્રા કરાલા । વિવસ્ત્રા શ્મશાનાલયા મુક્તકેશી મહાકાલકામાકુલા કાલિકેયમ્ ॥ ૧॥ ભુજેવામયુગ્મે શિરોઽસિં દધાના વરં દક્ષયુગ્મેઽભયં વૈ તથૈવ । સુમધ્યાઽપિ તુઙ્ગસ્તના ભારનમ્રા લસદ્રક્તસૃક્કદ્વયા સુસ્મિતાસ્યા ॥ ૨॥ શવદ્વન્દ્વકર્ણાવતંસા સુકેશી લસત્પ્રેતપાણિં પ્રયુક્તૈકકાઞ્ચી । શવાકારમઞ્ચાધિરૂઢા શિવાભિશ્- ચતુર્દિક્ષુશબ્દાયમાનાઽભિરેજે ॥ ૩॥ ॥ અથ સ્તુતિઃ ॥ વિરઞ્ચ્યાદિદેવાસ્ત્રયસ્તે ગુણાસ્ત્રીન્ સમારાધ્ય કાલીં પ્રધાના બભૂબુઃ । અનાદિં સુરાદિં મખાદિં ભવાદિં સ્વરૂપં ત્વદીયં ન વિન્દન્તિ દેવાઃ ॥ ૧॥ જગન્મોહિનીયં તુ વાગ્વાદિનીયં સુહૃત્પોષિણીશત્રુસંહારણીયમ્ । વચસ્તમ્ભનીયં કિમુચ્ચાટનીયં સ્વરૂપં ત્વદીયં ન વિન્દન્તિ દેવાઃ ॥ ૨॥ ઇયં સ્વર્ગદાત્રી પુનઃ કલ્પવલ્લી મનોજાસ્તુ કામાન્ યથાર્થં પ્રકુર્યાત્ । તથા તે કૃતાર્થા ભવન્તીતિ નિત્યં સ્વરૂપં ત્વદીયં ન વિન્દન્તિ દેવાઃ ॥ ૩॥ સુરાપાનમત્તા સુભક્તાનુરક્તા લસત્પૂતચિત્તે સદાવિર્ભવત્તે । જપધ્યાનપૂજાસુધાધૌતપઙ્કા સ્વરૂપં ત્વદીયં ન વિન્દન્તિ દેવાઃ ॥ ૪॥ ચિદાનન્દકન્દં હસન્ મન્દમન્દં શરચ્ચન્દ્રકોટિપ્રભાપુઞ્જબિમ્બમ્ । મુનીનાં કવીનાં હૃદિ દ્યોતયન્તં સ્વરૂપં ત્વદીયં ન વિન્દન્તિ દેવાઃ ॥ ૫॥ મહામેઘકાલી સુરક્તાપિ શુભ્રા કદાચિદ્ વિચિત્રાકૃતિર્યોગમાયા । ન બાલા ન વૃદ્ધા ન કામાતુરાપિ સ્વરૂપં ત્વદીયં ન વિન્દન્તિ દેવાઃ ॥ ૬॥ ક્ષમસ્વાપરાધં મહાગુપ્તભાવં મયા લોકમધ્યે પ્રકાશિકૃતં યત્ । તવ ધ્યાનપૂતેન ચાપલ્યભાવાત્ સ્વરૂપં ત્વદીયં ન વિન્દન્તિ દેવાઃ ॥ ૭॥ (ફલશ્રુતિઃ) યદિ ધ્યાનયુક્તં પઠેદ્ યો મનુષ્યસ્- તદા સર્વલોકે વિશાલો ભવેચ્ચ । ગૃહે ચાષ્ટસિદ્ધિર્મૃતે ચાપિ મુક્તિઃ સ્વરૂપં ત્વદીયં ન વિન્દન્તિ દેવાઃ ॥ ૮॥ ॥ ઇતિ શ્રીમચ્છઙ્કરાચાર્યવિરચિતં શ્રીકાલિકાષ્ટકં સમ્પૂર્ણમ્ ॥
dhyānam | galadraktamuṇḍāvalīkaṇṭhamālā mahoghorarāvā sudaṃṣṭrā karālā | vivastrā śmaśānālayā muktakeśī mahākālakāmākulā kālikeyam || 1|| bhujevāmayugme śiro'siṃ dadhānā varaṃ dakṣayugme'bhayaṃ vai tathaiva | sumadhyā'pi tuṅgastanā bhāranamrā lasadraktasṛkkadvayā susmitāsyā || 2|| śavadvandvakarṇāvataṃsā sukeśī lasatpretapāṇiṃ prayuktaikakāñcī | śavākāramañcādhirūḍhā śivābhiś- caturdikṣuśabdāyamānā'bhireje || 3|| || atha stutiḥ || virañcyādidevāstrayaste guṇāstrīn samārādhya kālīṃ pradhānā babhūbuḥ | anādiṃ surādiṃ makhādiṃ bhavādiṃ svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ || 1|| jaganmohinīyaṃ tu vāgvādinīyaṃ suhṛtpoṣiṇīśatrusaṃhāraṇīyam | vacastambhanīyaṃ kimuccāṭanīyaṃ svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ || 2|| iyaṃ svargadātrī punaḥ kalpavallī manojāstu kāmān yathārthaṃ prakuryāt | tathā te kṛtārthā bhavantīti nityaṃ svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ || 3|| surāpānamattā subhaktānuraktā lasatpūtacitte sadāvirbhavatte | japadhyānapūjāsudhādhautapaṅkā svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ || 4|| cidānandakandaṃ hasan mandamandaṃ śaraccandrakoṭiprabhāpuñjabimbam | munīnāṃ kavīnāṃ hṛdi dyotayantaṃ svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ || 5|| mahāmeghakālī suraktāpi śubhrā kadācid vicitrākṛtiryogamāyā | na bālā na vṛddhā na kāmāturāpi svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ || 6|| kṣamasvāparādhaṃ mahāguptabhāvaṃ mayā lokamadhye prakāśikṛtaṃ yat | tava dhyānapūtena cāpalyabhāvāt svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ || 7|| (phalaśrutiḥ) yadi dhyānayuktaṃ paṭhed yo manuṣyas- tadā sarvaloke viśālo bhavecca | gṛhe cāṣṭasiddhirmṛte cāpi muktiḥ svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ || 8|| || iti śrīmacchaṅkarācāryaviracitaṃ śrīkālikāṣṭakaṃ sampūrṇam ||
અર્થ:'આદિ શંકરાચાર્ય દ્વારા દેવી કાલિકા (કાળી)ને સમર્પિત આઠ શ્લોક — જે તેમના ઉગ્ર, શ્યામ, મુક્તિદાયી રૂપના ધ્યાનથી શરૂ થાય છે, મુંડોની માળા ધારણ કરી, જે માતા કાળને પણ ગ્રસી લે છે અને અભય આપે છે.'
Kalika Ashtakam પાઠના લાભ
કાલિકા અષ્ટકમ્ નો પાઠ ભગવતીની કૃપા, આશીર્વાદ અને રક્ષા આપનાર મનાય છે.
ભક્તિ વધારે છે, મનને શાંત કરે છે અને ભગવતીના સ્મરણમાં હૃદયને સ્થિર કરે છે.
શુક્રવારે તથા નવરાત્રિમાં સૌથી શુભ મનાય છે.
એક નાની, મધુર સ્તુતિ જે કોઈ પણ શીખીને શ્રદ્ધાપૂર્વક નિત્ય વાંચી શકે.
Kalika Ashtakam જપ વિધિ
સ્નાન કરી પૂર્વ કે ઉત્તર તરફ મુખ કરી ભગવતીના ચિત્ર સામે બેસો. દીવો પ્રગટાવી કાલિકા અષ્ટકમ્ ધીરે ધીરે ભક્તિપૂર્વક વાંચો. તેને નિત્ય વાંચી શકાય, અથવા વિશેષ કરીને નવરાત્રિમાં અને શુક્રવારે. કૃપા અને રક્ષાની પ્રાર્થનાથી સમાપ્ત કરો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Kalika Ashtakam શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ