શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૨.૬૯ — યા નિશા સર્વભૂતાનાં
શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા 2.69 — યા નિશા સર્વભૂતાનાં in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
આ ગહન શ્લોક આત્મજ્ઞાની સ્થિતપ્રજ્ઞ મુનિના અંતર્જીવનનું વર્ણન કરે છે. જે તરફ સામાન્ય પ્રાણીઓ ઉદાસીન રહે છે — શાશ્વત આત્મા અને આધ્યાત્મિક સત્ય — તેમાં જ જ્ઞાની પૂર્ણપણે જાગે અને તલ્લીન રહે છે. અને જેના માટે સંસાર જાગતો રહે છે — વિષય અને સાંસારિક ભોગ — તે મુનિ માટે રાત્રિ સમાન છે, જેમાં તે કોઈ સાર જોતો નથી. તે આત્મજ્ઞાનથી ઉત્પન્ન દૃષ્ટિના પૂર્ણ પરિવર્તનને પ્રગટ કરે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 69 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
બીજા અધ્યાય સાંખ્યયોગના અંત તરફ શ્રીકૃષ્ણ સ્થિતપ્રજ્ઞ — સ્થિર, સુદૃઢ બુદ્ધિવાળા પુરુષ — નું વર્ણન કરે છે. આ શ્લોક એ જ ચિત્રનો અંગ છે, જે આત્મજ્ઞાનમાં સ્થિત પુરુષની દૃષ્ટિના આંતરિક પરિવર્તનને દર્શાવે છે — જે શાશ્વત પ્રત્યે જાગૃત રહીને ક્ષણભંગુર સંસારથી અનાસક્ત રહે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
ઋષિઓ કહે છે કે જે આ શ્લોકને સાચા અર્થમાં ગ્રહણ કરી લે છે, તે સંસારમાં એક પ્રકારની 'જાગૃત નિદ્રા'માં જીવવા લાગે છે — બહારથી ઉપસ્થિત અને સક્રિય, છતાં ભીતરથી અપરિવર્તનશીલ આત્મામાં તલ્લીન, એ વિક્ષોભોથી અછૂતો જે સામાન્ય મનોમાંથી શાંતિ છીનવી લે છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
યા નિશા સર્વભૂતાનાં તસ્યાં જાગર્તિ સંયમી। યસ્યાં જાગ્રતિ ભૂતાનિ સા નિશા પશ્યતો મુનેઃ॥
yā niśhā sarva-bhūtānāṁ tasyāṁ jāgarti sanyamī yasyāṁ jāgrati bhūtāni sā niśhā paśhyato muneḥ
અર્થ:જે સર્વ પ્રાણીઓ માટે રાત્રિ છે, તેમાં સંયમી પુરુષ જાગે છે; અને જેમાં સર્વ પ્રાણીઓ જાગે છે, તે તત્ત્વ જોનારા મુનિ માટે રાત્રિ છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા 2.69 — યા નિશા સર્વભૂતાનાં પાઠના લાભ
આત્મસાક્ષાત્કારી મુનિ (સ્થિતપ્રજ્ઞ)ની અંતર્દૃષ્ટિ પ્રગટ કરે છે
મનને વિષય-સુખોથી શાશ્વત આત્મા તરફ વાળવામાં મદદ કરે છે
સત્ અને અસત્ વચ્ચે વિવેક વિકસાવે છે
સાંસારિક વિક્ષેપોથી વૈરાગ્યની પ્રેરણા આપે છે
કોના પ્રત્યે જાગવું ખરેખર યોગ્ય છે તે સ્પષ્ટ કરીને ધ્યાનને ગહન કરે છે
બાહ્ય દોડને બદલે આંતરિક જાગૃતિથી સ્થાયી શાંતિ આપે છે
શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા 2.69 — યા નિશા સર્વભૂતાનાં જપ વિધિ
આ શ્લોકને ધીમે-ધીમે વાંચો અને યંત્રવત્ જપવાને બદલે તેના અર્થ પર ચિંતન કરો. વિચારો કે દિવસભર તમે કોના પ્રત્યે 'જાગૃત' રહો છો — અને ધીમેથી તમારી જાગૃતિ એ ભીતરી આત્મા તરફ વાળો જેના પ્રત્યે મુનિ જાગે છે. તે રાત્રે સૂતા પહેલાં આત્મ-વિચાર માટે તથા ધ્યાન પહેલાં મનને સ્થિર કરવા માટે ઉત્તમ શ્લોક છે, જે બાહ્ય વિક્ષેપોથી હટીને ભીતરી સ્થિરતામાં પ્રવેશ કરાવે છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા 2.69 — યા નિશા સર્વભૂતાનાં શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ