ଅତି ସର୍ଵତ୍ର ଵର୍ଜଯେତ୍
अति सर्वत्र वर्जयेत् in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୁଭାଷିତ ତିନୋଟି ପୌରାଣିକ ଉଦାହରଣ — ସୀତାଙ୍କ ଅନୁପମ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ରାବଣର ଅହଂକାର ଏବଂ ରାଜା ବଳିଙ୍କ ଅସୀମ ଦାନ — ଦ୍ୱାରା ସଂଯମର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଦର୍ଶାଏ, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅତିରେ ପହଞ୍ଚି କଠିନତାର କାରଣ ହେଲା। ଏହାର ସ୍ମରଣୀୟ ବାକ୍ୟ 'ଅତି ସର୍ବତ୍ର ବର୍ଜୟେତ୍' (ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଷୟରେ ଅତିରୁ ବାଞ୍ଚ) ଭାରତୀୟ ଜ୍ଞାନର ଏକ ମୂଳ ଶିକ୍ଷାକୁ ସମେଟି ରଖିଛି: ଯେ ସନ୍ତୁଳନ ଓ ସଂଯମ ଆବଶ୍ୟକ, କାରଣ ଅତି ହେଲେ ଗୁଣ ମଧ୍ୟ ସଙ୍କଟକାରୀ ହୋଇଯାଏ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Subhashita (Sanskrit niti tradition) · Anonymous (traditional Subhashita) · Classical Sanskrit literature
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ସଂସ୍କୃତର ସମୃଦ୍ଧ ସୁଭାଷିତ ପରମ୍ପରା ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ, ଯାହା ଜ୍ଞାନ ଓ ଆଚରଣ ଉପରେ ହଜାର ହଜାର ସ୍ମରଣୀୟ ଶ୍ଲୋକ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖେ। ସଂଯମର ମୂଲ୍ୟ ଶିଖାଇବାକୁ ଏହା ମହାକାବ୍ୟ ଓ ପୁରାଣର ତିନିଜଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖ କରେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଅତି — ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଗର୍ବ ଓ ଉଦାରତାର — ଦୁଃଖର କାରଣ ହେଲା, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଷୟରେ ଅତିରୁ ବାଞ୍ଚିବାର କାଳଜୟୀ ନିୟମ ସହିତ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ପ୍ରାୟତଃ କୁହାଯାଏ ଯେ ଯିଏ ଏହି ଶ୍ଲୋକକୁ ସଚ୍ଚା ମନରେ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ ଏକ ଶାନ୍ତ ଆନ୍ତରିକ ଦିଗ୍ସୂଚକ ପାଏ, କାରଣ 'ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଷୟରେ ଅତିରୁ ବାଞ୍ଚ' ର ସରଳ ନିୟମ ଅସଂଖ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା, ଗର୍ବ ଏବଂ ଏପରିକି ଅନୁଚିତ ସ୍ଥାନରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଗୁଣର ଅତିରୁ ସ୍ଥିର ରଖି ଆସିଛି।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଅତି ରୂପେଣ ଵୈ ସୀତା ଅତିଗର୍ଵେଣ ରାଵଣଃ। ଅତିଦାନାଦ୍ବଲିର୍ବଦ୍ଧୋ ଅତି ସର୍ଵତ୍ର ଵର୍ଜଯେତ୍॥
ati rūpeṇa vai sītā ati-garveṇa rāvaṇaḥ। ati-dānād balir baddho ati sarvatra varjayet॥
ଅର୍ଥ:ଅତି ରୂପ (ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ) କାରଣରୁ ସୀତାଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ହେଲା, ଅତି ଗର୍ବରୁ ରାବଣ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ଏବଂ ଅତି ଦାନରୁ ରାଜା ବଳି ବନ୍ଧାହୋଇଗଲେ; ସେଥିପାଇଁ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଷୟରେ ଅତି (ଅତିଶୟତା) ରୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। ତିନୋଟି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉଦାହରଣ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସୁଭାଷିତ ମଧ୍ୟମ ମାର୍ଗ (ସଂଯମ) ର କାଳଜୟୀ ଜ୍ଞାନ ଶିଖାଏ — ଯେ ଭଲ ଗୁଣ ମଧ୍ୟ, ଅତିରେ ପହଞ୍ଚି, ପତନର କାରଣ ହୋଇପାରେ।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
अति सर्वत्र वर्जयेत् ପାଠର ଲାଭ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଷୟରେ ସଂଯମ ଓ ସନ୍ତୁଳନର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନ-କୌଶଳ ଶିଖାଏ
ଚେତାଏ ଯେ ଭଲ ଗୁଣ ମଧ୍ୟ ଅତି ହେଲେ ହାନିକାରକ ହୋଇଯାଏ
ଆତ୍ମ-ସଂଯମ, ବିବେକ ଓ ସନ୍ତୁଳିତ ଜୀବନଶୈଳୀକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ
ଶିକ୍ଷାକୁ ସହଜରେ ମନେ ରଖିବା ଯୋଗ୍ୟ କରୁଥିବା ସ୍ମରଣୀୟ ପୌରାଣିକ ଉଦାହରଣ ବ୍ୟବହାର କରେ
ନୈତିକ ଚିନ୍ତନ ଓ ସନ୍ତୁଳିତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ ଏକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଶ୍ଲୋକ
ସମଭାବ ବିକଶିତ କରିବାରେ ଏବଂ ଆଚରଣର ଅତିରୁ ବାଞ୍ଚିବାରେ ସହାୟକ
अति सर्वत्र वर्जयेत् ପାଠ ବିଧି
ଶ୍ଲୋକ ପାଠ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଏହାର ତିନୋଟି ଉଦାହରଣ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତୁ — ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଗର୍ବ ଓ ଦାନ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅତିରୁ ନଷ୍ଟ ହେଲା। ସମାପନ ସୂକ୍ତି 'ଅତି ସର୍ବତ୍ର ବର୍ଜୟେତ୍' କୁ ନିଜ ଜୀବନରେ ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତୁ, ଏହା ପଚାରି ଯେ କେଉଁଠି ସଂଯମ ଆବଶ୍ୟକ। ଏହାକୁ କର୍ମକାଣ୍ଡୀୟ ଜପ ବଦଳରେ ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରଖିବାକୁ ଏକ ଚିନ୍ତନଶୀଳ ସ୍ମରଣ ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ अति सर्वत्र वर्जयेत् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ