ਕਾ ਤੇ ਕਾਨ੍ਤਾ ਕਸ੍ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਃ
का ते कान्ता कस्ते पुत्रः in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੇ 'ਭਜ ਗੋਵਿੰਦਮ੍' ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਲੋਕ ਸਾਧਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਤਮ-ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। 'ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਕੌਣ? ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕੌਣ? ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ?' ਪੁੱਛ ਕੇ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮਿਥਿਆ ਤਾਦਾਤਮ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚਿੱਤਰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ 'ਭਰਾ' ਕਹੇ ਗਏ ਸਰੋਤੇ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ, ਹੁਣੇ ਹੀ ਆਤਮਤੱਤ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Bhaja Govindam (Moha Mudgara), verse on self-inquiry · Adi Shankaracharya · 8th century CE (circa 788-820)
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਭਜ ਗੋਵਿੰਦਮ੍ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰਕ ਮੋਹ ਤੋਂ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਧਨ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਖਿਣਭੰਗਰਤਾ ਦਰਸਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਇੱਥੇ ਸਾਧਕ ਦਾ ਧਿਆਨ ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਵੱਲ — ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਦਾ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ? — ਮੋੜਦੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਨਾਮਕ ਵਿਚਿੱਤਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਆਤਮਾ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਨਿਮੰਤ੍ਰਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਇਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ — 'ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹਾਂ?' — ਆਤਮ-ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਬੀਜ ਬਣੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅਣਗਿਣਤ ਸਾਧਕਾਂ ਨੇ ਆਤਮ-ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਲਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨਾਲ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਬੈਠਣਾ ਉਸ ਅੰਤਰ-ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਕਾ ਤੇ ਕਾਨ੍ਤਾ ਕਸ੍ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸਂਸਾਰੋऽਯਮਤੀਵ ਵਿਚਿਤ੍ਰਃ । ਕਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਕਃ ਕੁਤ ਆਯਾਤਃ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯ ਤਦਿਹ ਭ੍ਰਾਤਃ ॥
Ka te kanta kaste putrah samsaroyamativa vichitrah Kasya tvam kah kuta ayatah tattvam chintaya tadiha bhratah
ਅਰਥ:ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਕੌਣ? ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕੌਣ? ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅਤਿਅੰਤ ਵਿਚਿੱਤਰ ਹੈ। ਤੂੰ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਹੇ ਭਰਾ! ਉਸ ਤੱਤ ਦਾ ਇੱਥੇ ਹੀ, ਹੁਣੇ ਹੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
का ते कान्ता कस्ते पुत्रः ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਡੂੰਘੇ ਆਤਮ-ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ — 'ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹਾਂ?'
ਸਥਾਈ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮੋਹ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸੰਸਾਰਕ ਹੋਂਦ (ਸੰਸਾਰ) ਦੇ ਵਿਚਿੱਤਰ, ਸੁਪਨੇ ਵਰਗੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਮਨ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਆਤਮਾ (ਆਤਮਨ੍) ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵੱਲ ਮੋੜਦਾ ਹੈ
ਸਾਧਕ ਨੂੰ 'ਭਰਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਕੋਮਲ ਪਰ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ
ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਅਦਵੈਤ ਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਡੂੰਘਾਈ ਨੂੰ ਸਮੋਏ ਹੋਏ ਹੈ
का ते कान्ता कस्ते पुत्रः ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਧਿਆਨ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹੋ, ਹਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਰੁਕ ਕੇ — 'ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਕੌਣ? ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕੌਣ? ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ?' — ਪਛਾਣ ਦੀਆਂ ਪੱਕੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘੁਲਣ ਦਿਓ। ਛੇਤੀ ਜਵਾਬ ਨਾ ਲੱਭੋ; ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਨ ਨੂੰ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਕਰਨ ਦਿਓ। ਸਮਾਪਤੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ 'ਤੱਤ੍ਵੰ ਚਿੰਤਯ' (ਸੱਚ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰ) ਚੁੱਪ ਆਤਮ-ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਹਨ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ का ते कान्ता कस्ते पुत्रः ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ