ੴ ਪੂਰ੍ਣਮਦਃ ਪੂਰ੍ਣਮਿਦਮ੍
ॐ पूर्णमदः पूर्णमिदम् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਓਂ ਪੂਰ੍ਣਮਦਃ ਪੂਰ੍ਣਮਿਦਮ੍ ਈਸ਼ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਪਾਠ ਹੈ, ਜੋ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਆਰੰਭ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਸਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਅਨੰਤ ਬ੍ਰਹਮ ਪੂਰਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਪੂਰਨ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। 'ਓਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ' ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Isha Upanishad (Shanti Patha); also Brihadaranyaka Upanishad 5.1.1 · Vedic seers (Shukla Yajurveda tradition) · Ancient (Vedic)
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਈਸ਼ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਹ੍ਵਾਨ ਵਜੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕੋ ਬਿੰਬ ਵਿੱਚ — ਪੂਰਨ — ਇਹ ਵੇਦਾਂਤ ਦੀ ਅਦ੍ਵੈਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ: ਅਨੰਤ ਬ੍ਰਹਮ ਪੂਰਨ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਜਗਤ ਪੂਰਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਸ੍ਰੋਤ ਪੂਰਨ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਨੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਿਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਉਹ ਖੋਜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੂਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਨਿਰੰਤਰ ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਹ ਮੰਤਰ ਆਗ੍ਰਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੂਰਨ ਹੈਂ। ਜੋ ਸਾਧਕ 'ਪੂਰ੍ਣਮਦਃ ਪੂਰ੍ਣਮਿਦਮ੍' ਨਾਲ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਭ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਝੜ ਜਾਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੁਝ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਪੂਰਨਤਾ ਦੀ ਝਲਕ ਪਾਈ ਜੋ ਕਦੇ ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰ ਸੀ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ੴ ਪੂਰ੍ਣਮਦਃ ਪੂਰ੍ਣਮਿਦਂ ਪੂਰ੍ਣਾਤ੍ਪੂਰ੍ਣਮੁਦਚ੍ਯਤੇ। ਪੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਣਮਾਦਾਯ ਪੂਰ੍ਣਮੇਵਾਵਸ਼ਿਸ਼੍ਯਤੇ॥
Om Purnamadah Purnamidam Purnat Purnamudachyate Purnasya Purnamadaya Purnamevavashishyate
ਅਰਥ:ਉਹ (ਬ੍ਰਹਮ) ਪੂਰਨ ਹੈ, ਇਹ (ਜਗਤ) ਵੀ ਪੂਰਨ ਹੈ। ਪੂਰਨ ਤੋਂ ਹੀ ਪੂਰਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨ ਵਿੱਚੋਂ ਪੂਰਨ ਕੱਢ ਲੈਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪੂਰਨ ਹੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਓਂ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ।
ੴ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ॥
Om Shanti Shanti Shanti
ਅਰਥ:ਅਨੰਤ ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਟ ਜਗਤ — ਦੋਵੇਂ ਪੂਰਨ ਹਨ, ਇਹ ਇਹੀ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਗਤ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਅਨੰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਉਹ ਸਦਾ ਪੂਰਨ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ॐ पूर्णमदः पूर्णमिदम् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਈਸ਼ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਦਾ 'ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਠ' (ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਹ੍ਵਾਨ) — ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਆਰੰਭ ਅਤੇ ਸਮਾਪਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਜਗਤ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਅਨੰਤ, ਅਨੰਤ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਵਿੱਤਰ ਪਠਨ, ਸਤਿਸੰਗ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਗਹਿਰਾ ਚਿੰਤਨ ਜੋ ਅਭਾਵ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਘੋਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ — 'ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੂਰਨ ਹੈਂ'।
'ਓਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ' — ਤ੍ਰਿਵਿਧ ਸ਼ਾਂਤੀ — ਨਾਲ ਮੁਹਰਬੰਦ।
ॐ पूर्णमदः पूर्णमिदम् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਾਠ ਕਰੋ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ 'ਪੂਰ੍ਣਮ੍' (ਪੂਰਨ, ਭਰਿਆ) ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਦਿਓ। ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬੰਦ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ, 'ਓਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ' ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਉਸ ਪੂਰਨਤਾ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰੋ ਜਿਸ ਵੱਲ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ॐ पूर्णमदः पूर्णमिदम् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ