ಷಣ್ಮುಖ ಭುಜಙ್ಗಮ್
षण्मुख भुजङ्गम् in Kannada · ಕನ್ನಡ
ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ/ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ
✦ ಅರ್ಥ
ಷಣ್ಮುಖ ಭುಜಂಗಂ ಷಣ್ಮುಖನಾದ ಭಗವಾನ್ ಮುರುಗನ್ (ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ, ಕಾರ್ತಿಕೇಯ) ಕುರಿತು ಭುಜಂಗ (ಸರ್ಪ) ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಸ್ತುತಿ. ಇದು ದೇವಸೇನಾಪತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ, ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಭಗವಂತನನ್ನು ವಂದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಶೃಂಗೇರಿ ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಆರೋಪಿತವಾದ ಮಧುರ ಸ್ತೋತ್ರ.
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Traditional (Sringeri lineage) · Sringeri Acharya · Medieval
ಷಣ್ಮುಖ ಭುಜಂಗಂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಶೃಂಗೇರಿ ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಆರೋಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಷಣ್ಮುಖನಾದ ಭಗವಾನ್ ಮುರುಗನ್ (ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ, ಕಾರ್ತಿಕೇಯ) ಕುರಿತು ಭುಜಂಗ (ಸರ್ಪ) ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಸ್ತುತಿ, ಇದು ದೇವಸೇನಾಪತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ, ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಭಗವಂತನನ್ನು ವಂದಿಸುತ್ತದೆ.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
ಷಣ್ಮುಖ ಭುಜಂಗವನ್ನು ನಿಜವಾದ, ಶ್ರದ್ಧಾಪೂರ್ಣ ಹೃದಯದಿಂದ ಪಠಿಸುವುದೆಂದರೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕರೆಯುವವರನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತೊರೆಯದ ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹದ ಸಮೀಪ ಹೋಗುವುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಂತ್ರ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ಶ್ರೀಜಗದ್ಗುರು ಶೃಙ್ಗೇರೀ ಶ್ರೀಚನ್ದ್ರಶೇಖರಭಾರತೀಸ್ವಾಮಿ ಅನುಗೃಹೀತಾ ಹ್ರಿಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ ವಲ್ಯಾ ಸುರಪೃತನಯಾಽಽಲಿಙ್ಗಿತತನುಃ ಮಯೂರಾರೂಢೋಽಯಂ ಶಿವವದನಪಙ್ಕೇರುಹರವಿಃ । ಷಡಾಸ್ಯೋ ಭಕ್ತಾನಾಮಚಲಹೃದಿ ವಾಸಂ ಪ್ರತನವಾ ಇತೀಮಾಂ ಬುದ್ಧಿಂ ದ್ರಾಗಚಲನಿಲಯಃ ಸಞ್ಜನಯತಿ ॥ ೧॥ ಸ್ಮಿತನ್ಯಕ್ಕೃತೇನ್ದುಪ್ರಭಾಕುನ್ದಪುಷ್ಪಂ ಸಿತಾಭ್ರಾಗರುಪ್ರಷ್ಠಗನ್ಧಾನುಲಿಪ್ತಮ್ । ಶ್ರಿತಾಶೇಷಲೋಕೇಷ್ಟದಾನಾಮರದ್ರುಂ ಸದಾ ಷಣ್ಮುಖಂ ಭಾವಯೇ ಹೃತ್ಸರೋಜೇ ॥ ೨॥ ಶರೀರೇನ್ದ್ರಿಯಾದಾವಹಮ್ಭಾವಜಾತಾನ್ ಷಡೂರ್ಮೀರ್ವಿಕಾರಾಂಶ್ಚ ಶತ್ರೂನ್ನಿಹನ್ತುಮ್ । ನತಾನಾಂ ದಧೇ ಯಸ್ತಮಾಸ್ಯಾಬ್ಜಷಟ್ಕಂ ಸದಾ ಷಣ್ಮುಖಂ ಭಾವಯೇ ಹೃತ್ಸರೋಜೇ ॥ ೩॥ ಅಪರ್ಣಾಖ್ಯವಲ್ಲೀಸಮಾಶ್ಲೇಷಯೋಗಾತ್ ಪುರಾ ಸ್ಥಾಣುತೋ ಯೋಽಜನಿಷ್ಟಾಮರಾರ್ಥಮ್ । ವಿಶಾಖಂ ನಗೇ ವಲ್ಲಿಕಾಲಿಙ್ಗಿತಂ ತಂ ಸದಾ ಷಣ್ಮುಖಂ ಭಾವಯೇ ಹೃತ್ಸರೋಜೇ ॥ ೪॥ ಗುಕಾರೇಣ ವಾಚ್ಯಂ ತಮೋ ಬಾಹ್ಯಮನ್ತಃ ಸ್ವದೇಹಾಭಯಾ ಜ್ಞಾನದಾನೇನ ಹನ್ತಿ । ಯ ಏನಂ ಗುಹಂ ವೇದಶೀರ್ಷೈಕಮೇಯಂ ಸದಾ ಷಣ್ಮುಖಂ ಭಾವಯೇ ಹೃತ್ಸರೋಜೇ ॥ ೫॥ ಯತಃ ಕರ್ಮಮಾರ್ಗೋ ಭುವಿ ಖ್ಯಾಪಿತಸ್ತಂ ಸ್ವನೃತ್ಯೇ ನಿಮಿತ್ತಸ್ಯ ಹೇತುಂ ವಿದಿತ್ವಾ । ವಹತ್ಯಾದರಾನ್ಮೇಘನಾದಾನುಲಾಸೀ ಸದಾ ಷಣ್ಮುಖಂ ಭಾವಯೇ ಹೃತ್ಸರೋಜೇ ॥ ೬॥ ಕೃಪಾವಾರಿರಾಶಿರ್ನೃಣಾಮಾಸ್ತಿಕತ್ವಂ ದೃಢಂ ಕರ್ತುಮದ್ಯಾಪಿ ಯಃ ಕುಕ್ಕುಟಾದೀನ್ । ಭೃಶಂ ಪಾಚಿತಾನ್ಜೀವಯನ್ ರಾಜತೇ ತಂ ಸದಾ ಷಣ್ಮುಖಂ ಭಾವಯೇ ಹೃತ್ಸರೋಜೇ ॥ ೭॥ ಭುಜಙ್ಗಪ್ರಯಾತೇನ ವೃತ್ತೇನ ಕ್ಲೃಪ್ತಾಂ ಸ್ತುತಿಂ ಷಣ್ಮುಖಸ್ಯಾದರಾದ್ಯೇ ಪಠನ್ತಿ । ಸುಪುತ್ರಾಯುರಾರೋಗ್ಯಸಮ್ಪದ್ವಿಶಿಷ್ಟಾನ್ ಕರೋತ್ಯೇವ ತಾನ್ ಷಣ್ಮುಖಃ ಸದ್ವಿದಗ್ರ್ಯಾನ್ ॥ ೮॥ ಇತಿ ಶ್ರೀಜಗದ್ರುರು ಶ್ರೀಶೃಙ್ಗೇರೀಪೀಠಾಧಿಪ ಶ್ರೀಚನ್ದ್ರಶೇಖರಭಾರತೀ ಶ್ರೀಪಾದೈಃ ವಿರಚಿತಾ ಷಣ್ಮುಖಭುಜಙ್ಗಸ್ತುತಿಃ ಸಮಾಪ್ತಾ ।
śrījagadguru śṛṅgerī śrīcandraśekharabhāratīsvāmi anugṛhītā hriyā lakṣmyā valyā surapṛtanayā''liṅgitatanuḥ mayūrārūḍho'yaṃ śivavadanapaṅkeruharaviḥ | ṣaḍāsyo bhaktānāmacalahṛdi vāsaṃ pratanavā itīmāṃ buddhiṃ drāgacalanilayaḥ sañjanayati || 1|| smitanyakkṛtenduprabhākundapuṣpaṃ sitābhrāgarupraṣṭhagandhānuliptam | śritāśeṣalokeṣṭadānāmaradruṃ sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 2|| śarīrendriyādāvahambhāvajātān ṣaḍūrmīrvikārāṃśca śatrūnnihantum | natānāṃ dadhe yastamāsyābjaṣaṭkaṃ sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 3|| aparṇākhyavallīsamāśleṣayogāt purā sthāṇuto yo'janiṣṭāmarārtham | viśākhaṃ nage vallikāliṅgitaṃ taṃ sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 4|| gukāreṇa vācyaṃ tamo bāhyamantaḥ svadehābhayā jñānadānena hanti | ya enaṃ guhaṃ vedaśīrṣaikameyaṃ sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 5|| yataḥ karmamārgo bhuvi khyāpitastaṃ svanṛtye nimittasya hetuṃ viditvā | vahatyādarānmeghanādānulāsī sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 6|| kṛpāvārirāśirnṛṇāmāstikatvaṃ dṛḍhaṃ kartumadyāpi yaḥ kukkuṭādīn | bhṛśaṃ pācitānjīvayan rājate taṃ sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 7|| bhujaṅgaprayātena vṛttena klṛptāṃ stutiṃ ṣaṇmukhasyādarādye paṭhanti | suputrāyurārogyasampadviśiṣṭān karotyeva tān ṣaṇmukhaḥ sadvidagryān || 8|| iti śrījagadruru śrīśṛṅgerīpīṭhādhipa śrīcandraśekharabhāratī śrīpādaiḥ viracitā ṣaṇmukhabhujaṅgastutiḥ samāptā |
ಅರ್ಥ:ಷಣ್ಮುಖ — ಆರು ಮುಖಗಳ ಭಗವಾನ್ ಮುರುಗನ್ (ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ, ಕಾರ್ತಿಕೇಯ) — ನ ಸ್ತುತಿ, ಭುಜಂಗ ("ಸರ್ಪ") ಛಂದಸ್ಸಿನ ಅಲೆಯಂತಹ ಲಯದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ದೇವತೆಗಳ ಸೇನಾಪತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ-ರಕ್ಷೆಯ ದಾತನನ್ನು ವಂದಿಸುತ್ತದೆ.
षण्मुख भुजङ्गम् ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ಷಣ್ಮುಖ ಭುಜಂಗಂ ಪಠಣ ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹ, ಆಶೀರ್ವಾದ, ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಗವಂತನ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೃದಯವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಂಗಳವಾರ ಮತ್ತು ಕೃತ್ತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಥಾ ಸ್ಕಂದ ಷಷ್ಠಿ ಮತ್ತು ಕೃತ್ತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಂಗಳಕರ.
ಯಾರಾದರೂ ಕಲಿತು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ಪಠಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ, ಮಧುರ ಸ್ತೋತ್ರ.
षण्मुख भुजङ्गम् ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ದೇವತೆಯ ಚಿತ್ರದ ಮುಂದೆ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ. ದೀಪ ಬೆಳಗಿ ಷಣ್ಮುಖ ಭುಜಂಗವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪಠಿಸಿ. ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ, ಅಥವಾ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ಕಂದ ಷಷ್ಠಿ ಮತ್ತು ಕೃತ್ತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪಠಿಸಬಹುದು. ಅನುಗ್ರಹ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಸಿ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ षण्मुख भुजङ्गम्ವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ