ਸ਼ਣ੍ਮੁਖ ਪਞ੍ਚਰਤ੍ਨਮ੍
षण्मुख पञ्चरत्नम् in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਸ਼ਣਮੁਖ ਪੰਚਰਤਨਮ੍ ਭਗਵਾਨ ਮੁਰੁਗਨ (ਸ਼ਣਮੁਖ) ਦੀ "ਪੰਚਰਤਨ" ਸਤੁਤੀ ਹੈ — ਪੰਜ ਰਤਨ-ਸ਼ਲੋਕ, ਜੋ ਸ਼ਣਮੁਖ, ਸ਼ਿਵ-ਪੁੱਤਰ, ਮਯੂਰਵਾਹਨ ਤੇ ਵੇਲਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਵੰਦਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼੍ਰਿੰਗੇਰੀ ਆਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਆਰੋਪਿਤ ਇੱਕ ਮਧੁਰ ਸਤੋਤਰ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Traditional (Sringeri lineage) · Sringeri Acharya · Medieval
ਸ਼ਣਮੁਖ ਪੰਚਰਤਨਮ੍ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਿੰਗੇਰੀ ਆਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਆਰੋਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਣਮੁਖ (ਭਗਵਾਨ ਮੁਰੁਗਨ) ਦੀ "ਪੰਚਰਤਨ" ਸਤੁਤੀ ਹੈ — ਪੰਜ ਰਤਨ-ਸ਼ਲੋਕ, ਜੋ ਸ਼ਣਮੁਖ, ਸ਼ਿਵ-ਪੁੱਤਰ, ਮਯੂਰਵਾਹਨ ਤੇ ਵੇਲਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਵੰਦਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਣਮੁਖ ਪੰਚਰਤਨਮ੍ ਦਾ ਸੱਚੇ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦੇ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ੴ ਸ਼੍ਰੀਗਣੇਸ਼ਾਯ ਨਮਃ । ਸ੍ਫੁਰਦ੍ਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਵਲ੍ਲੀਵਲਯਿਤਮਗੋਤ੍ਸਙ੍ਗਵਸਤਿਂ ਭਵਾਪ੍ਪਿਤ੍ਤਪ੍ਲੁਸ਼੍ਟਾਨਮਿਤਕਰੁਣਾਜੀਵਨਵਸ਼ਾਤ੍ । ਅਵਨ੍ਤਂ ਭਕ੍ਤਾਨਾਮੁਦਯਕਰਮਮ੍ਭੋਧਰ ਇਤਿ ਪ੍ਰਮੋਦਾਦਾਵਾਸਂ ਵ੍ਯਤਨੁਤ ਮਯੂਰੋऽਸ੍ਯ ਸਵਿਧੇ ॥ ੧॥ ਸੁਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯੋ ਯੋ ਭਵੇਜ੍ਜ੍ਞਾਨਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਵਸੇਨਾਪਤਿਤ੍ਵਮ੍ । ਇਤ੍ਥਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਦੇਵਸੇਨਾਪਤਿਤ੍ਵਂ ਸੁਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯੋ ਬਿਭ੍ਰਦੇਸ਼ ਵ੍ਯਨਕ੍ਤਿ ॥ ੨॥ ਪਕ੍ਸ਼ੋऽਨਿਰ੍ਵਚਨੀਯੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣ ਇਤਿ ਧਿਯਮਸ਼ੇਸ਼ਜਨਤਾਯਾਃ । ਜਨਯਤਿ ਬਰ੍ਹੀ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਨਿਰ੍ਵਚਨਾਯੋਗ੍ਯਪਕ੍ਸ਼ਯੁਕ੍ਤੋऽਯਮ੍ ॥ ੩॥ ਯਃ ਪਕ੍ਸ਼ਮਨਿਰ੍ਵਚਨਂ ਯਾਤਿ ਸਮਵਲਮ੍ਬ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯਤੇ ਤੇਨ । ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਾਤ੍ਪਰਮਮਲਂ ਸੁਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਾਭਿਧਂ ਪਰਂ ਜ੍ਯੋਤਿਃ ॥ ੪॥ ਸ਼ਣ੍ਮੁਖਂ ਹਸਨ੍ਮੁਖਂ ਸੁਖਾਮ੍ਬੁਰਾਸ਼ਿਖੇਲਨਂ ਸਨ੍ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਸੇਵ੍ਯਮਾਨਪਾਦਪਙ੍ਕਜਂ ਸਦਾ । ਮਨ੍ਮਥਾਦਿਸ਼ਤ੍ਰੁਵਰ੍ਗਨਾਸ਼ਕਂ ਕ੍ਰਿਪਾਮ੍ਬੁਧਿਂ ਮਨ੍ਮਹੇ ਮੁਦਾ ਹ੍ਰਿਦਿ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਕਲ੍ਪਭੂਰੁਹਮ੍ ॥ ੫॥ ਇਤਿ ਜਗਦ੍ਗੁਰੁ ਸ਼੍ਰਿਙ੍ਗੇਰੀਪੀਠਾਧਿਪ ਸ਼੍ਰੀਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ੇਖਰਭਾਰਤੀ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦੈਃ ਵਿਰਚਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਣ੍ਮੁਖਪਞ੍ਚਰਤ੍ਨਸ੍ਤੁਤਿਃ ਸਮਾਪ੍ਤਾ ।
oṃ śrīgaṇeśāya namaḥ | sphuradvidyudvallīvalayitamagotsaṅgavasatiṃ bhavāppittapluṣṭānamitakaruṇājīvanavaśāt | avantaṃ bhaktānāmudayakaramambhodhara iti pramodādāvāsaṃ vyatanuta mayūro'sya savidhe || 1|| subrahmaṇyo yo bhavejjñānaśaktyā siddhaṃ tasmindevasenāpatitvam | itthaṃ śaktiṃ devasenāpatitvaṃ subrahmaṇyo bibhradeṣa vyanakti || 2|| pakṣo'nirvacanīyo dakṣiṇa iti dhiyamaśeṣajanatāyāḥ | janayati barhī dakṣiṇanirvacanāyogyapakṣayukto'yam || 3|| yaḥ pakṣamanirvacanaṃ yāti samavalambya dṛśyate tena | brahma parātparamamalaṃ subrahmaṇyābhidhaṃ paraṃ jyotiḥ || 4|| ṣaṇmukhaṃ hasanmukhaṃ sukhāmburāśikhelanaṃ sanmunīndrasevyamānapādapaṅkajaṃ sadā | manmathādiśatruvarganāśakaṃ kṛpāmbudhiṃ manmahe mudā hṛdi prapannakalpabhūruham || 5|| iti jagadguru śṛṅgerīpīṭhādhipa śrīcandraśekharabhāratī śrīpādaiḥ viracitā śrīṣaṇmukhapañcaratnastutiḥ samāptā |
ਅਰਥ:ਸ਼ਣਮੁਖ (ਭਗਵਾਨ ਮੁਰੁਗਨ) ਦੀ "ਪੰਚਰਤਨ" ਸਤੁਤੀ — ਪੰਜ ਰਤਨ-ਸ਼ਲੋਕ, ਜੋ ਸ਼ਣਮੁਖ, ਸ਼ਿਵ-ਪੁੱਤਰ, ਮਯੂਰਵਾਹਨ ਤੇ ਵੇਲਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਵੰਦਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
षण्मुख पञ्चरत्नम् ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਸ਼ਣਮੁਖ ਪੰਚਰਤਨਮ੍ ਦਾ ਪਾਠ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਤੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਵਿੱਚ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੰਗਲਵਾਰ ਤੇ ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾ ਨੂੰ ਤੇ ਸਕੰਦ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਤੇ ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ।
ਇੱਕ ਛੋਟਾ, ਮਧੁਰ ਸਤੋਤਰ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੱਖ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਠ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
षण्मुख पञ्चरत्नम् ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸਾਹਮਣੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠੋ। ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ ਤੇ ਸ਼ਣਮੁਖ ਪੰਚਰਤਨਮ੍ ਦਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸ਼ਰਧਾਪੂਰਵਕ ਪਾਠ ਕਰੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਜਾਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਕੰਦ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਤੇ ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨਾਲ ਸਮਾਪਨ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ षण्मुख पञ्चरत्नम् ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ