ਸ਼ਿਵ ਪਞ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਰ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰ
शिव पञ्चाक्षर स्तोत्र in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਸ਼ਿਵ ਪੰਚਾਕ੍ਸ਼ਰ ਸਤੋਤਰ ਪੰਜ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਤੋਤਰ ਹੈ ਜੋ ਪੰਚਾਕ੍ਸ਼ਰ ਮੰਤਰ 'ਨ-ਮ-ਸ਼ਿ-ਵਾ-ਯ' ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ — ਹਰ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਖਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ। ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 'ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯ' ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Attributed to Adi Shankaracharya · Adi Shankaracharya (traditional) · c. 8th century CE
ਪੰਚਾਕ੍ਸ਼ਰ — 'ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯ' — ਸ਼ੈਵ ਸੰਪ੍ਰਦਾਯ ਦਾ ਹਿਰਦੇ-ਮੰਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਰੁਦ੍ਰਮ੍ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਤੋਤਰ, ਜੋ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਆਰੋਪਿਤ ਹੈ, ਪੰਜੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰੋਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੰਤਰ ਦੇ ਅੱਖਰ ਹੀ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਪੂਰਣ ਧਿਆਨ ਬਣ ਜਾਣ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਪੰਚਾਕ੍ਸ਼ਰ ਨੂੰ ਸਮੂਹ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਕਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੋ ਕੇ ਇਹ ਸਤੋਤਰ ਭਗਤ ਨੂੰ ਹਰ ਆਵ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਪਾਦਮਸਤਕ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ — ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।
ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਜਪੋ
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰਹਾਰਾਯ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਾਯ ਭਸ੍ਮਾਙ੍ਗਰਾਗਾਯ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਯ । ਨਿਤ੍ਯਾਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਯ ਦਿਗਮ੍ਬਰਾਯ ਤਸ੍ਮੈ ਨਕਾਰਾਯ ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯ ॥ ੧॥
Nagendraharaya trilochanaya Bhasmangaragaya maheshvaraya Nityaya shuddhaya digambaraya Tasmai nakaraya namah shivaya
ਅਰਥ:ਜੋ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤ੍ਰਿਨੇਤਰਧਾਰੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਭਸਮ ਨਾਲ ਲਿਪਿਆ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ — ਸਨਾਤਨ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਦਿਗੰਬਰ — ਉਸ 'ਨ' ਅੱਖਰ ਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਮਨ੍ਦਾਕਿਨੀਸਲਿਲਚਨ੍ਦਨਚਰ੍ਚਿਤਾਯ ਨਨ੍ਦੀਸ਼੍ਵਰਪ੍ਰਮਥਨਾਥਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਯ । ਮਨ੍ਦਾਰਪੁਸ਼੍ਪਬਹੁਪੁਸ਼੍ਪਸੁਪੂਜਿਤਾਯ ਤਸ੍ਮੈ ਮਕਾਰਾਯ ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯ ॥ ੨॥
Mandakinisalilachandanacharchitaya Nandishvarapramathanathamaheshvaraya Mandarapushpabahupushpasupujitaya Tasmai makaraya namah shivaya
ਅਰਥ:ਜੋ ਗੰਗਾਜਲ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹਨ, ਨੰਦੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਥਗਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੰਦਾਰ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਤ — ਉਸ 'ਮ' ਅੱਖਰ ਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਿਵਾਯ ਗੌਰੀਵਦਨਾਬ੍ਜਵ੍ਰਿਨ੍ਦ- ਸੂਰ੍ਯਾਯ ਦਕ੍ਸ਼ਾਧ੍ਵਰਨਾਸ਼ਕਾਯ । ਸ਼੍ਰੀਨੀਲਕਣ੍ਠਾਯ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜਾਯ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼ਿਕਾਰਾਯ ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯ ॥ ੩॥
Shivaya gaurivadanabjavrinda- Suryaya dakshadhvaranashakaya Shrinilakanthaya vrishadhvajaya Tasmai shikaraya namah shivaya
ਅਰਥ:ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ, ਗੌਰੀ ਦੇ ਮੁਖਕਮਲ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਸੂਰਜ, ਦਕਸ਼-ਯੱਗ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕ, ਨੀਲਕੰਠ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ — ਉਸ 'ਸ਼ਿ' ਅੱਖਰ ਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਵਸਿਸ਼੍ਠਕੁਮ੍ਭੋਦ੍ਭਵਗੌਤਮਾਰ੍ਯ- ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਦੇਵਾਰ੍ਚਿਤਸ਼ੇਖਰਾਯ । ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਲੋਚਨਾਯ ਤਸ੍ਮੈ ਵਕਾਰਾਯ ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯ ॥ ੪॥
Vasishthakumbhodbhavagautamarya- Munindradevarchitashekharaya Chandrarkavaishvanaralochanaya Tasmai vakaraya namah shivaya
ਅਰਥ:ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਟ ਦੀ ਵਸਿਸ਼ਠ, ਕੁੰਭਜ ਅਗਸਤ੍ਯ, ਗੌਤਮ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਦੇਵਗਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਨੇਤਰ ਚੰਦਰ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਹਨ — ਉਸ 'ਵ' ਅੱਖਰ ਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਯਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵਰੂਪਾਯ ਜਟਾਧਰਾਯ ਪਿਨਾਕਹਸ੍ਤਾਯ ਸਨਾਤਨਾਯ । ਦਿਵ੍ਯਾਯ ਦੇਵਾਯ ਦਿਗਮ੍ਬਰਾਯ ਤਸ੍ਮੈ ਯਕਾਰਾਯ ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯ ॥ ੫॥
Yakshasvarupaya jatadharaya Pinakahastaya sanatanaya Divyaya devaya digambaraya Tasmai yakaraya namah shivaya
ਅਰਥ:ਜੋ ਯਕਸ਼ ਰੂਪਧਾਰੀ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਿਨਾਕ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਸਨਾਤਨ, ਦਿਵ੍ਯ, ਦਿਗੰਬਰ ਦੇਵ ਹਨ — ਉਸ 'ਯ' ਅੱਖਰ ਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਪਞ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਰਮਿਦਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਯਃ ਪਠੇਚ੍ਛਿਵਸਨ੍ਨਿਧੌ । ਸ਼ਿਵਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ਼ਿਵੇਨ ਸਹ ਮੋਦਤੇ ॥
Panchaksharamidam punyam yah pathechchhivasannidhau Shivalokamavapnoti shivena saha modate
ਅਰਥ:ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪੰਚਾਕਸ਼ਰ ਸਤੋਤਰ ਦਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਂਨਿਧ੍ਯ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਆਨੰਦਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
शिव पञ्चाक्षर स्तोत्र ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਪਰਮ ਪੰਚਾਕ੍ਸ਼ਰ ਮੰਤਰ 'ਨ-ਮ-ਸ਼ਿ-ਵਾ-ਯ' ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ — ਹਰ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਖਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ।
ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਰਣ ਪੂਜਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ, ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦਾ ਆਹ੍ਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਤੋਤਰ ਖ਼ੁਦ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਡਰ, ਪਾਪ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਥਾ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸੋਮਵਾਰ, ਪ੍ਰਦੋਸ਼, ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਣ ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਵਿੱਚ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ।
ਸੰਖੇਪ, ਲੈਅਬੱਧ ਅਤੇ ਸੌਖ ਨਾਲ ਕੰਠਸਥ — ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਿਤ ਪਾਠ ਲਈ ਉੱਤਮ।
शिव पञ्चाक्षर स्तोत्र ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੋ, ਭਸਮ (ਵਿਭੂਤੀ) ਧਾਰਨ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਪੰਜੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ — ਹਰ ਇੱਕ 'ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯ' ਦੇ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਲਈ। ਜਪ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਹਰ ਅੱਖਰ ਦੇ ਅਰਥ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਸ਼ਲੋਕ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਹੋਵੇ ਤਾਂ 'ਓਂ ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯ' ਦੀਆਂ 108 ਆਵ੍ਰਿਤੀਆਂ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ शिव पञ्चाक्षर स्तोत्र ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ