వేంకటేశ్వర సుప్రభాతమ్
वेंकटेश्वर सुप्रभातम् in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
వేంకటేశ్వర సుప్రభాతం (౨౯ శ్లోకాలు) తిరుమల వేంకటేశ్వరుని ఉదయ మేల్కొలుపు స్తోత్రం, ఇది ఆలయంలో ప్రతిరోజూ ఉదయం పాడబడుతుంది. రామాయణంలోని "కౌసల్యా సుప్రజా రామ" శ్లోకంతో ప్రారంభమై, ఋషులు, దేవతలు మరియు సమస్త సృష్టి ఆయనను పూజించడానికి వేచి ఉండగా శ్రీనివాసుని మేల్కొలపమని ప్రార్థిస్తుంది. ప్రతివాది భయంకర అణ్ణన్ రచించిన ఇది బాలాజీ భక్తుల అత్యంత ప్రియమైన ఉదయ ప్రార్థన.
మూలం & కథ
Sri Venkatesha Suprabhatam — sung daily at the Tirumala Tirupati temple · Prativadi Bhayankara Annangaracharya (15th century) · Medieval (c. 15th century)
వేంకటేశ్వర సుప్రభాతాన్ని గొప్ప వైష్ణవ ఆచార్యుడైన ప్రతివాది భయంకర అణ్ణంగరాచార్యుడు తిరుమలలో భగవానుడైన వేంకటేశ్వరుని ప్రతిరోజూ ఉదయం మేల్కొలపడానికి రచించాడు. ఇది రామాయణంలో ఋషి విశ్వామిత్రుడు శ్రీరాముని మేల్కొలిపిన అదే శ్లోకాన్ని స్వీకరించి ప్రారంభమవుతుంది, మరియు శతాబ్దాలుగా ఆలయంలో రోజులోని మొదటి సేవగా పాడబడుతోంది — ప్రతి తిరుపతి యాత్రికుని పెదవులపై నిలిచిన ఉదయ-గీతం.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
సుప్రభాతంతో భగవంతుని మృదువుగా మేల్కొలిపి రోజును ప్రారంభించడం ఆయన మొదటి చూపును పొందడంతో సమానమని చెబుతారు — ఉదయాన ప్రేమతో మేల్కొలిపే వేంకటేశ్వరుని కృప భక్తుని రోజంతా అనుసరిస్తుందని.
మంత్రం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
కౌసల్యా సుప్రజా రామ పూర్వాసంధ్యా ప్రవర్తతే । ఉత్తిష్ఠ నరశార్దూల కర్తవ్యం దైవమాహ్నికం ॥ 1 ॥ ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ గోవింద ఉత్తిష్ఠ గరుడధ్వజ । ఉత్తిష్ఠ కమలాకాంత త్రైలోక్యం మంగళం కురు ॥ 2 ॥ మాతస్సమస్త జగతాం మధుకైటభారేః వక్షోవిహారిణి మనోహర దివ్యమూర్తే । శ్రీస్వామిని శ్రితజనప్రియ దానశీలే శ్రీ వేంకటేశ దయితే తవ సుప్రభాతం ॥ 3 ॥ తవ సుప్రభాతమరవింద లోచనే భవతు ప్రసన్నముఖ చంద్రమండలే । విధి శంకరేంద్ర వనితాభిరర్చితే వృశ శైలనాథ దయితే దయానిధే ॥ 4 ॥ అత్ర్యాది సప్త ఋషయస్సముపాస్య సంధ్యాం ఆకాశ సింధు కమలాని మనోహరాణి । ఆదాయ పాదయుగ మర్చయితుం ప్రపన్నాః శేషాద్రి శేఖర విభో తవ సుప్రభాతం ॥ 5 ॥ పంచాననాబ్జ భవ షణ్ముఖ వాసవాద్యాః త్రైవిక్రమాది చరితం విబుధాః స్తువంతి । భాషాపతిః పఠతి వాసర శుద్ధి మారాత్ శేషాద్రి శేఖర విభో తవ సుప్రభాతం ॥ 6 ॥ ఈశత్-ప్రఫుల్ల సరసీరుహ నారికేళ పూగద్రుమాది సుమనోహర పాలికానాం । ఆవాతి మందమనిలః సహదివ్య గంధైః శేషాద్రి శేఖర విభో తవ సుప్రభాతం ॥ 7 ॥ ఉన్మీల్యనేత్ర యుగముత్తమ పంజరస్థాః పాత్రావసిష్ట కదలీ ఫల పాయసాని । భుక్త్వాః సలీల మథకేళి శుకాః పఠంతి శేషాద్రి శేఖర విభో తవ సుప్రభాతం ॥ 8 ॥ తంత్రీ ప్రకర్ష మధుర స్వనయా విపంచ్యా గాయత్యనంత చరితం తవ నారదోఽపి । భాషా సమగ్ర మసకృత్కరచారు రమ్యం శేషాద్రి శేఖర విభో తవ సుప్రభాతం ॥ 9 ॥ భృంగావళీ చ మకరంద రసాను విద్ధ ఝుంకారగీత నినదైః సహసేవనాయ । నిర్యాత్యుపాంత సరసీ కమలోదరేభ్యః శేషాద్రి శేఖర విభో తవ సుప్రభాతం ॥ 10 ॥ యోషాగణేన వరదధ్ని విమథ్యమానే ఘోషాలయేషు దధిమంథన తీవ్రఘోషాః । రోషాత్కలిం విదధతే కకుభశ్చ కుంభాః శేషాద్రి శేఖర విభో తవ సుప్రభాతం ॥ 11 ॥ పద్మేశమిత్ర శతపత్ర గతాళివర్గాః హర్తుం శ్రియం కువలయస్య నిజాంగలక్ష్మ్యాః । భేరీ నినాదమివ భిభ్రతి తీవ్రనాదం శేషాద్రి శేఖర విభో తవ సుప్రభాతం ॥ 12 ॥ శ్రీమన్నభీష్ట వరదాఖిల లోక బంధో శ్రీ శ్రీనివాస జగదేక దయైక సింధో । శ్రీ దేవతా గృహ భుజాంతర దివ్యమూర్తే శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతం ॥ 13 ॥ శ్రీ స్వామి పుష్కరిణికాప్లవ నిర్మలాంగాః శ్రేయార్థినో హరవిరించి సనందనాద్యాః । ద్వారే వసంతి వరవేత్ర హతోత్త మాంగాః శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతం ॥ 14 ॥ శ్రీ శేషశైల గరుడాచల వేంకటాద్రి నారాయణాద్రి వృషభాద్రి వృషాద్రి ముఖ్యాం । ఆఖ్యాం త్వదీయ వసతే రనిశం వదంతి శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతం ॥ 15 ॥ సేవాపరాః శివ సురేశ కృశానుధర్మ రక్షోంబునాథ పవమాన ధనాధి నాథాః । బద్ధాంజలి ప్రవిలసన్నిజ శీర్షదేశాః శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతం ॥ 16 ॥ ధాటీషు తే విహగరాజ మృగాధిరాజ నాగాధిరాజ గజరాజ హయాధిరాజాః । స్వస్వాధికార మహిమాధిక మర్థయంతే శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతం ॥ 17 ॥ సూర్యేందు భౌమ బుధవాక్పతి కావ్యశౌరి స్వర్భానుకేతు దివిశత్-పరిశత్-ప్రధానాః । త్వద్దాసదాస చరమావధి దాసదాసాః శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతం ॥ 18 ॥ తత్-పాదధూళి భరిత స్ఫురితోత్తమాంగాః స్వర్గాపవర్గ నిరపేక్ష నిజాంతరంగాః । కల్పాగమా కలనయాఽఽకులతాం లభంతే శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతం ॥ 19 ॥ త్వద్గోపురాగ్ర శిఖరాణి నిరీక్షమాణాః స్వర్గాపవర్గ పదవీం పరమాం శ్రయంతః । మర్త్యా మనుష్య భువనే మతిమాశ్రయంతే శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతం ॥ 20 ॥ శ్రీ భూమినాయక దయాది గుణామృతాబ్దే దేవాదిదేవ జగదేక శరణ్యమూర్తే । శ్రీమన్ననంత గరుడాదిభి రర్చితాంఘ్రే శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతం ॥ 21 ॥ శ్రీ పద్మనాభ పురుషోత్తమ వాసుదేవ వైకుంఠ మాధవ జనార్ధన చక్రపాణే । శ్రీ వత్స చిహ్న శరణాగత పారిజాత శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతం ॥ 22 ॥ కందర్ప దర్ప హర సుందర దివ్య మూర్తే కాంతా కుచాంబురుహ కుట్మల లోలదృష్టే । కల్యాణ నిర్మల గుణాకర దివ్యకీర్తే శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతం ॥ 23 ॥ మీనాకృతే కమఠకోల నృసింహ వర్ణిన్ స్వామిన్ పరశ్వథ తపోధన రామచంద్ర । శేషాంశరామ యదునందన కల్కిరూప శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతం ॥ 24 ॥ ఏలాలవంగ ఘనసార సుగంధి తీర్థం దివ్యం వియత్సరితి హేమఘటేషు పూర్ణం । ధృత్వాద్య వైదిక శిఖామణయః ప్రహృష్టాః తిష్ఠంతి వేంకటపతే తవ సుప్రభాతం ॥ 25 ॥ భాస్వానుదేతి వికచాని సరోరుహాణి సంపూరయంతి నినదైః కకుభో విహంగాః । శ్రీవైష్ణవాః సతత మర్థిత మంగళాస్తే ధామాశ్రయంతి తవ వేంకట సుప్రభాతం ॥ 26 ॥ బ్రహ్మాదయా స్సురవరా స్సమహర్షయస్తే సంతస్సనందన ముఖాస్త్వథ యోగివర్యాః । ధామాంతికే తవ హి మంగళ వస్తు హస్తాః శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతం ॥ 27 ॥ లక్శ్మీనివాస నిరవద్య గుణైక సింధో సంసారసాగర సముత్తరణైక సేతో । వేదాంత వేద్య నిజవైభవ భక్త భోగ్య శ్రీ వేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతం ॥ 28 ॥ ఇత్థం వృషాచలపతేరిహ సుప్రభాతం యే మానవాః ప్రతిదినం పఠితుం ప్రవృత్తాః । తేషాం ప్రభాత సమయే స్మృతిరంగభాజాం ప్రజ్ఞాం పరార్థ సులభాం పరమాం ప్రసూతే ॥ 29 ॥
Kausalya Supraja Rama Purvasandhya Pravartate | Uttishtha Narashardula Kartavyam Daivamahnikam || 1 || Uttishthottishtha Govinda Uttishtha Garudadhvaja | Uttishtha Kamalakanta Trailokyam Mangal̤am Kuru || 2 || Matassamasta Jagatam Madhukaitabhareh Vakshoviharini Manohara Divyamurte | Shrisvamini Shritajanapriya Danashile Shri Venkatesha Dayite Tava Suprabhatam || 3 || Tava Suprabhatamaravinda Locane Bhavatu Prasannamukha Candramamdale | Vidhi Shankarendra Vanitabhirarcite Vrisha Shailanatha Dayite Dayanidhe || 4 || Atryadi Sapta Rishayassamupasya Sandhyam Akasha Sindhu Kamalani Manoharani | Adaya Padayuga Marcayitum Prapannah Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 5 || Pancananabja Bhava Shanmukha Vasavadyah Traivikramadi Caritam Vibudhah Stuvanti | Bhashapatih Pathati Vasara Shuddhi Marat Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 6 || Ishat-praphulla Sarasiruha Narikel̤a Pugadrumadi Sumanohara Palikanam | Avati Mandamanilah Sahadivya Gandhaih Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 7 || Unmilyanetra Yugamuttama Panjarasthah Patravasishta Kadali Phala Payasani | Bhuktvah Salila Mathakel̤i Shukah Pathanti Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 8 || Tantri Prakarsha Madhura Svanaya Vipancya Gayatyananta Caritam Tava Narado'pi | Bhasha Samagra Masakritkaracaru Ramyam Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 9 || Bhringaval̤i Ca Makaranda Rasanu Viddha Jhunkaragita Ninadaih Sahasevanaya | Niryatyupanta Sarasi Kamalodarebhyah Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 10 || Yoshaganena Varadadhni Vimathyamane Ghoshalayeshu Dadhimanthana Tivraghoshah | Roshatkalim Vidadhate Kakubhashca Kumbhah Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 11 || Padmeshamitra Shatapatra Gatal̤ivargah Hartum Shriyam Kuvalayasya Nijangalakshmyah | Bheri Ninadamiva Bhibhrati Tivranadam Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam || 12 || Shrimannabhishta Varadakhila Loka Bandho Shri Shrinivasa Jagadeka Dayaika Sindho | Shri Devata Griha Bhujantara Divyamurte Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 13 || Shri Svami Pushkarinikaplava Nirmalangah Shreyarthino Haravirinci Sanandanadyah | Dvare Vasanti Varavetra Hatotta Mangah Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 14 || Shri Sheshashaila Garudacala Venkatadri Narayanadri Vrishabhadri Vrishadri Mukhyam | Akhyam Tvadiya Vasate Ranisham Vadanti Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 15 || Sevaparah Shiva Suresha Krishanudharma Rakshombunatha Pavamana Dhanadhi Nathah | Baddhanjali Pravilasannija Shirshadeshah Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 16 || Dhatishu Te Vihagaraja Mrigadhiraja Nagadhiraja Gajaraja Hayadhirajah | Svasvadhikara Mahimadhika Marthayante Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 17 || Suryendu Bhauma Budhavakpati Kavyashauri Svarbhanuketu Divishat-parishat-pradhanah | Tvaddasadasa Caramavadhi Dasadasah Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 18 || Tat-padadhul̤i Bharita Sphuritottamangah Svargapavarga Nirapeksha Nijantarangah | Kalpagama Kalanaya''kulatam Labhante Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 19 || Tvadgopuragra Shikharani Nirikshamanah Svargapavarga Padavim Paramam Shrayantah | Martya Manushya Bhuvane Matimashrayante Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 20 || Shri Bhuminayaka Dayadi Gunamritabde Devadideva Jagadeka Sharanyamurte | Shrimannananta Garudadibhi Rarcitanghre Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 21 || Shri Padmanabha Purushottama Vasudeva Vaikumtha Madhava Janardhana Cakrapane | Shri Vatsa Cihna Sharanagata Parijata Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 22 || Kandarpa Darpa Hara Sundara Divya Murte Kanta Kucamburuha Kutmala Loladrishte | Kalyana Nirmala Gunakara Divyakirte Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 23 || Minakrite Kamathakola Nrisimha Varnin Svamin Parashvatha Tapodhana Ramacandra | Sheshamsharama Yadunandana Kalkirupa Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 24 || Elalavanga Ghanasara Sugandhi Tirtham Divyam Viyatsariti Hemaghateshu Purnam | Dhritvadya Vaidika Shikhamanayah Prahrishtah Tishthanti Venkatapate Tava Suprabhatam || 25 || Bhasvanudeti Vikacani Saroruhani Sampurayanti Ninadaih Kakubho Vihangah | Shrivaishnavah Satata Marthita Mangal̤aste Dhamashrayanti Tava Venkata Suprabhatam || 26 || Brahmadaya Ssuravara Ssamaharshayaste Santassanandana Mukhastvatha Yogivaryah | Dhamantike Tava Hi Mangal̤a Vastu Hastah Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 27 || Lakshminivasa Niravadya Gunaika Sindho Samsarasagara Samuttaranaika Seto | Vedanta Vedya Nijavaibhava Bhakta Bhogya Shri Venkatacalapate Tava Suprabhatam || 28 || Ittham Vrishacalapateriha Suprabhatam Ye Manavah Pratidinam Pathitum Pravrittah | Tesham Prabhata Samaye Smritirangabhajam Prajnam Parartha Sulabham Paramam Prasute || 29 ||
అర్థం:వేంకటేశ్వర సుప్రభాతం తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వరుని (బాలాజీ) ఉదయకాల “మేల్కొలుపు” స్తోత్రం — ప్రతిరోజు తెల్లవారుజామున తిరుమల తిరుపతి ఆలయంలో స్వామిని నిద్ర నుండి మేల్కొలిపేందుకు గానం చేయబడుతుంది. ఇది రామాయణంలోని ప్రసిద్ధ శ్లోకంతో మొదలవుతుంది — దానితో విశ్వామిత్ర మహర్షి రాముని మేల్కొలుపుతారు — “కౌసల్యా సుపుత్రుడవైన రామా, తెల్లవారుతోంది; లెమ్ము, ఓ నరోత్తమా” — ఆపై శ్లోకం వెంట శ్లోకం శ్రీనివాసుని మేల్కొనమని ప్రార్థిస్తుంది: ఆకాశగంగ తామరలతో ఋషులు సిద్ధంగా నిలిచారు, దేవతలు, వారి దేవేరులు ఆయన పాదపూజకై వేచియున్నారు, పక్షులు పాడుతున్నాయి, దీపాలు వెలిగాయి. ప్రతివాది భయంకర అన్నంగరాచార్యులచే రచితమైన ఇది దక్షిణ భారతదేశపు అత్యంత ప్రియమైన భక్తి-ఉదయగీతాలలో ఒకటి; అసంఖ్యాక భక్తులు తమ దినమును స్వామితో ఆరంభించేందుకు ప్రతిదినం పఠిస్తారు.
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
वेंकटेश्वर सुप्रभातम् పారాయణ ప్రయోజనాలు
భగవంతునితో రోజును ప్రారంభించే సంప్రదాయిక మార్గం — ఉదయాన వేంకటేశ్వరుని (బాలాజీ) మేల్కొలపడానికి పాడబడుతుంది, ఇది ఉదయాన్ని ఆయన సాన్నిధ్యం మరియు కృపతో నింపుతుంది.
తిరుపతి బాలాజీ భక్తులు శుభప్రదమైన దినారంభం, మనశ్శాంతి మరియు భగవంతుని ఆశీర్వాదాల కోసం దీనిని నిత్యం పఠిస్తారు.
ప్రతిరోజూ ఉదయం భక్తితో దీనిని పఠించేవారికి ఇది సంపద, రక్షణ మరియు ప్రార్థనల నెరవేర్పును ప్రసాదిస్తుందని నమ్ముతారు.
ఎవరైనా నేర్చుకోగల మృదువైన, శ్రావ్యమైన స్తోత్రం — ఉదయ పూజకు మరియు ఇంట్లో భక్తిని పెంపొందించడానికి ఆదర్శం.
బ్రహ్మ ముహూర్తంలో (ఉదయానికి ముందు) మరియు సూర్యోదయ సమయంలో, వేంకటేశ్వరుని దినమైన శనివారాలలో అత్యంత శుభప్రదం.
वेंकटेश्वर सुप्रभातम् పారాయణ విధి
ఉదయం స్నానం తర్వాత భగవానుడైన వేంకటేశ్వరుని (బాలాజీ) ప్రతిమ ముందు తూర్పు దిశగా కూర్చుని పఠించండి. మేల్కొలుపు శ్లోకం "కౌసల్యా సుప్రజా రామ" తో ప్రారంభించి, భగవంతుని ప్రేమతో మేల్కొలుపుతున్నట్లుగా స్తోత్రాన్ని మృదువుగా కొనసాగించండి. దీపం వెలిగించి పుష్పాలు సమర్పించండి; సంప్రదాయికంగా దీని తర్వాత వేంకటేశ్వర స్తోత్రం, ప్రపత్తి మరియు మంగళాశాసనం చేయబడతాయి. భగవంతుని స్మరణతో రోజును ప్రారంభించడానికి దీనిని పాడవచ్చు లేదా మృదు స్వరంతో పఠించవచ్చు.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి वेंकटेश्वर सुप्रभातम्ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి