ਅਨ੍ਤਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਬਹਿਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਃ (ਸ਼ਿਵੋऽਹਮ੍)
അന്തർജ്യോതിർബഹിർജ്യോതിഃ (ശിവോഽഹം) in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਇਹ ਦੀਪਤਮਾਨ ਅਦ੍ਵੈਤ ਸ਼ਲੋਕ ਆਤਮਾ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ, ਸ੍ਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਜੋਤਿ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਹੈ, ਜੋ 'ਸ਼ਿਵੋਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍' — 'ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ' — ਇਸ ਮਹਾਨ ਘੋਸ਼ਣਾ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਅੰਦਰਲਾ ਚਾਨਣ, ਬਾਹਰਲਾ ਚਾਨਣ, ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਜੋਤਿ, ਸਰਵਾਤੀਤ ਪਰਾਤਪਰ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕੋ ਸ੍ਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਸਰੂਪ ਹੈ ਇਹ ਇਹ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਅਸ਼ਟੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪਰਮ ਤੱਤ ਨਾਲ ਅਭਿੰਨਤਾ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਨੁਚਿੰਤਨ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Advaita Vedanta tradition (a self-luminous Self / Shivoham meditation verse) · Traditional (Advaita Vedanta) · Ancient / classical
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ, ਆਤਮਾ ਦਾ ਸ੍ਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜੋਤਿ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ 'ਸ਼ਿਵੋਹਮ੍' — 'ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ' — ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਦ੍ਵੈਤ-ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਧਕ, ਸਾਰੇ ਅੰਦਰੂਨੀ-ਬਾਹਰੀ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਾਖੀ ਚੇਤਨਾ 'ਤੇ ਮਨ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਸਰੂਪ, ਪਰਮ ਸੱਚ ਨਾਲ ਅਭਿੰਨ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਤਮਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਚੰਦ-ਤਾਰੇ, ਨਾ ਅਗਨੀ — ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਉਸ ਸ੍ਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜੋਤਿ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਜੋ 'ਮੈਂ ਉਹੀ ਜੋਤਿ ਹਾਂ' ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭੈ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਅਨ੍ਤਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਬਹਿਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਪਰਾਤ੍ਪਰਃ। ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਸ੍ਵਯਂਜ੍ਯੋਤਿਰਾਤ੍ਮਜ੍ਯੋਤਿਃ ਸ਼ਿਵੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍॥
antar-jyotir bahir-jyotiḥ pratyag-jyotiḥ parāt-paraḥ | jyotir-jyotiḥ svayaṃ-jyotir ātma-jyotiḥ śivo'smy aham ||
ਅਰਥ:ਅੰਦਰਲਾ ਚਾਨਣ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲਾ ਚਾਨਣ, ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਅੰਤਰਤਮ ਜੋਤਿ, ਪਰਾਤਪਰ; ਸਾਰੀਆਂ ਜੋਤਾਂ ਦੀ ਜੋਤਿ, ਸ੍ਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਆਤਮਾ ਦਾ ਦੀਪਤ ਚਾਨਣ — ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਸ਼ਿਵ ਮੈਂ ਹਾਂ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
അന്തർജ്യോതിർബഹിർജ്യോതിഃ (ശിവോഽഹം) ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸ੍ਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਚੇਤਨਾ ਵਜੋਂ ਸਿੱਧੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ('ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ')
ਅੰਤਰਜੋਤਿ (ਅੰਦਰਲਾ ਚਾਨਣ) ਅਤੇ ਸਾਖੀ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਧਿਆਨ ਲਈ ਉੱਤਮ
ਪਰਮ ਸੱਚ ਨਾਲ ਤਾਦਾਤਮ੍ਯ ਰਾਹੀਂ ਸੀਮਾ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਡੂੰਘੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਨਿਰਭੈਤਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ
ਇੱਕੋ ਜੋਤਿ ਸਰਵ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਹੈ — ਇਹ ਅਦ੍ਵੈਤ ਬੋਧ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਗਿਆਨ-ਮਾਰਗ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਸ਼ਲੋਕ (ਮਹਾਵਾਕ੍ਯ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ)
അന്തർജ്യോതിർബഹിർജ്യോതിഃ (ശിവോഽഹം) ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਸ਼ਾਂਤ ਆਸਣ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ, ਫਿਰ 'ਸ਼ਿਵੋਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍' — ਮੈਂ ਉਹੀ ਸ੍ਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜੋਤਿ ਹਾਂ — ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋਵੋ। ਹਰ ਆਵ੍ਰਿੱਤੀ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵੱਲ ਮੋੜੋ ਜੋ ਸਾਰੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰੋ। ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਤਾਦਾਤਮ੍ਯ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਵਜੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਧਿਆਨਪੂਰਵਕ ਜਪਣਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; 11, 21 ਜਾਂ 108 ਆਵ੍ਰਿੱਤੀਆਂ ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ അന്തർജ്യോതിർബഹിർജ്യോതിഃ (ശിവോഽഹം) ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ