શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૮.૬ — યં યં વાપિ સ્મરન્ભાવં
ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੮.੬ — ਯੰ ਯੰ ਵਾਪਿ ਸਮਰਨ ਭਾਵੰ in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
આ પ્રસિદ્ધ શ્લોક મૃત્યુની ક્ષણે અંતિમ વિચારની શક્તિને પ્રગટ કરે છે. શરીરનો ત્યાગ કરતી વખતે મનુષ્ય જે ભાવનું સ્મરણ કરે છે, એ જ ભાવ તે આગલા જન્મમાં પ્રાપ્ત કરે છે — કારણ કે અંતિમ વિચાર જીવનભરના ચિંતનથી ઘડાય છે. આપણે જેનું સતત ચિંતન કરીએ છીએ એ જ બનીએ છીએ એમ આ શીખવે છે, અને તેથી જીવનભર ભગવાનનું સ્મરણ કરવાની પ્રેરણા આપે છે, જેથી તેઓ જ આપણો સ્વાભાવિક અંતિમ વિચાર બને.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhagavad Gita Chapter 8, Verse 6 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
આઠમા અધ્યાય અક્ષર-બ્રહ્મ યોગમાં શ્રીકૃષ્ણ પરબ્રહ્મ, આત્મા અને મૃત્યુ સમયે શું થાય છે — અર્જુનના આ પ્રશ્નોના ઉત્તર આપે છે. પ્રયાણની ક્ષણની મનઃસ્થિતિ જ ભવિષ્યની અવસ્થા નક્કી કરે છે એમ સમજાવી, પછી અંતિમ વિચાર પરમ લક્ષ્ય તરફ દોરે એ માટે ભગવાનના સતત સ્મરણની સલાહ આપે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
પોતાની મહાન તપસ્યા છતાં રાજા ભરત, પોતે ચાહતા હરણના બચ્ચા પર અંતિમ વિચાર ચોંટી રહ્યો હોવાથી હરણ રૂપે જન્મ્યા એમ — આ શ્લોકના જીવંત ઉદાહરણરૂપે — પરંપરા યાદ કરાવે છે; જ્યારે અંતિમ ક્ષણે ભગવાનનું સ્મરણ કરનારા ભક્તો તેમને પ્રાપ્ત કરે છે એમ કહેવાય છે; તેથી સંતો જીવનભરના સ્મરણનો આગ્રહ રાખે છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
યં યં વાપિ સ્મરન્ભાવં ત્યજત્યન્તે કલેવરમ્। તં તમેવૈતિ કૌન્તેય સદા તદ્ભાવભાવિતઃ॥
yaṁ yaṁ vāpi smaran bhāvaṁ tyajatyante kalevaram taṁ tam evaiti kaunteya sadā tad-bhāva-bhāvitaḥ
અર્થ:હે કુંતીપુત્ર! મનુષ્ય અંતકાળે શરીરનો ત્યાગ કરતી વખતે જે ભાવનું સ્મરણ કરે છે, સદા તે ભાવના ચિંતનમાં લીન રહેવાને કારણે તે એ જ ભાવને પ્રાપ્ત કરે છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੮.੬ — ਯੰ ਯੰ ਵਾਪਿ ਸਮਰਨ ਭਾਵੰ પાઠના લાભ
મૃત્યુ સમયે અંતિમ વિચારના નિર્ણાયક મહત્ત્વને પ્રગટ કરે છે
જીવનભર ભગવાનના સતત સ્મરણની પ્રેરણા આપે છે
આપણે અભ્યાસપૂર્વક જેનું ચિંતન કરીએ છીએ એ જ બનીએ છીએ એમ શીખવે છે
અંતિમ વિચાર ભગવાનનો જ હોય એવી સ્થિર આધ્યાત્મિક સાધનાને પ્રોત્સાહન આપે છે
તૈયારી અને સ્મરણ દ્વારા મૃત્યુ પ્રત્યે નિર્ભયતા લાવે છે
સાધકને ઉચ્ચ પુનર્જન્મ તરફ અને અંતે મોક્ષ તરફ દોરે છે
ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੮.੬ — ਯੰ ਯੰ ਵਾਪਿ ਸਮਰਨ ਭਾਵੰ જપ વિધિ
ભગવાનનું સતત સ્મરણ કેળવવાનું છે એ યાદ અપાવવા આ શ્લોકનો પાઠ કરો, કારણ કે અંતિમ વિચાર જીવનભરની ટેવને પ્રતિબિંબિત કરે છે. દરરોજ ઈશ્વર-સ્મરણની સાધના — ખાસ કરીને રાત્રે સૂતા પહેલાં, જે દરરોજનું એક નાનું 'મૃત્યુ' છે — મનને એવી રીતે કેળવે છે કે ભગવાન સ્વાભાવિક અંતિમ વિચાર બને. તેને માળા પર જપો અને તેને તમારા જીવનને પવિત્ર સ્મરણથી ભરવાના સંકલ્પને દૃઢ કરવા દો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ੮.੬ — ਯੰ ਯੰ ਵਾਪਿ ਸਮਰਨ ਭਾਵੰ શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ