ਧਨ੍ਵਂਤਰਿ ਉਪਚਾਰ ਮਂਤ੍ਰ (ਮਹਾਮਂਤ੍ਰ)
ਧਨਵੰਤਰੀ ਆਰੋਗ ਮੰਤਰ (ਮਹਾ ਮੰਤਰ) in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਧਨਵੰਤਰੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਆਰੋਗ ਮੰਤਰ ਹੈ — ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਵੈਦ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ-ਮੰਥਨ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਕਲਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨਧਾਰੀ, ਸਮੂਹ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਤੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕਨਾਥ ਵਜੋਂ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਆਰੋਗ, ਰੋਗਮੁਕਤੀ ਤੇ ਸਰੀਰ-ਮਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਹ ਸਰਵਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Ayurvedic and Vaishnava tradition; the Maha Dhanvantari mantra invoked for healing and arogya · Unknown (traditional) · Ancient
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਈ ਖੀਰਸਾਗਰ ਦਾ ਮੰਥਨ (ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ) ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਧਨਵੰਤਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਕਲਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਜਲ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ — ਉਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜੋ ਰੋਗ ਅਤੇ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਪ੍ਰਵਰਤਕ ਵਜੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਤੇ ਦਵਾਈ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾ ਮੰਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵੈਦ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਰੱਖਿਅਕ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਸਰਵੋਚਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮੂਹ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਵੈਦ ਅਤੇ ਭਗਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦਵਾਈਆਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਇਸ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰ ਉਹ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਭਿਮੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹਨ, ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਕਲਸ਼ਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰੋਗ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਧਨਤੇਰਸ ਉੱਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਧਨਵੰਤਰੀ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰ, ਰੋਗਮੁਕਤ ਸਾਲ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹ ਵਿਆਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ੴ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਮਹਾਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾਯ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਯੇ। ਅਮ੍ਰਿਤਕਲਸ਼ਹਸ੍ਤਾਯ ਸਰ੍ਵਾਮਯਵਿਨਾਸ਼ਨਾਯ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਨਾਥਾਯ ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਵਿਸ਼੍ਣਵੇ ਨਮਃ॥
Om Namo Bhagavate Maha-Sudarshanaya Vasudevaya Dhanvantaraye Amrita-kalasha-hastaya Sarva-amaya-vinashanaya Trailokya-nathaya Sri Maha-Vishnave Namah
ਅਰਥ:ੴ, ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ — ਜੋ ਮਹਾਸੁਦਰਸ਼ਨਧਾਰੀ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਧਨਵੰਤਰੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਕਲਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੂਹ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਹਨ; ਉਸ ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ਧਨਵੰਤਰੀ ਆਰੋਗ ਮੰਤਰ (ਮਹਾ ਮੰਤਰ) ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਸਿਹਤ, ਆਰੋਗ ਅਤੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋਣ ਲਈ ਸਰਵਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੰਤਰ
ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਕਲਸ਼ਧਾਰੀ ਦਿਵ੍ਯ ਵੈਦ ਧਨਵੰਤਰੀ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਜਪ ਕਰਨ 'ਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਰੱਖਿਆ (ਸੁਦਰਸ਼ਨ) ਤੇ ਆਰੋਗ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਵਾਈ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਉੱਤੇ ਅਭਿਮੰਤਰਿਤ ਕਰ ਰੋਗੀ ਲਈ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਓਜ ਤੇ ਰੋਗਮੁਕਤੀ (ਆਰੋਗ) ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਧਨਤੇਰਸ (ਧਨਵੰਤਰੀ ਜਯੰਤੀ) ਨੂੰ ਸਾਲ ਭਰ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਖਾਸ ਫਲਦਾਇਕ
ਧਨਵੰਤਰੀ ਆਰੋਗ ਮੰਤਰ (ਮਹਾ ਮੰਤਰ) ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਵਾਨ ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਅੱਗੇ ਬੈਠੋ — ਜੋ ਚਤੁਰਭੁਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ, ਜਲੌਕਾ (ਜੋਕ) ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਕਲਸ਼ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਅਤੇ ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ। ਆਰੋਗ ਤੇ ਇਲਾਜ ਉੱਤੇ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਕੇ ਤੁਲਸੀ ਜਾਂ ਰੁਦਰਾਕਸ਼ ਮਾਲਾ ਉੱਤੇ ਮੰਤਰ 108 ਵਾਰ ਜਪੋ। ਰੋਗੀ ਲਈ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ, ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਉੱਤੇ ਅਭਿਮੰਤਰਿਤ ਕਰ ਉਹ ਰੋਗੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਿਯਮਿਤ ਜਪ ਤੇ ਧਨਤੇਰਸ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ। ਗੰਭੀਰ ਰੋਗ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮਹਾਮ੍ਰਿਤਯੁੰਜਯ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ਧਨਵੰਤਰੀ ਆਰੋਗ ਮੰਤਰ (ਮਹਾ ਮੰਤਰ) ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ