గుణైరుత్తమతాం యాతి
ਗੁਣੈਰੁੱਤਮਤਾਂ ਯਾਤਿ (ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ, ਪਦ ਤੋਂ ਨਹੀਂ) in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
ఈ హాస్యభరిత, అత్యంత ప్రియమైన శ్లోకంలో చాణక్యుడు నిజమైన శ్రేష్ఠత మనిషి గుణాల వల్ల పుడుతుందని, ఉన్నత ఆసనం లేదా పదవి వల్ల కాదని ప్రకటిస్తాడు. దానిని ఒక సజీవ చిత్రంతో నిరూపిస్తాడు — భవ్య మహల్ శిఖరంపై కూర్చున్న కాకి బలమైన గరుడుడవదు. ఇది పదవికి మించి యోగ్యతపై ఒక కాలాతీత బోధన, కేవలం పదవి ఆధారిత అహంకారంపై ఒక మృదువైన మందలింపు.
మూలం & కథ
Chanakya Niti · Chanakya (Vishnugupta / Kautilya) · Ancient India (c. 4th–3rd century BCE)
చాణక్యుడు, రాజులకు సేవ చేసినప్పటికీ పదవికి మించి యోగ్యతను విలువ ఇచ్చినవాడు, తరచూ ఉన్నత పదవి గర్వాన్ని భంగపరిచేవాడు. ఈ శ్లోకంలో శ్రేష్ఠత కేవలం గుణాల వల్లనే లభిస్తుందని ఆగ్రహిస్తాడు, ఒక అవిస్మరణీయ చిత్రంతో శూన్య గర్వాన్ని హేళన చేస్తాడు — మహల్ బురుజుపై కూర్చున్న కాకి ఇంకా కాకిగానే ఉంది, గరుడుడు కాదు — నిజమైన ఔన్నత్యం వ్యక్తిత్వానిది, ఆసనానిది కాదని బోధిస్తూ.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
దర్బారీలు యుగాలుగా ఈ శ్లోకాన్ని పునరావృత్తి చేశారు, శక్తిమంతులకు సింహాసనాలు ఎవరినీ కులీనులను చేయవని గుర్తు చేయడానికి, ఎందుకంటే మహల్ గుమ్మటంపై కూర్చున్న కాకి కాకిగానే ఉన్నట్లే, ఉన్నత పదవిలో ఉన్న అయోగ్యుడు అయోగ్యుడిగానే ఉంటాడు, నిజమైన గుణవంతుడు ఎక్కడ నిలిచినా అక్కడే ప్రకాశిస్తాడు.
మంత్రం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
గుణైరుత్తమతాం యాతి నోచ్చైరాసనసంస్థితః। ప్రాసాదశిఖరస్థోఽపి కాకః కిం గరుడాయతే॥
guṇair uttamatāṁ yāti noccair āsana-saṁsthitaḥ। prāsāda-śikhara-stho 'pi kākaḥ kiṁ garuḍāyate॥
అర్థం:మనిషి తన గుణాల వల్ల శ్రేష్ఠతను పొందుతాడు, కేవలం ఉన్నత ఆసనంపై కూర్చోవడం వల్ల కాదు. రాజమహల్ శిఖరంపై కూర్చున్నప్పటికీ, కాకి దాని వల్ల పక్షిరాజు గరుడుడవుతుందా? పదవి, ఉన్నత ఆసనాలు నిజమైన విలువను ఇవ్వవని చాణక్యుడు బోధిస్తాడు — అది కేవలం మనిషి గుణాలు, వ్యక్తిత్వం వల్లనే లభిస్తుంది.
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
ਗੁਣੈਰੁੱਤਮਤਾਂ ਯਾਤਿ (ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ, ਪਦ ਤੋਂ ਨਹੀਂ) పారాయణ ప్రయోజనాలు
నిజమైన విలువ గుణాల వల్ల వస్తుందని, పదవి వల్ల కాదని బోధిస్తుంది
పదవి లేదా హోదా ఆధారిత గర్వం, అహంకారాన్ని నిరోధిస్తుంది
సద్గుణాలు, వ్యక్తిత్వ వికాసానికి ప్రేరణ ఇస్తుంది
తన అభిప్రాయం చెప్పడానికి ఒక సజీవ, గుర్తుంచుకోదగిన చిత్రాన్ని (కాకి, గరుడుడు) ఉపయోగిస్తుంది
ప్రజలను హోదాకు బదులు యోగ్యతతో అంచనా వేయమని ప్రోత్సహిస్తుంది
వినయం, శ్రేష్ఠతపై మననానికి ఒక సంక్షిప్త, హాస్యభరిత శ్లోకం
ਗੁਣੈਰੁੱਤਮਤਾਂ ਯਾਤਿ (ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ, ਪਦ ਤੋਂ ਨਹੀਂ) పారాయణ విధి
శ్లోకాన్ని నెమ్మదిగా చదివి, మహల్ పైకప్పుపై కూర్చున్న ఆ కాకిని ఊహించండి, అది ఇంకా గరుడుడు కాదు. ఉన్నత ఆసనం మనిషి నిజమైన విలువకు ఏమీ చేర్చదని, అది కేవలం గుణాల వల్లనే వస్తుందని మననం చేయండి. ఇది సంప్రదాయంగా చాణక్యుని వ్యక్తిత్వం, యోగ్యత సంబంధిత బోధనలలో అధ్యయనం చేయబడుతుంది.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి ਗੁਣੈਰੁੱਤਮਤਾਂ ਯਾਤਿ (ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ, ਪਦ ਤੋਂ ਨਹੀਂ)ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి