શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧૧.૮ — ન તુ માં શક્યસે દ્રષ્ટુમ્
భగవద్గీత 11.8 — న తు మాం శక్యసే ద్రష్టుమ్ in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
જ્યારે શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને પોતાનું વિશ્વરૂપ દેખાડવા ઉદ્યત થાય છે, ત્યારે તેઓ જણાવે છે કે એવા દર્શનને સામાન્ય પ્રાકૃત નેત્રોથી જોઈ શકાતું નથી. પોતાની કૃપાથી તેઓ અર્જુનને 'દિવ્યચક્ષુ' પ્રદાન કરે છે, જેથી તે ભગવાનના અનંત ઐશ્વર્ય અને યોગસામર્થ્યને જોઈ શકે. આ શ્લોક માનવીય અને દિવ્ય વચ્ચેની ઉંબરા સમાન છે, જે અગિયારમા અધ્યાયના વિસ્મયકારી વિશ્વરૂપ-દર્શન પૂર્વે જ આવે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 8 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
અગિયારમા અધ્યાય, વિશ્વરૂપદર્શન યોગ, માં અર્જુન શ્રીકૃષ્ણને પોતાનું વિશ્વરૂપ જોવાની પ્રાર્થના કરે છે. શ્રીકૃષ્ણ સંમત થાય છે, પરંતુ જણાવે છે કે માનવ-નેત્ર એવા દર્શનને ગ્રહણ કરી શકતાં નથી. તેથી તેઓ અર્જુનને દિવ્ય નેત્ર પ્રદાન કરે છે, જે પછી સંજય — ધૃતરાષ્ટ્રને સંભળાવતા — આગળ આવનારા વિશ્વરૂપના વિસ્મયકારી દર્શનનું વર્ણન કરે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
કહેવાય છે કે અર્જુનને પ્રદાન કરાયેલું દિવ્ય નેત્ર એક મર્ત્ય મનુષ્યને સમગ્ર બ્રહ્માંડ — સર્વ દેવતા, લોક અને પ્રાણી — ભગવાનના શરીરમાં સમાયેલા જોવા સમર્થ બનાવી શક્યું, એવું દર્શન એટલું વિશાળ કે તેનાથી પૂર્વે કે પછી કોઈ માનવીય દૃષ્ટિ તેને દિવ્ય કૃપા વિના ધારણ કરી શકતી નહોતી.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ન તુ માં શક્યસે દ્રષ્ટુમનેનૈવ સ્વચક્ષુષા। દિવ્યં દદામિ તે ચક્ષુઃ પશ્ય મે યોગમૈશ્વરમ્॥
na tu māṁ śhakyase draṣhṭum anenaiva sva-chakṣhuṣhā divyaṁ dadāmi te chakṣhuḥ paśhya me yogam aiśhwaram
અર્થ:પરંતુ તું તારાં આ (પ્રાકૃત) નેત્રોથી મને જોવા સમર્થ નથી; તેથી હું તને દિવ્ય નેત્ર આપું છું. મારી ઈશ્વરીય યોગશક્તિને જો!
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
భగవద్గీత 11.8 — న తు మాం శక్యసే ద్రష్టుమ్ પાઠના લાભ
શીખવે છે કે ભગવાન પોતાની જ કૃપાથી પ્રગટ થાય છે, કેવળ પ્રયત્નથી નહીં
સાધકને આધ્યાત્મિક અંતર્દૃષ્ટિના 'દિવ્ય નેત્ર' માટે પ્રાર્થના કરવાની પ્રેરણા આપે છે
યાદ કરાવે છે કે ભગવાનની સાચી મહિમા ભૌતિક ઇન્દ્રિયોની પહોંચથી પર છે
ઈશ્વરના અસીમ સામર્થ્ય અને ઐશ્વર્ય સમક્ષ નમ્રતાનો વિકાસ કરે છે
ઉચ્ચતર દૃષ્ટિ પ્રાપ્ત થાય તે સાધન રૂપે ભક્તિને પ્રોત્સાહન આપે છે
વિશ્વરૂપના દર્શનનું શ્રદ્ધાપૂર્વક મનન કરવા હૃદયને તૈયાર કરે છે
భగవద్గీత 11.8 — న తు మాం శక్యసే ద్రష్టుమ్ જપ વિધિ
આ શ્લોકનો જપ શ્રીકૃષ્ણના અગિયારમા અધ્યાયમાં પ્રગટ વિશ્વરૂપનું ધ્યાન કરતાં કરો. જપ કરતી વખતે મનમાં 'દિવ્ય નેત્ર' માટે પ્રાર્થના કરો — એ આંતરિક દૃષ્ટિ જે સર્વ વસ્તુઓમાં ભગવાનનું દર્શન કરાવે છે. તેને આગળ આવનારા શ્લોકો (11.9 આદિ) સાથે વાંચો, જે વિશ્વરૂપનું વર્ણન કરે છે, જેથી શબ્દો કેવળ કલ્પના ન જગાવી વિસ્મય અને ભક્તિ જગાવે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ భగవద్గీత 11.8 — న తు మాం శక్యసే ద్రష్టుమ్ શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ