శ్రీమద్భగవద్గీతా ౧౭.౧౬ — మనఃప్రసాదః సౌమ్యత్వమ్
శ్రీమద్భగవద్గీత 17.16 — మనఃప్రసాదః సౌమ్యత్వమ్ in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
ఈ సౌమ్యమైన, ఆచరణాత్మక శ్లోకంలో భగవాన్ శ్రీకృష్ణుడు మనసు తపస్సు (మానస తపస్సు) నిర్వచనం ఇస్తాడు — మనసు ప్రసన్నత, సౌమ్యత, మౌనం, ఆత్మసంయమం, హృదయ శుద్ధి. శరీర కఠిన సాధనలకు భిన్నంగా, ఇది ఎవరైనా పెంపొందించుకోగల అంతరంగ పరిష్కారం. ఈ శ్లోకం దైనందిన జీవితానికి సుందర మార్గదర్శనం; నిజమైన తపస్సు అంటే తన ఆలోచనలను, భావాలను శాంతి, కరుణ, స్పష్టతలో నిరంతరం శుద్ధి చేయడమని బోధిస్తుంది.
మూలం & కథ
Bhagavad Gita Chapter 17, Verse 16 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
పదిహేడవ అధ్యాయం, శ్రద్ధాత్రయ విభాగ యోగంలో, తపస్సు (తపన)ను శరీర, వాక్కు, మనసు తపస్సుగా వర్గీకరిస్తారు. శారీరక, వాచిక తపస్సును వర్ణించిన తరువాత, శ్రీకృష్ణుడు ఇక్కడ మానస తపస్సును నిర్వచిస్తాడు — మనసు ప్రసన్నత, సౌమ్యత, మౌనం, ఆత్మసంయమం, హృదయ శుద్ధి — మిగిలినవాటిని పూర్ణం చేసి కిరీటాన్ని చేకూర్చే అంతరంగ క్రమశిక్షణ.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
ఆధ్యాత్మిక గురువులు ఈ శ్లోకాన్ని ఇలా సూచిస్తారు — సర్వోన్నత తపస్సుకు ఏ కఠిన తపన అవసరం లేదు, కేవలం మనసు యొక్క ఓర్పుతో కూడిన పరిష్కారం మాత్రమే; శాంతి, సౌమ్యత, మౌనాన్ని నిశ్శబ్దంగా పెంపొందించడం తమ జీవితాలను ఏ కఠిన సాధన కంటే లోతుగా రూపాంతరం చేసిందని ఎందరో సాధకులు సాక్ష్యమిస్తారు.
మంత్రం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
మనఃప్రసాదః సౌమ్యత్వం మౌనమాత్మవినిగ్రహః। భావసంశుద్ధిరిత్యేతత్తపో మానసముచ్యతే॥
manaḥ-prasādaḥ saumyatvaṁ maunam ātma-vinigrahaḥ bhāva-sanśhuddhir ity etat tapo mānasam uchyate
అర్థం:మనసు యొక్క ప్రసన్నత, సౌమ్యత, మౌనం, ఆత్మసంయమం, భావ శుద్ధి — దీనినే మనసు తపస్సు (మానస తపస్సు) అంటారు.
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
శ్రీమద్భగవద్గీత 17.16 — మనఃప్రసాదః సౌమ్యత్వమ్ పారాయణ ప్రయోజనాలు
మనసు ప్రసన్నత, ఉల్లాసాన్ని (మనఃప్రసాద) పెంపొందిస్తుంది
ఇతరులతో వ్యవహారంలో సౌమ్యత, సహృదయతను పెంపొందిస్తుంది
మౌనం, అంతరంగ స్థిరత్వ అభ్యాసాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది
ఆత్మసంయమం, చంచల ఆలోచనలపై అధికారాన్ని బలోపేతం చేస్తుంది
తన భావాలను, ఉద్దేశాలను శుద్ధి చేసి అంతరంగ స్వభావాన్ని పరిష్కరిస్తుంది
అందరికీ అందుబాటులో ఉండే తపస్సు యొక్క ఆచరణాత్మక దైనందిన రూపాన్ని అందిస్తుంది
శ్రీమద్భగవద్గీత 17.16 — మనఃప్రసాదః సౌమ్యత్వమ్ పారాయణ విధి
ఈ శ్లోకాన్ని ప్రతి ఉదయం రోజు రూపురేఖగా పఠించండి, దాని ఐదు గుణాలను — ప్రసన్నత, సౌమ్యత, మౌనం, ఆత్మసంయమం, హృదయ శుద్ధి — ఒక్కొక్కటిగా సౌమ్య సంకల్పాలుగా తీసుకోండి. మీ మనసునే తపస్సు అర్పణగా చేయనివ్వండి, మీ ఆలోచనలను, భావాలను శాంతి, కరుణలో పరిష్కరించండి. రోజంతా దానివైపు తిరిగి రావడం మనసును స్థిరం చేసి హృదయాన్ని మృదువు చేయడంలో సహాయపడుతుంది.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి శ్రీమద్భగవద్గీత 17.16 — మనఃప్రసాదః సౌమ్యత్వమ్ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి