ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗଵଦ୍ଗୀତା ୨.୫୫ — ପ୍ରଜହାତି ଯଦା କାମାନ୍
శ్రీమద్భగవద్గీత 2.55 — ప్రజహాతి యదా కామాన్ in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞ — ସ୍ଥିର ବୁଦ୍ଧି ସମ୍ପନ୍ନ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ — ସେହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବର୍ଣ୍ଣନାର ଆରମ୍ଭ, ଯାହା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ଦିଅନ୍ତି ଯେ ଏପରି ପୁରୁଷ କିପରି କଥା କହେ, ବସେ ଓ ଚାଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରଥମ ମାନଦଣ୍ଡ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ସ୍ୱାଧୀନତା — ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ମନର ପ୍ରତ୍ୟେକ କାମନା ତ୍ୟାଗ କରେ ଏବଂ କେବଳ ଆତ୍ମାରେ ହିଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଯାଏ, ବାହାରେ କୌଣସି ବସ୍ତୁର ଆବଶ୍ୟକତା ରହେ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ସେ ଅଟଳ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି। ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜୀବନର ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଭିତରେ ମିଳୁଥିବା ତୃପ୍ତି ରୂପେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରେ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 55 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ସାଂଖ୍ୟଯୋଗ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷରେ ଅର୍ଜୁନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପଚାରନ୍ତି ଯେ ସ୍ଥିର ବୁଦ୍ଧି ସମ୍ପନ୍ନ ପୁରୁଷ କିପରି କଥା କହେ, ବସେ ଓ ଚାଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞଙ୍କ ଏକ ଦୀପ୍ତିମୟ ଚିତ୍ର ଉପସ୍ଥାପନ କରି ଏଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି — ଏପରି ପୁରୁଷ ମନର ସମସ୍ତ କାମନା ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ କେବଳ ଆତ୍ମାରେ ହିଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଏହି ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଋଷିଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଗଲା।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ଋଷିମାନେ ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞଙ୍କ ଏହି ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ସର୍ବଦା ଆତ୍ମ-ପରୀକ୍ଷଣର ଦର୍ପଣ ବୋଲି ମାନିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଭକ୍ତମାନେ କୁହନ୍ତି ଯେ 'ପ୍ରଜହାତି ଯଦା କାମାନ୍' ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରିବାରୁ କାମନାର ନିରନ୍ତର ଟାଣ ଶିଥିଳ ହେଲା, ଏବଂ ଅସ୍ଥିରତାର ସ୍ଥାନ ନେଲା ଏକ ଶାନ୍ତ, ଆତ୍ମନିର୍ଭର ସନ୍ତୋଷ, ଯାହାକୁ କୌଣସି ବାହ୍ୟ କ୍ଷତି ହଲାଇ ପାରିଲା ନାହିଁ।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ପ୍ରଜହାତି ଯଦା କାମାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ପାର୍ଥ ମନୋଗତାନ୍। ଆତ୍ମନ୍ଯେଵାତ୍ମନା ତୁଷ୍ଟଃ ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞସ୍ତଦୋଚ୍ଯତେ॥
śhrī bhagavān uvācha prajahāti yadā kāmān sarvān pārtha mano-gatān ātmany-evātmanā tuṣhṭaḥ sthita-prajñas tadochyate
ଅର୍ଥ:ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ — ହେ ପାର୍ଥ! ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ମନରେ ଥିବା ସମସ୍ତ କାମନାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତ୍ୟାଗ କରେ ଏବଂ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଆତ୍ମାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହେ, ସେତେବେଳେ ସେ ସ୍ଥିର ବୁଦ୍ଧି ସମ୍ପନ୍ନ (ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞ) ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
శ్రీమద్భగవద్గీత 2.55 — ప్రజహాతి యదా కామాన్ ପାଠର ଲାଭ
ସ୍ଥିର ବୁଦ୍ଧି ସମ୍ପନ୍ନ ପୁରୁଷ (ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞ)ଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ କରେ
ସାଧକଙ୍କୁ ଆତ୍ମାରେ ସ୍ଥାୟୀ ସନ୍ତୋଷ ପାଇବାର ମାର୍ଗ ଦେଖାଏ
ଚଞ୍ଚଳ ମନର ଅନନ୍ତ କାମନା ଛାଡ଼ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ
ବାହ୍ୟ ପରିସ୍ଥିତିରୁ ସ୍ୱାଧୀନ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ଶାନ୍ତିର ବିକାଶ କରେ
ସମତା, ଆତ୍ମସଂଯମ ଓ କାମନାରୁ ମୁକ୍ତିର ପ୍ରେରଣା ଦିଏ
ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମାର୍ଗର ଲକ୍ଷ୍ୟର ଧ୍ୟାନମୟ ଆଦର୍ଶ ହୁଏ
శ్రీమద్భగవద్గీత 2.55 — ప్రజహాతి యదా కామాన్ ପାଠ ବିଧି
ଏହି ଶ୍ଲୋକକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ ଏବଂ ସେହି ଅବସ୍ଥା ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତୁ ଯେଉଁଥିରେ ମନୁଷ୍ୟ ମନର କାମନାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ନିଜ ଭିତରେ ହିଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହେ। ଏହାକୁ ପ୍ରତିଦିନର ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତୁ ଯେ ତୃପ୍ତି ବାହ୍ୟ ବସ୍ତୁରେ ନୁହେଁ, ଭିତର ଆଡ଼କୁ ଫେରି ଖୋଜନ୍ତୁ। ଚିନ୍ତନ ସହ ବାରମ୍ବାର ଆବୃତ୍ତି କଲେ ଏହା ଧୀରେ ଧୀରେ କାମନାର ପକଡ଼ ଶିଥିଳ କରେ ଏବଂ ମନକୁ ଆତ୍ମାର ଶାନ୍ତିରେ ସ୍ଥିର କରେ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ శ్రీమద్భగవద్గీత 2.55 — ప్రజహాతి యదా కామాన్ ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ