શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૨.૫૫ — પ્રજહાતિ યદા કામાન્

✦ અર્થ

આ શ્લોક સ્થિતપ્રજ્ઞ — સ્થિર બુદ્ધિવાળા જ્ઞાનીના — તે પ્રસિદ્ધ વર્ણનનો આરંભ છે, જે શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનના આ પ્રશ્નના ઉત્તરમાં આપે છે કે એવો પુરુષ કેવી રીતે બોલે, બેસે અને ચાલે છે. શ્રીકૃષ્ણની પ્રથમ કસોટી આંતરિક સ્વતંત્રતા છે — જ્યારે મનુષ્ય મનની પ્રત્યેક કામનાનો ત્યાગ કરી દે છે અને કેવળ આત્મામાં જ પૂર્ણ સંતોષ પામી લે છે, બહાર કોઈ વસ્તુની જરૂર રહેતી નથી, ત્યારે તેણે અટલ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરી લીધું છે. આ શ્લોક આધ્યાત્મિક જીવનના લક્ષ્યને ભીતર મળતી તૃપ્તિ રૂપે વ્યાખ્યાયિત કરે છે.