ବୋଧୋଽନ୍ଯସାଧନେଭ୍ଯୋ ହି (ଆତ୍ମବୋଧ ୨)
బోధోఽన్యసాధనేభ్యో హి (ఆత్మబోధ 2) in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଏହା ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ରଚିତ 'ଆତ୍ମବୋଧ' (ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ)ର ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ଲୋକ। ଏହା ଅଦ୍ୱୈତ ବେଦାନ୍ତର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ସ୍ଥାପନ କରେ — ଯଦିଓ କର୍ମ, ଦାନ, ତପ ଆଦି ସାଧନ ଚିତ୍ତକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରେ, କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବରେ ମୋକ୍ଷ କେବଳ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନରୁ ହିଁ ମିଳେ। ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଜ୍ଞାନକୁ ଅଗ୍ନି ସହିତ ତୁଳନା କରେ — ଯେପରି ଅଗ୍ନି ବିନା ଯେତେ ପ୍ରସ୍ତୁତି କଲେ ବି ଖାଦ୍ୟ ରନ୍ଧା ହୁଏ ନାହିଁ, ସେପରି ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ ଜ୍ଞାନ ବିନା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସାଧନ ମୋକ୍ଷ ଦେଇପାରେ ନାହିଁ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Atma Bodha (Self-Knowledge), Verse 2 · Adi Shankaracharya · c. 8th century CE
ଆତ୍ମବୋଧ ଅଦ୍ୱୈତ ବେଦାନ୍ତର ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରବେଶ-ଗ୍ରନ୍ଥ, ଯାହା ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ସେହି ସଚ୍ଚା ସାଧକଙ୍କ ପାଇଁ ରଚନା କଲେ ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଚିତ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ କରିନେଇଛନ୍ତି ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ବ୍ୟାକୁଳ। ପ୍ରଥମ ଶ୍ଲୋକ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ କାହା ପାଇଁ ତାହା କହିବା ପରେ, ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ଲୋକ ତାହାର ଭିତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରେ — ଯେ ସମସ୍ତ ସାଧନ ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ହିଁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ମୋକ୍ଷ ଦିଏ — ଏବଂ ଏହି ବିଷୟକୁ ହିଁ ଅବଶିଷ୍ଟ ଗ୍ରନ୍ଥ କ୍ରମଶଃ ଖୋଲେ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ଆତ୍ମବୋଧ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଏ ଯେ ଯିଏ ଏହାର ପ୍ରଦତ୍ତ ଜ୍ଞାନର ସାକ୍ଷାତ୍କାର କରେ ସେ ଜୀବିତ ଥାଉ ଥାଉ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଆତ୍ମାର ଦର୍ଶନ କରେ, ଏବଂ ପୁଣି କେବେ ଶୋକ କିମ୍ବା ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶିତ ହୁଏ ନାହିଁ — କାରଣ, ଯେପରି ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଘୋଷଣା କରେ, ଏପରି ମୁକ୍ତିଦାୟକ ଜ୍ଞାନ ହିଁ ସେହି ଅଗ୍ନି ଯାହା ଅଜ୍ଞାନର ବନ୍ଧନକୁ ଭସ୍ମ କରିଦିଏ।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ବୋଧୋଽନ୍ଯସାଧନେଭ୍ଯୋ ହି ସାକ୍ଷାନ୍ମୋକ୍ଷୈକସାଧନମ୍। ପାକସ୍ଯ ଵହ୍ନିଵଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଵିନା ମୋକ୍ଷୋ ନ ସିଧ୍ଯତି॥
bodho'nya-sādhanebhyo hi sākṣān mokṣaika-sādhanam | pākasya vahnivaj jñānaṃ vinā mokṣo na sidhyati ||
ଅର୍ଥ:ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସାଧନ ଅପେକ୍ଷା ଜ୍ଞାନ ହିଁ ସାକ୍ଷାତ୍ ମୋକ୍ଷର ଏକମାତ୍ର ସାଧନ। ଯେପରି ଅଗ୍ନି ବିନା ରନ୍ଧନ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ସେପରି ଜ୍ଞାନ ବିନା ମୋକ୍ଷ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
బోధోఽన్యసాధనేభ్యో హి (ఆత్మబోధ 2) ପାଠର ଲାଭ
ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ ଯେ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ (ଜ୍ଞାନ) ହିଁ ମୋକ୍ଷର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ଏକମାତ୍ର ସାଧନ।
ସାଧକର ପ୍ରୟାସକୁ ସ୍ୱଳ୍ପ ଫଳ ଅପେକ୍ଷା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ।
ଅଗ୍ନି ଓ ରନ୍ଧନର ସଜୀବ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଏକ ଗଭୀର ସତ୍ୟକୁ ସହଜରେ ମନେ ରଖିବା ଯୋଗ୍ୟ କରେ।
ଜ୍ଞାନମାର୍ଗରେ ନିଷ୍ଠାକୁ ଦୃଢ଼ କରେ।
ମୁକ୍ତିର ସାଧନ ରୂପେ ବେଦାନ୍ତର ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ମନନ ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ କରେ।
ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସାଧନାରେ ସ୍ପଷ୍ଟତା ଓ ଦିଶା ପ୍ରଦାନ କରେ।
బోధోఽన్యసాధనేభ్యో హి (ఆత్మబోధ 2) ପାଠ ବିଧି
ଶ୍ଲୋକ ପାଠ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ତାହାର ଉପଦେଶ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ: ଅନ୍ୟ ସାଧନ ଭୂମି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ, କିନ୍ତୁ ମୋକ୍ଷ କେବଳ ଜ୍ଞାନ ଦିଏ, ଯେପରି କେବଳ ଅଗ୍ନି ରାନ୍ଧେ। ଏହାକୁ ଶାସ୍ତ୍ର-ଅଧ୍ୟୟନ (ଶ୍ରବଣ) ଓ ଆତ୍ମ-ବିଚାର ସତ୍ରର ଆରମ୍ଭରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ। ଆତ୍ମବୋଧର ଏକ ଚିନ୍ତନଶୀଳ ଶ୍ଲୋକ ରୂପେ ଏହା ସେତେବେଳେ ସର୍ବାଧିକ ଫଳଦାୟକ ଯେତେବେଳେ ଏହା ଉପରେ ମନନ କରାଯାଏ; ଏହାକୁ 11 କିମ୍ବା 21 ଥର ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିବା ସ୍ମୃତିରେ ସ୍ଥିର କରିବାରେ ସହାୟକ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ బోధోఽన్యసాధనేభ్యో హి (ఆత్మబోధ 2) ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ