શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧૧.૩૨ — કાલોઽસ્મિ લોકક્ષયકૃત્
শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা ১১.৩২ — কালোঽস্মি লোকক্ষয়কৃৎ in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
ભગવદ્ગીતાના અગિયારમા અધ્યાયના વિશ્વરૂપ દર્શનમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ એવી ગર્જના કરે છે કે તેઓ સ્વયં કાળ છે — લોકોનો સંહાર કરનાર પ્રવૃદ્ધ મહાકાળ, જે આ લોકોના સંહારમાં પહેલેથી જ પ્રવૃત્ત થઈ ચૂક્યો છે. તેઓ અર્જુનને કહે છે કે તેના વિના પણ પ્રતિપક્ષના યોદ્ધાઓ નષ્ટ થવાના છે. આ સમસ્ત શાસ્ત્રોમાં સૌથી વિસ્મયકારી ઘોષણાઓમાંની એક છે, જે ભગવાનને સૃષ્ટિ અને સંહારની પાછળની પરમ શક્તિ રૂપે પ્રગટ કરે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 32 · Sage Veda Vyasa (as part of the Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (traditionally Dvapara Yuga; text compiled c. 5th century BCE – 2nd century BCE)
આ શ્લોક અગિયારમા અધ્યાય, વિશ્વરૂપ દર્શન યોગમાં આવે છે, જ્યાં શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને પોતાનું વિશ્વરૂપ જોવા માટે દિવ્યદૃષ્ટિ પ્રદાન કરે છે. અભિભૂત અને ભયભીત અર્જુન પૂછે છે કે આ ઉગ્ર રૂપ કોણ છે. શ્રીકૃષ્ણ આ શ્લોકથી જવાબ આપે છે, પોતાને લોકોનો સંહાર કરનાર કાળ ઘોષિત કરી, જે એકત્રિત સેનાઓના સંહારમાં પહેલેથી જ પ્રવૃત્ત છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
કહેવાય છે કે કોઈ સામાન્ય નેત્ર વિશ્વરૂપને સહન કરી શકતું ન હતું; શ્રીકૃષ્ણે અર્જુનને તેને જોવા માટે 'દિવ્યચક્ષુ' પ્રદાન કર્યું. અંધ રાજા ધૃતરાષ્ટ્રને વર્ણન કરતાં સંજય કહે છે કે આ દર્શનનું સ્મરણ માત્ર કરવાથી તેમના રૂંવાડાં ઊભા થઈ જાય છે અને તેઓ વારંવાર આનંદિત થાય છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
શ્રી ભગવાનુવાચ કાલોઽસ્મિ લોકક્ષયકૃત્પ્રવૃદ્ધો લોકાન્સમાહર્તુમિહ પ્રવૃત્તઃ। ઋતેઽપિ ત્વાં ન ભવિષ્યન્તિ સર્વે યેઽવસ્થિતાઃ પ્રત્યનીકેષુ યોધાઃ॥
śhrī-bhagavān uvācha kālo ’smi loka-kṣhaya-kṛit pravṛiddho lokān samāhartum iha pravṛittaḥ ṛite ’pi tvāṁ na bhaviṣhyanti sarve ye ’vasthitāḥ pratyanīkeṣhu yodhāḥ
અર્થ:શ્રીભગવાને કહ્યું: હું લોકોનો સંહાર કરનાર પ્રવૃદ્ધ (વધેલો) કાળ છું; આ સમયે હું આ લોકોનો સંહાર કરવામાં પ્રવૃત્ત છું. પ્રતિપક્ષની સેનાઓમાં ઊભા રહેલા જે યોદ્ધાઓ છે, તેઓ સૌ તારા વિના પણ જીવિત રહેશે નહીં.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা ১১.৩২ — কালোঽস্মি লোকক্ষয়কৃৎ પાઠના લાભ
પરમ ભગવાન જ સમસ્ત જીવન અને મૃત્યુના સ્વામી છે એમ યાદ કરાવી નિર્ભયતા જગાડે છે
શરણાગતિનો ભાવ વિકસાવે છે — સમસ્ત ઘટનાઓ પાછળનો સાચો કર્તા ભગવાન જ છે એવી સમજ
કર્મનો એકમાત્ર કર્તા હું જ છું એવા અહંકારના મિથ્યા ભાવને ઓગાળે છે
ફળની ચિંતા કર્યા વિના પોતાનો ધર્મ નિભાવવાનું સાહસ આપે છે
શ્રીકૃષ્ણના વૈશ્વિક મહિમા પ્રત્યે શ્રદ્ધા અને વિસ્મય (ઐશ્વર્ય ભક્તિ) ગહન કરે છે
સાધકને ભૌતિક જગતની અનિત્યતા અને દિવ્યની નિત્યતા પર ધ્યાન કરવામાં સહાય કરે છે
শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা ১১.৩২ — কালোঽস্মি লোকক্ষয়কৃৎ જપ વિધિ
શાંત મુદ્રામાં પૂર્વ તરફ મુખ રાખીને બેસો. સંસ્કૃતને ધીમે ધીમે ઊંચા સ્વરે વાંચો, પછી તેના અર્થ પર મનન કરો. આ શ્લોકનો પાઠ વિશ્વરૂપ દર્શન (ગીતા અધ્યાય ૧૧)ના અધ્યયનના ભાગ રૂપે કરવો ઉત્તમ છે. ભગવાનને સમસ્ત બ્રહ્માંડને ધારણ કરનાર સર્વવ્યાપક કાળ રૂપે જુઓ. ભૌતિક લાભ માટે નહીં, શ્રદ્ધાપૂર્વક પાઠ કરો; એ સાહસ અને શરણાગતિને પ્રેરે. તેને ૩, ૯ અથવા ૧૧ વાર કહી શકાય.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা ১১.৩২ — কালোঽস্মি লোকক্ষয়কৃৎ શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ