bhagavad-gitagitakrishnakarma-sannyasa-yoga

શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૫.૮ — નૈવ કિંચિત્કરોમીતિ

শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা ৫.৮ — নৈব কিঞ্চিৎ করোমীতি in Gujarati · ગુજરાતી

🕉️ hindu·📿 11× જપ·🕐 સવારે ધ્યાનના સમયે, અથવા કર્મ કરતી વખતે આત્માના સાક્ષી-સ્વરૂપનું ચિંતન કરતી વખતે·📜 Bhagavad Gita Chapter 5, Verse 8

તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો

हिन्दी / देवनागरी తెలుగు தமிழ்ಕನ್ನಡ മലയാളംગુજરાતીবাংলা ଓଡ଼ିଆ ਪੰਜਾਬੀ English සිංහල 𑌗𑍍𑌰𑌨𑍍𑌥

✦ અર્થ

કર્મ-સંન્યાસ યોગ અધ્યાયના આ શ્લોકમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ આત્મજ્ઞાની મુનિની આંતરિક દૃષ્ટિનું વર્ણન કરે છે. જોવા, સાંભળવા, ખાવા, ચાલવા, સૂવા — એ બધી સ્વાભાવિક ક્રિયાઓમાં પૂર્ણપણે સંલગ્ન રહેવા છતાં તત્ત્વવેત્તા સમજે છે કે તે પોતે, શુદ્ધ આત્મા, કર્તા નથી; ઇન્દ્રિયો જ પોતાના વિષયોમાં વર્તી રહી છે. અકર્તૃત્વના આ બોધમાં સ્થિત રહીને તે સર્વ કર્મોની વચ્ચે પણ અલિપ્ત અને મુક્ત રહે છે. (આ ભાવ શ્લોક ૫.૯માં આગળ ચાલે છે.)

ઉત્પત્તિ અને કથા

Bhagavad Gita Chapter 5, Verse 8 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)

પાંચમા અધ્યાય કર્મ-સંન્યાસ યોગમાં શ્રીકૃષ્ણ સંન્યાસ અને કર્મનો સમન્વય કરતા મુક્ત મુનિની આંતરિક દૃષ્ટિ પ્રગટ કરે છે. શ્લોક ૫.૮ અને ૫.૯ વર્ણવે છે કે એવો પુરુષ દેહની પ્રત્યેક ક્રિયા કરતા હોવા છતાં આ જ નિશ્ચયમાં સ્થિત રહે છે કે ઇન્દ્રિયો જ પોતાના વિષયોમાં વર્તે છે અને આત્મા કંઈ કરતો નથી — અને આમ તે સંસારમાં કર્મ કરતા હોવા છતાં તેનાથી બંધાતો નથી.

✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે

આત્મ-સાક્ષાત્કાર પરંપરાના ઋષિઓએ આ શ્લોકને સંસારમાં રહીને પણ અંદરથી મુક્ત રહેવાનું રહસ્ય બતાવ્યું છે, અને સાધકો કહે છે કે રોજિંદી ક્રિયાઓમાં 'હું કર્તા નથી'નો ભાવ ધારણ કરવાથી ચંચળ અહંકાર શાંત થયો અને કોઈ પણ કર્મથી અસ્પૃષ્ટ એક સ્થિર સ્તબ્ધતા પ્રગટ થઈ.

0કુલ જપ

મંત્ર

કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો

નૈવ કિંચિત્કરોમીતિ યુક્તો મન્યેત તત્ત્વવિત્। પશ્યન્ શ્રૃણવન્સ્પૃશઞ્જિઘ્રન્નશ્નન્ગચ્છન્સ્વપન્ શ્વસન્॥

naiva kiñchit karomīti yukto manyeta tattva-vit paśhyañ śhṛiṇvan spṛiśhañ jighrann aśhnan gachchhan svapañ śhvasan

અર્થ:તત્ત્વને જાણનાર, યોગમાં સ્થિત પુરુષ — જોતો, સાંભળતો, સ્પર્શ કરતો, સૂંઘતો, ખાતો, ચાલતો, સૂતો અને શ્વાસ લેતો હોવા છતાં — એમ માને છે કે 'હું તો કંઈ જ કરતો નથી', એ જાણીને કે ઇન્દ્રિયો જ પોતાના વિષયોમાં વર્તી રહી છે.

શબ્દ-શબ્દ અર્થ

ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો

ન એવ🔊na evaબિલકુલ નહીં, કદાપિ નહીં

કિંચિત્🔊kiñchitકંઈ પણ

કરોમિ🔊karomiહું કરું છું

ઇતિ🔊itiઆ રીતે

યુક્તઃ🔊yuktaḥયોગમાં સ્થિત, યુક્ત પુરુષ

મન્યેત🔊manyetaમાને છે, માનવું જોઈએ

તત્ત્વ-વિત્🔊tattva-vitતત્ત્વનો જ્ઞાતા

પશ્યન્🔊paśhyanજોતો

શ્રૃણ્વન્🔊śhṛiṇvanસાંભળતો

સ્પૃશન્🔊spṛiśhanસ્પર્શ કરતો

જિઘ્રન્🔊jighranસૂંઘતો

અશ્નન્🔊aśhnanખાતો

ગચ્છન્🔊gachchhanચાલતો

સ્વપન્🔊svapanસૂતો

શ્વસન્🔊śhvasanશ્વાસ લેતો

শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা ৫.৮ — নৈব কিঞ্চিৎ করোমীতি પાઠના લાભ

✦

સર્વ ક્રિયાઓની વચ્ચે પણ ઋષિની અકર્તૃત્વની દૃષ્ટિને પ્રગટ કરે છે

✦

મનને અહંકારના 'હું કર્તા છું' ભાવથી મુક્ત કરે છે

✦

સંસારમાં પૂર્ણપણે સક્રિય રહેવા છતાં શાંતિ અને વૈરાગ્ય લાવે છે

✦

આત્માને ઇન્દ્રિયોથી પર સાક્ષી રૂપે સમજવાની ઊંડાઈ આપે છે

✦

ઓળખને શુદ્ધ આત્મા તરફ વાળીને કર્મના બંધનને ઓગાળે છે

✦

કર્મયોગ અને આત્મ-વિચારના સાથે અભ્યાસને ટેકો આપે છે

শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা ৫.৮ — নৈব কিঞ্চিৎ করোমীতি જપ વિધિ

જપ સંખ્યા11વાર

ઉત્તમ સમયસવારે ધ્યાનના સમયે, અથવા કર્મ કરતી વખતે આત્માના સાક્ષી-સ્વરૂપનું ચિંતન કરતી વખતે

આ શ્લોકનો ધીમે ધીમે પાઠ કરો અને ચિંતન કરો કે દેહનાં બધાં કાર્યો સ્વાભાવિક રીતે થતાં રહે છે જ્યારે સાચો આત્મા મૌન સાક્ષી રહે છે. દિવસભર કોમળતાથી આ ભાવનું સ્મરણ કરો — 'ઇન્દ્રિયો પોતાના વિષયોમાં વર્તે છે; હું, આત્મા, કર્તા નથી.' નિરંતર અભ્યાસ કરવાથી આ ચિંતન અહંકારની પકડ ઢીલી કરે છે અને સર્વ કર્મ વચ્ચે એક શાંત વૈરાગ્ય લાવે છે.

વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

આ પાના પર સંપૂર્ણ শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা ৫.৮ — নৈব কিঞ্চিৎ করোমীতি ગુજરાતી લિપિમાં છે — એ જ મૂળ શ્લોકો, અક્ષર-અક્ષર લિપ્યંતરિત, જેથી તમે સરળતાથી વાંચી અને જપી શકો. કોઈપણ પંક્તિ (અથવા ▶ બટન) દબાવી તેનો પાઠ સાંભળો.

હા — માત્ર લિપિ બદલાય છે; શબ્દો અને તેમનો અર્થ મૂળ જ રહે છે. આ પાનાનો શ્લોક-શ્લોક અર્થ, લાભ અને જપ વિધિ એ જ રીતે લાગુ પડે છે.

શ્રીકૃષ્ણ શીખવે છે કે આત્મજ્ઞાની તત્ત્વવેત્તા જીવનની સર્વ સ્વાભાવિક ક્રિયાઓમાં લાગેલો રહેવા છતાં અંદરથી જાણે છે કે 'હું તો કંઈ જ કરતો નથી.' તે સમજે છે કે શુદ્ધ આત્મા કર્તા નથી; કેવળ ઇન્દ્રિયો જ પોતાના વિષયો સાથે વર્તી રહી છે, જ્યારે તે અલિપ્ત સાક્ષી રહે છે.

તેનો અર્થ શારીરિક નિષ્ક્રિયતા નથી. મુનિ જોતો, સાંભળતો, ખાતો અને ચાલતો રહે છે, પણ તે દેહ-મનને બદલે અપરિવર્તનશીલ આત્મા સાથે તાદાત્મ્ય રાખે છે. પ્રકૃતિ અને ઇન્દ્રિયો જ સર્વ કર્મ કરે છે એમ સમજીને, તે અહંકારના મિથ્યા કર્તૃત્વ-ભાવથી મુક્ત રહે છે.

શ્લોક ૫.૮ અને ૫.૯ એક જ સળંગ કથન બનાવે છે. શ્લોક ૫.૮ જોવા, સાંભળવા, સ્પર્શ કરવા, સૂંઘવા, ખાવા, ચાલવા, સૂવા અને શ્વાસ લેવાની ગણના કરે છે; શ્લોક ૫.૯ બોલવા, ત્યાગવા, ગ્રહણ કરવા, આંખો ખોલવા અને બંધ કરવા સાથે તેને આગળ વધારે છે — એ બધું આ દૃઢ નિશ્ચય સાથે કે ઇન્દ્રિયો જ વિષયોમાં વર્તે છે, આત્મા નહીં.

તમારાં કર્તવ્યો કરતી વખતે એ ભાવ જગાવો કે દેહ અને ઇન્દ્રિયો સ્વાભાવિક રીતે કર્મ કરી રહ્યાં છે, જ્યારે તમે, સાક્ષી આત્મા, શાંત અને અનાસક્ત રહો છો. અકર્તૃત્વનો આ ભાવ તણાવ, અભિમાન અને ચિંતા ઘટાડે છે, જેથી તમે કુશળતાથી કર્મ કરતા હોવા છતાં અંદરથી મુક્ત રહો છો.

આ પણ વાંચો

শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা 3.27 — প্রকৃতেঃ ক্রিয়মাণানি গুণৈঃश्रीमद्भगवद्गीता ३.२७ — प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা 3.30 — ময়ি সর্বাণি কর্মাণিश्रीमद्भगवद्गीता ३.३० — मयि सर्वाणि कर्माणि শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা ৫.২২ — যে হি সংস্পর্শজা ভোগাश्रीमद्भगवद्गीता ५.२२ — ये हि संस्पर्शजा भोगा শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা 13.28 — সমং সর্বেষু ভূতেষুश्रीमद्भगवद्गीता १३.२८ — समं सर्वेषु भूतेषु গীতা ধ্যানম্गीता ध्यानम्

ઉપયોગી લાગ્યું? સ્વજનો સાથે વહેંચો 🙏

ॐ

સંપૂર્ણ শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা ৫.৮ — নৈব কিঞ্চিৎ করোমীতি શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ

સંપૂર્ણ শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা ৫.৮ — নৈব কিঞ্চিৎ করোমীতি (દેવનાગરી)બધા મંત્રો હેતુ પ્રમાણે શોધો