શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા 6.46 — તપસ્વિભ્યોઽધિકો યોગી
শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা ৬.৪৬ — তপস্বিভ্যোঽধিকো যোগী in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
ધ્યાનયોગ અધ્યાયના અંતની નજીક શ્રીકૃષ્ણ યોગીને તપસ્વી કરતાં, કેવળ શાસ્ત્રજ્ઞાની કરતાં અને કર્મકાંડી કરતાં શ્રેષ્ઠ બતાવે છે, અને અર્જુનને સ્નેહપૂર્વક પ્રેરે છે — 'તેથી તું યોગી બન.' આ શ્લોક બાહ્ય તપસ્યા, શુષ્ક પાંડિત્ય અને કેવળ કર્મકાંડ કરતાં ધ્યાન અને ઈશ્વર-મિલનના માર્ગની શ્રેષ્ઠતા જાહેર કરે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhagavad Gita Chapter 6, Verse 46 · Bhagavan Sri Krishna (as recorded by Maharishi Veda Vyasa) · Ancient (part of the Mahabharata, c. 5th–2nd century BCE in present form)
જ્યારે ધ્યાનયોગ અધ્યાય સમાપ્ત થવા આવે છે, શ્રીકૃષ્ણ યોગીને અન્ય બધા આધ્યાત્મિક સાધકો કરતાં ઉપર રાખીને અર્જુનની આકાંક્ષાને ઊંચી ઉઠાવે છે અને તેને સ્નેહપૂર્વક યોગી બનવાનો આદેશ આપે છે. આ શ્લોક અધ્યાયની ધ્યાન અંગેની વિસ્તૃત શિક્ષાને એક હૃદયસ્પર્શી પ્રેરણાથી શોભાવે છે, અને સીધો અંતિમ શ્લોક તરફ દોરી જાય છે જે પ્રેમી ભક્તને શ્રેષ્ઠતમ યોગી કહીને વખાણે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
ગુરુજનો આ શ્લોકને ડગમગતા સાધકોને પ્રોત્સાહિત કરવા ટાંકે છે, યાદ અપાવતા કે કૃષ્ણની 'યોગી બન' હાકલને માનનાર પ્રામાણિક સાધકો બાહ્ય તપસ્યાઓથી ઉપર ઊઠીને અધ્યાય દરમ્યાન વર્ણવેલા આંતરિક મિલનના આનંદમાં પહોંચ્યા.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
તપસ્વિભ્યોઽધિકો યોગી જ્ઞાનિભ્યોઽપિ મતોઽધિકઃ। કર્મિભ્યશ્ચાધિકો યોગી તસ્માદ્યોગી ભવાર્જુન॥
tapasvibhyo ’dhiko yogī jñānibhyo ’pi mato ’dhikaḥ karmibhyaśh chādhiko yogī tasmād yogī bhavārjuna
અર્થ:યોગી તપસ્વીઓ કરતાં શ્રેષ્ઠ છે અને (કેવળ શાસ્ત્રના) જ્ઞાનીઓ કરતાં પણ શ્રેષ્ઠ મનાયો છે; કર્મકાંડ કરનારાઓ કરતાં પણ યોગી શ્રેષ્ઠ છે; તેથી હે અર્જુન, તું યોગી બન.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা ৬.৪৬ — তপস্বিভ্যোঽধিকো যোগী પાઠના લાભ
તપસ્વી, વિદ્વાન અને કર્મકાંડી કરતાં યોગીની શ્રેષ્ઠતાની પુષ્ટિ કરે છે
ધ્યાન અને મિલનના આંતરિક માર્ગને પસંદ કરવા સાધકને પ્રેરે છે
બાહ્ય તપસ્યાથી આગળ વધી આંતરિક અનુભૂતિ તરફ પ્રોત્સાહિત કરે છે
દૃઢ આધ્યાત્મિક સાધના માટે એક પ્રેરક શ્લોક
યાદ અપાવે છે કે પ્રત્યક્ષ અનુભવ કેવળ પુસ્તક-જ્ઞાન કરતાં ચડિયાતો છે
કૃષ્ણની સ્નેહભરી હાકલ 'તેથી યોગી બન'થી સંકલ્પને દૃઢ કરે છે
শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা ৬.৪৬ — তপস্বিভ্যোঽধিকো যোগী જપ વિધિ
આ શ્લોકનો પાઠ તમારી સાધના પ્રત્યેના સંકલ્પને નવો કરવા માટે કરો. કૃષ્ણના અંતિમ શબ્દો 'તસ્માદ્યોગી ભવાર્જુન' એક વ્યક્તિગત હાકલ તરીકે ગૂંજવા દો — યોગી બનવાની, તપસ્યા કે વિદ્યાના બાહ્ય પ્રદર્શનની નહીં પણ ધ્યાનની આંતરિક એકતાની શોધ. પછી એ જ સંકલ્પ સાથે તમારી સાધનામાં બેસો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা ৬.৪৬ — তপস্বিভ্যোঽধিকো যোগী શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ