ശ്രീ ഭഗവദ്ധ്യാനസോപാനമ്
Bhagavad Dhyana Sopanam in Malayalam · മലയാളം
നിങ്ങളുടെ ഭാഷ/ലിപിയിൽ വായിക്കൂ
ഉത്ഭവം & കഥ
Stotras of Swami Vedanta Desika (one of his three hymns on Lord Ranganatha of Srirangam) · Swami Vedanta Desika (Venkatanatha / Venkateshacharya) · 13th–14th century CE
Swami Vedanta Desika composed the Bhagavad Dhyana Sopanam at Srirangam in adoration of Lord Ranganatha, the great reclining Vishnu on Adishesha. Patterned after the Tamil Amalanadipiran of Tiruppanazhwar — who beheld the Lord from feet to face and refused to look upon anything else thereafter — Desika's hymn sets the same paadaadi-kesa (feet-to-crown) vision into elegant Sanskrit verse. Each verse rests the contemplating mind upon one part of the Lord's form, so that the whole becomes a 'staircase' of meditation by which the devotee ascends toward loving union with the Lord.
✦ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ
It is told of Tiruppanazhwar — whose vision inspired this hymn — that, being carried into the Srirangam sanctum upon the shoulders of the temple priest at the Lord's own command, he sang the Lord's beauty from His feet to His face and, declaring he would never let his eyes fall on anything lesser, merged then and there into Ranganatha; Desika's Dhyana Sopanam invites every devotee onto that same ascending path of vision.
അർഥസഹിതം പൂർണ പാഠം
ഏതെങ്കിലും വരിയിലോ ▶ ബട്ടണിലോ തൊട്ട് കേൾക്കൂ
അന്തര്ജ്യോതിഃ കിമപി യമിനാമഞ്ജനം യോഗദൃഷ്ടേ- ശ്ചിന്താരത്നം സുലഭമിഹ നഃ സിദ്ധിമോക്ഷാനുരൂപമ് । ദീനാനാഥവ്യസനശമനം ദൈവതം ദൈവതാനാം ദിവ്യം ചക്ഷുഃ ശ്രുതിപരിഷദാം ദൃശ്യതേ രങ്ഗമധ്യേ ॥ ൧ ॥
antarjyotiḥ kimapi yaminām añjanaṃ yogadṛṣṭe- ścintāratnaṃ sulabhamiha naḥ siddhimokṣānurūpam | dīnānāthavyasanaśamanaṃ daivataṃ daivatānāṃ divyaṃ cakṣuḥ śrutipariṣadāṃ dṛśyate raṅgamadhye || 1 ||
അർഥം:There, in the midst of Srirangam, is seen — some ineffable inner light, the collyrium that opens the yogic eye of sages, a wish-gem here easily had by us and suited to both worldly attainment and liberation, the calmer of the distress of the helpless, the God of gods, the divine eye of the assembly of the Vedas. (1)
വേദാതീതശ്രുതിപരിമലം വേധസാം മൌലിസേവ്യം പ്രാദുര്ഭൂതം കനകസരിതഃ സൈകതേ ഹംസജുഷ്ടേ । ലക്ഷ്മീഭൂമ്യോഃ കരസരസിജൈര്ലാലിതം രങ്ഗഭര്തുഃ പാദാമ്ഭോജം പ്രതിഫലതി മേ ഭാവനാദീര്ഘികായാമ് ॥ ൨ ॥
vedātītaśrutiparimalaṃ vedhasāṃ maulisevyaṃ prādurbhūtaṃ kanakasaritaḥ saikate haṃsajuṣṭe | lakṣmībhūmyoḥ karasarasijairlālitaṃ raṅgabhartuḥ pādāmbhojaṃ pratiphalati me bhāvanādīrghikāyām || 2 ||
അർഥം:In the deep pond of my contemplation is reflected the lotus feet of the Lord of Srirangam — fragrant beyond the Vedas yet the perfume of the Vedas, served by the crowns of Brahma and the gods, risen on the swan-frequented sands of the golden river (Kaveri), and caressed by the lotus-hands of Lakshmi and Bhumi. (2)
ചിത്രാകാരാം കടകരുചിഭിശ്ചാരുവൃത്താനുപൂര്വാം കാലേ ദൂത്യദ്രുതതരഗതിം കാന്തിലീലാകലാചീമ് । ജാനുച്ഛായാദ്വിഗുണസുഭഗാം രങ്ഗഭര്തുര്മദാത്മാ ജങ്ഘാം ദൃഷ്ട്വാ ജനനപദവീജാങ്ഘികത്വം ജഹാതി ॥ ൩ ॥
citrākārāṃ kaṭakarucibhiścāruvṛttānupūrvāṃ kāle dūtyadrutataragatiṃ kāntilīlākalācīm | jānucchāyādviguṇasubhagāṃ raṅgabharturmadātmā jaṅghāṃ dṛṣṭvā jananapadavījāṅghikatvaṃ jahāti || 3 ||
അർഥം:Beholding the shanks of the Lord of Srirangam — wondrous in form, beautifully tapering and round, swift as a messenger in their hour, graceful with playful charm, and twice-blessed by the glow of His knees — my enraptured mind gives up forever its wandering on the road of repeated births. (3)
കാമാരാമസ്ഥിരകദലികാസ്തമ്ഭസമ്ഭാവനീയം ക്ഷൌമാശ്ലിഷ്ടം കിമപി കമലാഭൂമിനീലോപധാനമ് । ന്യഞ്ചത്കാഞ്ചീകിരണരുചിരം നിര്വിശത്യൂരുയുഗ്മം ലാവണ്യൌഘദ്വയമിവ മതിര്മാമികാ രങ്ഗയൂനഃ ॥ ൪ ॥
kāmārāmasthirakadalikāstambhasambhāvanīyaṃ kṣaumāśliṣṭaṃ kimapi kamalābhūminīlopadhānam | nyañcatkāñcīkiraṇaruciraṃ nirviśatyūruyugmaṃ lāvaṇyaughadvayamiva matirmāmikā raṅgayūnaḥ || 4 ||
അർഥം:My mind enters the pair of thighs of the youthful Lord of Srirangam — worthy to be likened to the firm plantain-stems of the garden of love, wrapped in silk, an ineffable dark cushion for Lady Lakshmi, lovely with the downward-streaming rays of His girdle — as though entering two streams of pure loveliness. (4)
സമ്പ്രീണാതി പ്രതികലമസൌ മാനസം മേ സുജാതാ ഗമ്ഭീരത്വാത്ക്വചന സമയേ ഗൂഢനിക്ഷിപ്തവിശ്വാ । നാലീകേന സ്ഫുരിതരജസാ വേധസോ നിര്മിമാണാ രമ്യാവര്തദ്യുതിസഹചരീ രങ്ഗനാഥസ്യ നാഭിഃ ॥ ൫ ॥
samprīṇāti pratikalamasau mānasaṃ me sujātā gambhīratvātkvacana samaye gūḍhanikṣiptaviśvā | nālīkena sphuritarajasā vedhaso nirmimāṇā ramyāvartadyutisahacarī raṅganāthasya nābhiḥ || 5 ||
അർഥം:At every instant the well-formed navel of Ranganatha gladdens my heart — so deep that at the time of dissolution it secretly holds the whole universe within, giving birth, through its lotus with blossoming pollen, to Brahma the creator, and graced by its lovely whorl of light. (5)
ശ്രീവത്സേന പ്രഥിതവിഭവം ശ്രീപദന്യാസധന്യം മധ്യം ബാഹ്വോര്മണിവരരുചാ രഞ്ജിതം രങ്ഗധാമ്നഃ । സാന്ദ്രച്ഛായം തരുണതുലസീചിത്രയാ വൈജയന്ത്യാ സന്താപം മേ ശമയതി ധിയശ്ചന്ദ്രികോദാരഹാരമ് ॥ ൬ ॥
śrīvatsena prathitavibhavaṃ śrīpadanyāsadhanyaṃ madhyaṃ bāhvormaṇivararucā rañjitaṃ raṅgadhāmnaḥ | sāndracchāyaṃ taruṇatulasīcitrayā vaijayantyā santāpaṃ me śamayati dhiyaścandrikodārahāram || 6 ||
അർഥം:The waist of the Lord of Srirangam — its glory proclaimed by the Srivatsa, blessed by the imprint of Sri's feet, reddened between the arms by the lustre of the choicest gems, densely shaded by the Vaijayanti garland bright with fresh tulasi, and bearing a necklace generous as moonlight — stills the burning of my mind. (6)
ഏകം ലീലോപഹിതമിതരം ബാഹുമാജാനുലമ്ബം പ്രാപ്തൌ രങ്ഗേ ശയിതുരഖിലപ്രാര്ഥനാപാരിജാതമ് । ദൃപ്താ സേയം ദൃഢനിയമിതാ രശ്മിഭിര്ഭൂഷണാനാം ചിന്താഹസ്തിന്യനുഭവതി മേ ചിത്രമാലാനയന്ത്രമ് ॥ ൭ ॥
ekaṃ līlopahitamitaraṃ bāhumājānulambaṃ prāptau raṅge śayiturakhilaprārthanāpārijātam | dṛptā seyaṃ dṛḍhaniyamitā raśmibhirbhūṣaṇānāṃ cintāhastinyanubhavati me citramālānayantram || 7 ||
അർഥം:The two arms of the reclining Lord of Srirangam — one laid in graceful ease, the other hanging down to the knee, a very wish-tree fulfilling every prayer — are proud yet firmly bound by the rays of their ornaments; my 'elephant of contemplation' experiences them as a wondrous tethering post. (7)
സാഭിപ്രായസ്മിതവികസിതം ചാരുബിമ്ബാധരോഷ്ഠം ദുഃഖാപായപ്രണയിനി ജനേ ദൂരദത്താഭിമുഖ്യമ് । കാന്തം വക്ത്രം കനകതിലകാലങ്കൃതം രങ്ഗഭര്തുഃ സ്വാന്തേ ഗാഢം വിലഗതി മമ സ്വാഗതോദാരനേത്രമ് ॥ ൮ ॥
sābhiprāyasmitavikasitaṃ cārubimbādharoṣṭhaṃ duḥkhāpāyapraṇayini jane dūradattābhimukhyam | kāntaṃ vaktraṃ kanakatilakālaṅkṛtaṃ raṅgabhartuḥ svānte gāḍhaṃ vilagati mama svāgatodāranetram || 8 ||
അർഥം:The lovely face of the Lord of Srirangam — blossoming with a meaningful smile, with charming bimba-red lips, turned graciously toward the suffering devotee from afar, adorned with a golden tilaka — clings deep within my heart, with its wide, generously welcoming eyes. (8)
മാല്യൈരന്തഃസ്ഥിരപരിമലൈര്വല്ലഭാസ്പര്ശമാന്യൈഃ കുപ്യച്ചോലീവചനകുടിലൈഃ കുന്തലൈഃ ശ്ലിഷ്ടമൂലേ । രത്നാപീഡദ്യുതിശബലിതേ രങ്ഗഭര്തുഃ കിരീടേ രാജന്വത്യഃ സ്ഥിതിമധിഗതാ വൃത്തയശ്ചേതസോ മേ ॥ ൯ ॥
mālyairantaḥsthiraparimalairvallabhāsparśamānyaiḥ kupyaccolīvacanakuṭilaiḥ kuntalaiḥ śliṣṭamūle | ratnāpīḍadyutiśabalite raṅgabhartuḥ kirīṭe rājanvatyaḥ sthitimadhigatā vṛttayaścetaso me || 9 ||
അർഥം:Upon the crown of the Lord of Srirangam — its base entwined with His curls (precious to the touch of His beloved, curling as if vexed at the gem-studded bodice), variegated by the radiance of its jewelled crest — the activities of my mind, well-governed, have found their abode and their sovereign. (9)
പാദാമ്ഭോജം സ്പൃശതി ഭജതേ രങ്ഗനാഥസ്യ ജങ്ഘാ- മൂരുദ്വന്ദ്വേ വിലഗതി ശനൈരൂര്ധ്വമഭ്യേതി നാഭിമ് । വക്ഷസ്യാസ്തേ വലതി ഭുജയോര്മാമികേയം മനീഷാ വക്ത്രാഭിഖ്യാം പിബതി വഹതേ വാസനാം മൌലിബന്ധേ ॥ ൧൦ ॥
pādāmbhojaṃ spṛśati bhajate raṅganāthasya jaṅghā- mūrudvandve vilagati śanairūrdhvamabhyeti nābhim | vakṣasyāste valati bhujayormāmikeyaṃ manīṣā vaktrābhikhyāṃ pibati vahate vāsanāṃ maulibandhe || 10 ||
അർഥം:This mind of mine touches and adores the lotus feet of Ranganatha, clings to His shanks and thighs, slowly rises to His navel, rests upon His chest, moves over His arms, drinks in the beauty of His face, and bears its loving fixation upon His crown. (10)
കാന്തോദാരരയൈരിഹ ഭുജൈഃ കങ്കണജ്യാകിണാങ്കൈ- ര്ലക്ഷ്മീധാമ്നഃ പൃഥുലപരിഘൈര്ലക്ഷിതാ ഭീതിഹേതിഃ । അഗ്രേ കിഞ്ചിദ്ഭുജഗശയനഃ സ്വാത്മനൈവാത്മനഃ സന് മധ്യേരങ്ഗം മമ ച ഹൃദയേ വര്തതേ സാവരോധഃ ॥ ൧൧ ॥
kāntodāararayairiha bhujaiḥ kaṅkaṇajyākiṇāṅkai- rlakṣmīdhāmnaḥ pṛthulaparighairlakṣitā bhītihetiḥ | agre kiñcidbhujagaśayanaḥ svātmanaivātmanaḥ san madhyeraṅgaṃ mama ca hṛdaye vartate sāvarodhaḥ || 11 ||
അർഥം:Here lies the reclining Lord on the serpent — His broad arms lovely and mighty, marked with calluses from the bowstring, like great door-bars of the abode of Lakshmi, His weapons a refuge from all fear; being by His own Self for His own Self, He abides in the midst of Srirangam, and now, with His entourage, within my heart as well. (11)
രങ്ഗാസ്ഥാനേ രസികമഹിതേ രഞ്ജിതാശേഷചിത്തേ വിദ്വത്സേവാവിമലമനസാ വേങ്കടേശേന കൢപ്തമ് । അക്ലേശേന പ്രണിഹിതധിയാമാരുരുക്ഷോരവസ്ഥാം ഭക്തിം ഗാഢാം ദിശതു ഭഗവദ്ധ്യാനസോപാനമേതത് ॥ ൧൨ ॥
raṅgāsthāne rasikamahite rañjitāśeṣacitte vidvatsevāvimalamanasā veṅkaṭeśena kḷptam | aktleśena praṇihitadhiyāmārurukṣoravasthāṃ bhaktiṃ gāḍhāṃ diśatu bhagavaddhyānasopānametat || 12 ||
അർഥം:May this 'Bhagavad Dhyana Sopanam' — composed by Venkatesha (Vedanta Desika), whose mind was made pure by the service of the learned, in the sanctum of Srirangam dear to the discerning and delighting every heart — effortlessly bestow deep, intense devotion upon those of fixed mind who wish to climb the steps to that state. (12)
॥ ഇതി ശ്രീമദ്വേങ്കടേശാര്യപ്രണീതം ഭഗവദ്ധ്യാനസോപാനം സമ്പൂര്ണമ് ॥
|| iti śrīmadveṅkaṭeśāryapraṇītaṃ bhagavaddhyānasopānaṃ sampūrṇam ||
അർഥം:Thus is completed the Bhagavad Dhyana Sopanam composed by the revered Venkateshacharya (Vedanta Desika).
പദം-പദം അർഥം
ഉച്ചാരണം കേൾക്കാൻ ഏതെങ്കിലും പദത്തിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്യൂ
Bhagavad Dhyana Sopanam പാരായണ ഫലങ്ങൾ
Guides the devotee in dhyana (meditation) on Lord Ranganatha's divine form from feet to crown
Composed by Swami Vedanta Desika, one of the greatest Sri Vaishnava acharyas
Cultivates intense, focused bhakti as a step-by-step 'staircase' to the Lord
Calms the burning of the mind and stills the restless wandering through samsara
Its phala-shruti promises deep devotion and an easy ascent toward union (yoga) with the Lord
Deepens love for Sri Ranganatha of Srirangam, the foremost of the 108 Divya Desams
Bhagavad Dhyana Sopanam പാരായണ വിധി
This hymn is itself a meditation. Sit quietly after bathing, calm the breath, and recite the twelve verses slowly, letting the mind rest on each part of Lord Ranganatha's form in turn — beginning at His lotus feet (verse 2) and rising, as if climbing a staircase, up to His crown (verse 9), then surveying the whole form (verses 10-11). Conclude with the phala-shruti (verse 12), praying for deep devotion. Best chanted unhurriedly, in a contemplative mood.
പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ
ഇവയും വായിക്കൂ
ॐ
പൂർണ Bhagavad Dhyana Sopanam ശ്ലോകം-ശ്ലോകം അർഥസഹിതം വായിക്കൂ, അല്ലെങ്കിൽ കൂടുതൽ പവിത്ര പാഠങ്ങൾ കാണൂ