સરસ્વતી અષ્ટોત્તર શતનામાવલી
Saraswati Ashtottara Shatanamavali in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
સરસ્વતી અષ્ટોત્તર શતનામાવલી એ જ્ઞાન, વાણી, સંગીત અને કળાઓની દેવી તથા વેદમાતા એવાં સરસ્વતી દેવીનાં 108 પવિત્ર નામોની માળા છે. દરેક નામ 'ૐ'થી શરૂ થઈ 'નમઃ'થી પૂર્ણ થાય છે. વિદ્યા, બુદ્ધિ અને વાક્-સિદ્ધિ માટે, વિશેષ કરીને વસંત પંચમીના દિવસે તેનો પાઠ કરવામાં આવે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Traditional · Traditional · Classical
સરસ્વતી અષ્ટોત્તર શતનામાવલી એ સરસ્વતીનાં 108 નામોની એક પરંપરાગત માળા છે. સરસ્વતી દેવીનાં 108 નામો — જ્ઞાન, વાણી, સંગીત અને કળાઓની દેવી, વેદમાતા — દરેક 'ૐ' અને 'નમઃ' સાથે પઠિત, જે વિદ્યા, બુદ્ધિ અને વાક્-સિદ્ધિ માટે, વિશેષ કરીને વસંત પંચમીના દિવસે જપાય છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
કહેવાય છે કે સરસ્વતીનાં 108 નામોને સાચા અને ભક્તિપૂર્ણ હૃદયથી અર્પણ કરવાં — દરેક નામ પર એક પુષ્પ — દિવ્યની સ્થાયી કૃપાને આકર્ષવી છે, જે પ્રેમપૂર્વક તેને બોલાવનારાઓને ક્યારેય ત્યજતી નથી.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ૐ સરસ્વત્યૈ નમઃ ૐ ભગવત્યૈ નમઃ ૐ કુરુક્ષેત્રવાસિન્યૈ નમઃ ૐ અવન્તિકાયૈ નમઃ ૐ કાશ્યૈ નમઃ ૐ મધુરાયૈ નમઃ ૐ સ્વરમયાયૈ નમઃ ૐ અયોધ્યાયૈ નમઃ ૐ દ્વારકાયૈ નમઃ ૐ ત્રિમેધાયૈ નમઃ ૐ કોશસ્થાયૈ નમઃ ૐ કોશવાસિન્યૈ નમઃ ૐ કૌશિક્યૈ નમઃ ૐ શુભવાર્તાયૈ નમઃ ૐ કૌશામ્બરાયૈ નમઃ ૐ કોશવર્ધિન્યૈ નમઃ ૐ પદ્મકોશાયૈ નમઃ ૐ કુસુમાવાસાયૈ નમઃ ૐ કુસુમપ્રિયાયૈ નમઃ ૐ તરલાયૈ નમઃ ૐ વર્તુલાયૈ નમઃ ૐ કોટિરૂપાયૈ નમઃ ૐ કોટિસ્થાયૈ નમઃ ૐ કોરાશ્રયાયૈ નમઃ ૐ સ્વાયમ્ભવ્યૈ નમઃ ૐ સુરૂપાયૈ નમઃ ૐ સ્મૃતિરૂપાયૈ નમઃ ૐ રૂપવર્ધનાયૈ નમઃ ૐ તેજસ્વિન્યૈ નમઃ ૐ સુભિક્ષાયૈ નમઃ ૐ બલાયૈ નમઃ ૐ બલદાયિન્યૈ નમઃ ૐ મહાકૌશિક્યૈ નમઃ ૐ મહાગર્તાયૈ નમઃ ૐ બુદ્ધિદાયૈ નમઃ ૐ સદાત્મિકાયૈ નમઃ ૐ મહાગ્રહહરાયૈ નમઃ ૐ સૌમ્યાયૈ નમઃ ૐ વિશોકાયૈ નમઃ ૐ શોકનાશિન્યૈ નમઃ ૐ સાત્વિકાયૈ નમઃ ૐ સત્યસંસ્થાપનાયૈ નમઃ ૐ રાજસ્યૈ નમઃ ૐ રજોવૃતાયૈ નમઃ ૐ તામસ્યૈ નમઃ ૐ તમોયુક્તાયૈ નમઃ ૐ ગુણત્રયવિભાગિન્યૈ નમઃ ૐ અવ્યક્તાયૈ નમઃ ૐ વ્યક્તરૂપાયૈ નમઃ ૐ વેદવેદ્યાયૈ નમઃ ૐ શામ્ભવ્યૈ નમઃ ૐ કાલરૂપિણ્યૈ નમઃ ૐ શઙ્કરકલ્પાયૈ નમઃ ૐ મહાસઙ્કલ્પસન્તત્યૈ નમઃ ૐ સર્વલોકમયા શક્ત્યૈ નમઃ ૐ સર્વશ્રવણગોચરાયૈ નમઃ ૐ સાર્વજ્ઞવત્યૈ નમઃ ૐ વાઞ્છિતફલદાયિન્યૈ નમઃ ૐ સર્વતત્વપ્રબોધિન્યૈ નમઃ ૐ જાગ્રતાયૈ નમઃ ૐ સુષુપ્તાયૈ નમઃ ૐ સ્વપ્નાવસ્થાયૈ નમઃ ૐ ચતુર્યુગાયૈ નમઃ ૐ ચત્વરાયૈ નમઃ ૐ મન્દાયૈ નમઃ ૐ મન્દગત્યૈ નમઃ ૐ મદિરામોદમોદિન્યૈ નમઃ ૐ પાનપ્રિયાયૈ નમઃ ૐ પાનપાત્રધરાયૈ નમઃ ૐ પાનદાનકરોદ્યતાયૈ નમઃ ૐ વિદ્યુદ્વર્ણાયૈ નમઃ ૐ અરુણનેત્રાયૈ નમઃ ૐ કિઞ્ચિદ્વ્યક્તભાષિણ્યૈ નમઃ ૐ આશાપૂરિણ્યૈ નમઃ ૐ દીક્ષાયૈ નમઃ ૐ દક્ષાયૈ નમઃ ૐ જનપૂજિતાયૈ નમઃ ૐ નાગવલ્લ્યૈ નમઃ ૐ નાગકર્ણિકાયૈ નમઃ ૐ ભગિન્યૈ નમઃ ૐ ભોગિન્યૈ નમઃ ૐ ભોગવલ્લભાયૈ નમઃ ૐ સર્વશાસ્ત્રમયાયૈ નમઃ ૐ વિદ્યાયૈ નમઃ ૐ સ્મૃત્યૈ નમઃ ૐ ધર્મવાદિન્યૈ નમઃ ૐ શ્રુતિસ્મૃતિધરાયૈ નમઃ ૐ જ્યેષ્ઠાયૈ નમઃ ૐ શ્રેષ્ઠાયૈ નમઃ ૐ પાતાલવાસિન્યૈ નમઃ ૐ મીમામ્સાયૈ નમઃ ૐ તર્કવિદ્યાયૈ નમઃ ૐ સુભક્ત્યૈ નમઃ ૐ ભક્તવત્સલાયૈ નમઃ ૐ સુનાભાયૈ નમઃ ૐ યાતનાલિપ્ત્યૈ નમઃ ૐ ગમ્ભીરભારવર્જિતાયૈ નમઃ ૐ નાગપાશધરાયૈ નમઃ ૐ સુમૂર્ત્યૈ નમઃ ૐ અગાધાયૈ નમઃ ૐ નાગકુણ્ડલાયૈ નમઃ ૐ સુચક્રાયૈ નમઃ ૐ ચક્રમધ્યસ્થિતાયૈ નમઃ ૐ ચક્રકોણનિવાસિન્યૈ નમઃ ૐ જલદેવતાયૈ નમઃ ૐ મહામાર્યૈ નમઃ ૐ ભારત્યૈ નમઃ ૐ શ્રી સરસ્વત્યૈ નમઃ
oṃ sarasvatyai namaḥ oṃ bhagavatyai namaḥ oṃ kurukṣetravāsinyai namaḥ oṃ avantikāyai namaḥ oṃ kāśyai namaḥ oṃ madhurāyai namaḥ oṃ svaramayāyai namaḥ oṃ ayodhyāyai namaḥ oṃ dvārakāyai namaḥ oṃ trimedhāyai namaḥ oṃ kośasthāyai namaḥ oṃ kośavāsinyai namaḥ oṃ kauśikyai namaḥ oṃ śubhavārtāyai namaḥ oṃ kauśāmbarāyai namaḥ oṃ kośavardhinyai namaḥ oṃ padmakośāyai namaḥ oṃ kusumāvāsāyai namaḥ oṃ kusumapriyāyai namaḥ oṃ taralāyai namaḥ oṃ vartulāyai namaḥ oṃ koṭirūpāyai namaḥ oṃ koṭisthāyai namaḥ oṃ korāśrayāyai namaḥ oṃ svāyambhavyai namaḥ oṃ surūpāyai namaḥ oṃ smṛtirūpāyai namaḥ oṃ rūpavardhanāyai namaḥ oṃ tejasvinyai namaḥ oṃ subhikṣāyai namaḥ oṃ balāyai namaḥ oṃ baladāyinyai namaḥ oṃ mahākauśikyai namaḥ oṃ mahāgartāyai namaḥ oṃ buddhidāyai namaḥ oṃ sadātmikāyai namaḥ oṃ mahāgrahaharāyai namaḥ oṃ saumyāyai namaḥ oṃ viśokāyai namaḥ oṃ śokanāśinyai namaḥ oṃ sātvikāyai namaḥ oṃ satyasaṃsthāpanāyai namaḥ oṃ rājasyai namaḥ oṃ rajovṛtāyai namaḥ oṃ tāmasyai namaḥ oṃ tamoyuktāyai namaḥ oṃ guṇatrayavibhāginyai namaḥ oṃ avyaktāyai namaḥ oṃ vyaktarūpāyai namaḥ oṃ vedavedyāyai namaḥ oṃ śāmbhavyai namaḥ oṃ kālarūpiṇyai namaḥ oṃ śaṅkarakalpāyai namaḥ oṃ mahāsaṅkalpasantatyai namaḥ oṃ sarvalokamayā śaktyai namaḥ oṃ sarvaśravaṇagocarāyai namaḥ oṃ sārvajñavatyai namaḥ oṃ vāñchitaphaladāyinyai namaḥ oṃ sarvatatvaprabodhinyai namaḥ oṃ jāgratāyai namaḥ oṃ suṣuptāyai namaḥ oṃ svapnāvasthāyai namaḥ oṃ caturyugāyai namaḥ oṃ catvarāyai namaḥ oṃ mandāyai namaḥ oṃ mandagatyai namaḥ oṃ madirāmodamodinyai namaḥ oṃ pānapriyāyai namaḥ oṃ pānapātradharāyai namaḥ oṃ pānadānakarodyatāyai namaḥ oṃ vidyudvarṇāyai namaḥ oṃ aruṇanetrāyai namaḥ oṃ kiñcidvyaktabhāṣiṇyai namaḥ oṃ āśāpūriṇyai namaḥ oṃ dīkṣāyai namaḥ oṃ dakṣāyai namaḥ oṃ janapūjitāyai namaḥ oṃ nāgavallyai namaḥ oṃ nāgakarṇikāyai namaḥ oṃ bhaginyai namaḥ oṃ bhoginyai namaḥ oṃ bhogavallabhāyai namaḥ oṃ sarvaśāstramayāyai namaḥ oṃ vidyāyai namaḥ oṃ smṛtyai namaḥ oṃ dharmavādinyai namaḥ oṃ śrutismṛtidharāyai namaḥ oṃ jyeṣṭhāyai namaḥ oṃ śreṣṭhāyai namaḥ oṃ pātālavāsinyai namaḥ oṃ mīmāmsāyai namaḥ oṃ tarkavidyāyai namaḥ oṃ subhaktyai namaḥ oṃ bhaktavatsalāyai namaḥ oṃ sunābhāyai namaḥ oṃ yātanāliptyai namaḥ oṃ gambhīrabhāravarjitāyai namaḥ oṃ nāgapāśadharāyai namaḥ oṃ sumūrtyai namaḥ oṃ agādhāyai namaḥ oṃ nāgakuṇḍalāyai namaḥ oṃ sucakrāyai namaḥ oṃ cakramadhyasthitāyai namaḥ oṃ cakrakoṇanivāsinyai namaḥ oṃ jaladevatāyai namaḥ oṃ mahāmāryai namaḥ oṃ bhāratyai namaḥ oṃ śrī sarasvatyai namaḥ
અર્થ:દેવી સરસ્વતીના 108 નામ — વિદ્યા, વાણી, સંગીત અને કલાની દેવી, વેદમાતા — પ્રત્યેક નામ “ૐ” અને “નમઃ” સહિત, જ્ઞાન, બુદ્ધિ અને વાક્-સિદ્ધિ માટે, વિશેષતઃ વસંત પંચમીએ પાઠ કરાય છે.
Saraswati Ashtottara Shatanamavali પાઠના લાભ
સરસ્વતીનાં 108 નામો (અષ્ટોત્તર શતનામાવલી)નો પાઠ દેવીની દિવ્ય કૃપા, આશીર્વાદ અને રક્ષણનું આહ્વાન કરે છે.
દરેક નામ એક પવિત્ર ગુણ પરનું ધ્યાન છે; ભક્તિ સાથે બધાં 108 નામોનો પાઠ મનને શુદ્ધ કરે છે અને સાચી પ્રાર્થનાઓ પૂર્ણ કરે છે.
પરંપરાગત રીતે અર્ચના તરીકે અર્પણ કરાય છે — એક સમયે એક નામ પુષ્પ કે કુમકુમ સાથે — વિશેષ કરીને બુધવારે અને વસંત પંચમીના દિવસે.
વસંત પંચમી અને નવરાત્રિ દરમિયાન સૌથી શુભ; શ્રદ્ધા સાથે નિત્ય પાઠ માટે યોગ્ય.
Saraswati Ashtottara Shatanamavali જપ વિધિ
સ્નાન કરીને દેવીની પ્રતિમા સામે પૂર્વ કે ઉત્તર દિશા તરફ મુખ રાખીને બેસો. દરેક નામને 'ૐ' (ॐ)થી શરૂ કરી 'નમઃ' (નમઃ)થી પૂર્ણ કરતાં પઠો, અને દરેક નામ પર દેવીના ચરણોમાં એક પુષ્પ, તુલસી પત્ર, બિલ્વ પત્ર કે ચપટી કુમકુમ અર્પણ કરો (અર્ચના). 108 નામોની પૂર્ણ માળા નિત્ય જપી શકાય, અથવા વિશેષ કરીને બુધવારે અને વસંત પંચમીના દિવસે, વસંત પંચમી અને નવરાત્રિ દરમિયાન.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Saraswati Ashtottara Shatanamavali શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ