સુન્દરકાણ્ડ
Sundarkand in Gujarati
The complete Sundarkand (Tulsidas Ramcharitmanas) transliterated into Gujarati, with meaning — for recitation on Tuesdays and Saturdays.
🌐 In other languages
🔊 Tap ▶ on any line to hear it recited in the original Awadhi
જામવંત કે બચન સુહાએ। સુનિ હનુમંત હૃદય અતિ ભાએ॥ તબ લગિ મોહિ પરિખેહુ તુમ્હ ભાઈ। સહિ દુખ કંદ મૂલ ફલ ખાઈ॥ જબ લગિ આવૌં સીતહિ દેખી। હોઇહિ કાજુ મોહિ હરષ બિસેષી॥ યહ કહિ નાઇ સબન્હિ કહું માથા। ચલેઉ હરષિ હિયં ધરિ રઘુનાથા॥ સિંધુ તીર એક ભૂધર સુંદર। કૌતુક કૂદિ ચઢ़ેઉ તા ઊપર॥ બાર બાર રઘુબીર સંભારી। તરકેઉ પવનતનય બલ ભારી॥ જેહિં ગિરિ ચરન દેઇ હનુમંતા। ચલેઉ સો ગા પાતાલ તુરંતા॥ જિમિ અમોઘ રઘુપતિ કર બાના। એહી ભાંતિ ચલેઉ હનુમાના॥ જલનિધિ રઘુપતિ દૂત બિચારી। તૈં મૈનાક હોહિ શ્રમહારી॥
jāmavaṃta ke bacana suhāe suni hanumaṃta hṛdaya ati bhāe taba lagi mohi parikhehu tumha bhāī sahi dukha kaṃda mūla phala khāī jaba lagi āvauṃ sītahi dekhī hoihi kāju mohi haraṣa biseṣī yaha kahi nāi sabanhi kahu~ māthā caleu haraṣi hiya~ dhari raghunāthā siṃdhu tīra eka bhūdhara suṃdara kautuka kūdi caḍheu tā ūpara bāra bāra raghubīra sa~bhārī tarakeu pavanatanaya bala bhārī jehiṃ giri carana dei hanumaṃtā caleu so gā pātāla turaṃtā jimi amogha raghupati kara bānā ehī bhā~ti caleu hanumānā jalanidhi raghupati dūta bicārī taiṃ maināka hohi śramahārī
હનૂમાન તેહિ પરસા કર પુનિ કીન્હ પ્રનામ। રામ કાજુ કીન્હેં બિનુ મોહિ કહાં બિશ્રામ॥1॥
hanūmāna tehi parasā kara puni kīnha pranāma rāma kāju kīnheṃ binu mohi kahā~ biśrāma 1
જાત પવનસુત દેવન્હ દેખા। જાનૈં કહું બલ બુદ્ધિ બિસેષા॥ સુરસા નામ અહિન્હ કૈ માતા। પઠઇન્હિ આઇ કહી તેહિં બાતા॥ આજુ સુરન્હ મોહિ દીન્હ અહારા। સુનત બચન કહ પવનકુમારા॥ રામ કાજુ કરિ ફિરિ મૈં આવૌં। સીતા કઇ સુધિ પ્રભુહિ સુનાવૌં॥ તબ તવ બદન પૈઠિહઉં આઈ। સત્ય કહઉં મોહિ જાન દે માઈ॥ કબનેહું જતન દેઇ નહિં જાના। ગ્રસસિ ન મોહિ કહેઉ હનુમાના॥ જોજન ભરિ તેહિં બદનુ પસારા। કપિ તનુ કીન્હ દુગુન બિસ્તારા॥ સોરહ જોજન મુખ તેહિં ઠયઊ। તુરત પવનસુત બત્તિસ ભયઊ॥ જસ જસ સુરસા બદનુ બઢ़ાવા। તાસુ દૂન કપિ રૂપ દેખાવા॥ સત જોજન તેહિં આનન કીન્હા। અતિ લઘુ રૂપ પવનસુત લીન્હા॥ બદન પઇઠિ પુનિ બાહેર આવા। માગા બિદા તાહિ સિરુ નાવા॥ મોહિ સુરન્હ જેહિ લાગિ પઠાવા। બુધિ બલ મરમુ તોર મૈ પાવા॥
jāta pavanasuta devanha dekhā jānaiṃ kahu~ bala buddhi biseṣā surasā nāma ahinha kai mātā paṭhainhi āi kahī tehiṃ bātā āju suranha mohi dīnha ahārā sunata bacana kaha pavanakumārā rāma kāju kari phiri maiṃ āvauṃ sītā kai sudhi prabhuhi sunāvauṃ taba tava badana paiṭhihau~ āī satya kahau~ mohi jāna de māī kabanehu~ jatana dei nahiṃ jānā grasasi na mohi kaheu hanumānā jojana bhari tehiṃ badanu pasārā kapi tanu kīnha duguna bistārā soraha jojana mukha tehiṃ ṭhayaū turata pavanasuta battisa bhayaū jasa jasa surasā badanu baḍhāvā tāsu dūna kapi rūpa dekhāvā sata jojana tehiṃ ānana kīnhā ati laghu rūpa pavanasuta līnhā badana paiṭhi puni bāhera āvā māgā bidā tāhi siru nāvā mohi suranha jehi lāgi paṭhāvā budhi bala maramu tora mai pāvā
રામ કાજુ સબુ કરિહહુ તુમ્હ બલ બુદ્ધિ નિધાન। આસિષ દેહ ગઈ સો હરષિ ચલેઉ હનુમાન॥2॥
rāma kāju sabu karihahu tumha bala buddhi nidhāna āsiṣa deha gaī so haraṣi caleu hanumāna 2
નિસિચરિ એક સિંધુ મહું રહઈ। કરિ માયા નભુ કે ખગ ગહઈ॥ જીવ જંતુ જે ગગન ઉડ़ાહીં। જલ બિલોકિ તિન્હ કૈ પરિછાહીં॥ ગહઇ છાહં સક સો ન ઉડ़ાઈ। એહિ બિધિ સદા ગગનચર ખાઈ॥ સોઇ છલ હનૂમાન કહં કીન્હા। તાસુ કપટુ કપિ તુરતહિં ચીન્હા॥ તાહિ મારિ મારુતસુત બીરા। બારિધિ પાર ગયઉ મતિધીરા॥ તહાં જાઇ દેખી બન સોભા। ગુંજત ચંચરીક મધુ લોભા॥ નાના તરુ ફલ ફૂલ સુહાએ। ખગ મૃગ બૃંદ દેખિ મન ભાએ॥ સૈલ બિસાલ દેખિ એક આગેં। તા પર ધાઇ ચઢેઉ ભય ત્યાગેં॥ ઉમા ન કછુ કપિ કૈ અધિકાઈ। પ્રભુ પ્રતાપ જો કાલહિ ખાઈ॥ ગિરિ પર ચઢિ લંકા તેહિં દેખી। કહિ ન જાઇ અતિ દુર્ગ બિસેષી॥ અતિ ઉતંગ જલનિધિ ચહુ પાસા। કનક કોટ કર પરમ પ્રકાસા॥
nisicari eka siṃdhu mahu~ rahaī kari māyā nabhu ke khaga gahaī jīva jaṃtu je gagana uḍāhīṃ jala biloki tinha kai parichāhīṃ gahai chāha~ saka so na uḍāī ehi bidhi sadā gaganacara khāī soi chala hanūmāna kaha~ kīnhā tāsu kapaṭu kapi turatahiṃ cīnhā tāhi māri mārutasuta bīrā bāridhi pāra gayau matidhīrā tahā~ jāi dekhī bana sobhā guṃjata caṃcarīka madhu lobhā nānā taru phala phūla suhāe khaga mṛga bṛṃda dekhi mana bhāe saila bisāla dekhi eka āgeṃ tā para dhāi caḍheu bhaya tyāgeṃ umā na kachu kapi kai adhikāī prabhu pratāpa jo kālahi khāī giri para caḍhi laṃkā tehiṃ dekhī kahi na jāi ati durga biseṣī ati utaṃga jalanidhi cahu pāsā kanaka koṭa kara parama prakāsā
કનક કોટ બિચિત્ર મનિ કૃત સુંદરાયતના ઘના। ચઉહટ્ટ હટ્ટ સુબટ્ટ બીથીં ચારુ પુર બહુ બિધિ બના॥ ગજ બાજિ ખચ્ચર નિકર પદચર રથ બરૂથિન્હ કો ગનૈ॥ બહુરૂપ નિસિચર જૂથ અતિબલ સેન બરનત નહિં બનૈ॥ બન બાગ ઉપબન બાટિકા સર કૂપ બાપીં સોહહીં। નર નાગ સુર ગંધર્બ કન્યા રૂપ મુનિ મન મોહહીં॥ કહું માલ દેહ બિસાલ સૈલ સમાન અતિબલ ગર્જહીં। નાના અખારેન્હ ભિરહિં બહુ બિધિ એક એકન્હ તર્જહીં॥ કરિ જતન ભટ કોટિન્હ બિકટ તન નગર ચહું દિસિ રચ્છહીં। કહું મહિષ માનષુ ધેનુ ખર અજ ખલ નિસાચર ભચ્છહીં॥ એહિ લાગિ તુલસીદાસ ઇન્હ કી કથા કછુ એક હૈ કહી। રઘુબીર સર તીરથ સરીરન્હિ ત્યાગિ ગતિ પૈહહિં સહી॥
kanaka koṭa bicitra mani kṛta suṃdarāyatanā ghanā cauhaṭṭa haṭṭa subaṭṭa bīthīṃ cāru pura bahu bidhi banā gaja bāji khaccara nikara padacara ratha barūthinha ko ganai bahurūpa nisicara jūtha atibala sena baranata nahiṃ banai bana bāga upabana bāṭikā sara kūpa bāpīṃ sohahīṃ nara nāga sura gaṃdharba kanyā rūpa muni mana mohahīṃ kahu~ māla deha bisāla saila samāna atibala garjahīṃ nānā akhārenha bhirahiṃ bahu bidhi eka ekanha tarjahīṃ kari jatana bhaṭa koṭinha bikaṭa tana nagara cahu~ disi racchahīṃ kahu~ mahiṣa mānaṣu dhenu khara aja khala nisācara bhacchahīṃ ehi lāgi tulasīdāsa inha kī kathā kachu eka hai kahī raghubīra sara tīratha sarīranhi tyāgi gati paihahiṃ sahī
પુર રખવારે દેખિ બહુ કપિ મન કીન્હ બિચાર। અતિ લઘુ રૂપ ધરૌં નિસિ નગર કરૌં પઇસાર॥3॥
pura rakhavāre dekhi bahu kapi mana kīnha bicāra ati laghu rūpa dharauṃ nisi nagara karauṃ paisāra 3
મસક સમાન રૂપ કપિ ધરી। લંકહિ ચલેઉ સુમિરિ નરહરી॥ નામ લંકિની એક નિસિચરી। સો કહ ચલેસિ મોહિ નિંદરી॥ જાનેહિ નહીં મરમુ સઠ મોરા। મોર અહાર જહાં લગિ ચોરા॥ મુઠિકા એક મહા કપિ હની। રુધિર બમત ધરનીં ઢનમની॥ પુનિ સંભારિ ઉઠિ સો લંકા। જોરિ પાનિ કર બિનય સંસકા॥ જબ રાવનહિ બ્રહ્મ બર દીન્હા। ચલત બિરંચિ કહા મોહિ ચીન્હા॥ બિકલ હોસિ તૈં કપિ કેં મારે। તબ જાનેસુ નિસિચર સંઘારે॥ તાત મોર અતિ પુન્ય બહૂતા। દેખેઉં નયન રામ કર દૂતા॥
masaka samāna rūpa kapi dharī laṃkahi caleu sumiri naraharī nāma laṃkinī eka nisicarī so kaha calesi mohi niṃdarī jānehi nahīṃ maramu saṭha morā mora ahāra jahā~ lagi corā muṭhikā eka mahā kapi hanī rudhira bamata dharanīṃ ḍhanamanī puni saṃbhāri uṭhi so laṃkā jori pāni kara binaya saṃsakā jaba rāvanahi brahma bara dīnhā calata biraṃci kahā mohi cīnhā bikala hosi taiṃ kapi keṃ māre taba jānesu nisicara saṃghāre tāta mora ati punya bahūtā dekheu~ nayana rāma kara dūtā
તાત સ્વર્ગ અપબર્ગ સુખ ધરિઅ તુલા એક અંગ। તૂલ ન તાહિ સકલ મિલિ જો સુખ લવ સતસંગ॥4॥
tāta svarga apabarga sukha dharia tulā eka aṃga tūla na tāhi sakala mili jo sukha lava satasaṃga 4
પ્રબિસિ નગર કીજે સબ કાજા। હૃદયં રાખિ કૌસલપુર રાજા॥ ગરલ સુધા રિપુ કરહિં મિતાઈ। ગોપદ સિંધુ અનલ સિતલાઈ॥ ગરુડ़ સુમેરુ રેનૂ સમ તાહી। રામ કૃપા કરિ ચિતવા જાહી॥ અતિ લઘુ રૂપ ધરેઉ હનુમાના। પૈઠા નગર સુમિરિ ભગવાના॥ મંદિર મંદિર પ્રતિ કરિ સોધા। દેખે જહં તહં અગનિત જોધા॥ ગયઉ દસાનન મંદિર માહીં। અતિ બિચિત્ર કહિ જાત સો નાહીં॥ સયન કિએ દેખા કપિ તેહી। મંદિર મહું ન દીખિ બૈદેહી॥ ભવન એક પુનિ દીખ સુહાવા। હરિ મંદિર તહં ભિન્ન બનાવા॥
prabisi nagara kīje saba kājā hṛdaya~ rākhi kausalapura rājā garala sudhā ripu karahiṃ mitāī gopada siṃdhu anala sitalāī garuḍa sumeru renū sama tāhī rāma kṛpā kari citavā jāhī ati laghu rūpa dhareu hanumānā paiṭhā nagara sumiri bhagavānā maṃdira maṃdira prati kari sodhā dekhe jaha~ taha~ aganita jodhā gayau dasānana maṃdira māhīṃ ati bicitra kahi jāta so nāhīṃ sayana kie dekhā kapi tehī maṃdira mahu~ na dīkhi baidehī bhavana eka puni dīkha suhāvā hari maṃdira taha~ bhinna banāvā
રામાયુધ અંકિત ગૃહ સોભા બરનિ ન જાઇ। નવ તુલસિકા બૃંદ તહં દેખિ હરષિ કપિરાઇ॥5॥
rāmāyudha aṃkita gṛha sobhā barani na jāi nava tulasikā bṛṃda taha~ dekhi haraṣi kapirāi 5
લંકા નિસિચર નિકર નિવાસા। ઇહાં કહાં સજ્જન કર બાસા॥ મન મહું તરક કરૈ કપિ લાગા। તેહીં સમય બિભીષનુ જાગા॥ રામ રામ તેહિં સુમિરન કીન્હા। હૃદયં હરષ કપિ સજ્જન ચીન્હા॥ એહિ સન હઠિ કરિહઉં પહિચાની। સાધુ તે હોઇ ન કારજ હાની॥ બિપ્ર રુપ ધરિ બચન સુનાએ। સુનત બિભીષણ ઉઠિ તહં આએ॥ કરિ પ્રનામ પૂંછી કુસલાઈ। બિપ્ર કહહુ નિજ કથા બુઝાઈ॥ કી તુમ્હ હરિ દાસન્હ મહં કોઈ। મોરેં હૃદય પ્રીતિ અતિ હોઈ॥ કી તુમ્હ રામુ દીન અનુરાગી। આયહુ મોહિ કરન બડ़ભાગી॥
laṃkā nisicara nikara nivāsā ihā~ kahā~ sajjana kara bāsā mana mahu~ taraka karai kapi lāgā tehīṃ samaya bibhīṣanu jāgā rāma rāma tehiṃ sumirana kīnhā hṛdaya~ haraṣa kapi sajjana cīnhā ehi sana haṭhi karihau~ pahicānī sādhu te hoi na kāraja hānī bipra rupa dhari bacana sunāe sunata bibhīṣaṇa uṭhi taha~ āe kari pranāma pū~chī kusalāī bipra kahahu nija kathā bujhāī kī tumha hari dāsanha maha~ koī moreṃ hṛdaya prīti ati hoī kī tumha rāmu dīna anurāgī āyahu mohi karana baḍabhāgī
તબ હનુમંત કહી સબ રામ કથા નિજ નામ। સુનત જુગલ તન પુલક મન મગન સુમિરિ ગુન ગ્રામ॥6॥
taba hanumaṃta kahī saba rāma kathā nija nāma sunata jugala tana pulaka mana magana sumiri guna grāma 6
સુનહુ પવનસુત રહનિ હમારી। જિમિ દસનન્હિ મહું જીભ બિચારી॥ તાત કબહું મોહિ જાનિ અનાથા। કરિહહિં કૃપા ભાનુકુલ નાથા॥ તામસ તનુ કછુ સાધન નાહીં। પ્રીતિ ન પદ સરોજ મન માહીં॥ અબ મોહિ ભા ભરોસ હનુમંતા। બિનુ હરિકૃપા મિલહિં નહિં સંતા॥ જૌ રઘુબીર અનુગ્રહ કીન્હા। તૌ તુમ્હ મોહિ દરસુ હઠિ દીન્હા॥ સુનહુ બિભીષન પ્રભુ કૈ રીતી। કરહિં સદા સેવક પર પ્રીતી॥ કહહુ કવન મૈં પરમ કુલીના। કપિ ચંચલ સબહીં બિધિ હીના॥ પ્રાત લેઇ જો નામ હમારા। તેહિ દિન તાહિ ન મિલૈ અહારા॥
sunahu pavanasuta rahani hamārī jimi dasananhi mahu~ jībha bicārī tāta kabahu~ mohi jāni anāthā karihahiṃ kṛpā bhānukula nāthā tāmasa tanu kachu sādhana nāhīṃ prīti na pada saroja mana māhīṃ aba mohi bhā bharosa hanumaṃtā binu harikṛpā milahiṃ nahiṃ saṃtā jau raghubīra anugraha kīnhā tau tumha mohi darasu haṭhi dīnhā sunahu bibhīṣana prabhu kai rītī karahiṃ sadā sevaka para prītī kahahu kavana maiṃ parama kulīnā kapi caṃcala sabahīṃ bidhi hīnā prāta lei jo nāma hamārā tehi dina tāhi na milai ahārā
અસ મૈં અધમ સખા સુનુ મોહૂ પર રઘુબીર। કીન્હી કૃપા સુમિરિ ગુન ભરે બિલોચન નીર॥7॥
asa maiṃ adhama sakhā sunu mohū para raghubīra kīnhī kṛpā sumiri guna bhare bilocana nīra 7
જાનતહૂં અસ સ્વામિ બિસારી। ફિરહિં તે કાહે ન હોહિં દુખારી॥ એહિ બિધિ કહત રામ ગુન ગ્રામા। પાવા અનિર્બાચ્ય બિશ્રામા॥ પુનિ સબ કથા બિભીષન કહી। જેહિ બિધિ જનકસુતા તહં રહી॥ તબ હનુમંત કહા સુનુ ભ્રાતા। દેખી ચહઉં જાનકી માતા॥ જુગુતિ બિભીષન સકલ સુનાઈ। ચલેઉ પવનસુત બિદા કરાઈ॥ કરિ સોઇ રૂપ ગયઉ પુનિ તહવાં। બન અસોક સીતા રહ જહવાં॥ દેખિ મનહિ મહું કીન્હ પ્રનામા। બૈઠેહિં બીતિ જાત નિસિ જામા॥ કૃસ તન સીસ જટા એક બેની। જપતિ હૃદયં રઘુપતિ ગુન શ્રેની॥
jānatahū~ asa svāmi bisārī phirahiṃ te kāhe na hohiṃ dukhārī ehi bidhi kahata rāma guna grāmā pāvā anirbācya biśrāmā puni saba kathā bibhīṣana kahī jehi bidhi janakasutā taha~ rahī taba hanumaṃta kahā sunu bhrātā dekhī cahau~ jānakī mātā juguti bibhīṣana sakala sunāī caleu pavanasuta bidā karāī kari soi rūpa gayau puni tahavā~ bana asoka sītā raha jahavā~ dekhi manahi mahu~ kīnha pranāmā baiṭhehiṃ bīti jāta nisi jāmā kṛsa tana sīsa jaṭā eka benī japati hṛdaya~ raghupati guna śrenī
નિજ પદ નયન દિએં મન રામ પદ કમલ લીન। પરમ દુખી ભા પવનસુત દેખિ જાનકી દીન॥8॥
nija pada nayana die~ mana rāma pada kamala līna parama dukhī bhā pavanasuta dekhi jānakī dīna 8
તરુ પલ્લવ મહું રહા લુકાઈ। કરઇ બિચાર કરૌં કા ભાઈ॥ તેહિ અવસર રાવનુ તહં આવા। સંગ નારિ બહુ કિએં બનાવા॥ બહુ બિધિ ખલ સીતહિ સમુઝાવા। સામ દાન ભય ભેદ દેખાવા॥ કહ રાવનુ સુનુ સુમુખિ સયાની। મંદોદરી આદિ સબ રાની॥ તવ અનુચરીં કરઉં પન મોરા। એક બાર બિલોકુ મમ ઓરા॥ તૃન ધરિ ઓટ કહતિ બૈદેહી। સુમિરિ અવધપતિ પરમ સનેહી॥ સુનુ દસમુખ ખદ્યોત પ્રકાસા। કબહું કિ નલિની કરઇ બિકાસા॥ અસ મન સમુઝુ કહતિ જાનકી। ખલ સુધિ નહિં રઘુબીર બાન કી॥ સઠ સૂને હરિ આનેહિ મોહિ। અધમ નિલજ્જ લાજ નહિં તોહી॥
taru pallava mahu~ rahā lukāī karai bicāra karauṃ kā bhāī tehi avasara rāvanu taha~ āvā saṃga nāri bahu kie~ banāvā bahu bidhi khala sītahi samujhāvā sāma dāna bhaya bheda dekhāvā kaha rāvanu sunu sumukhi sayānī maṃdodarī ādi saba rānī tava anucarīṃ karau~ pana morā eka bāra biloku mama orā tṛna dhari oṭa kahati baidehī sumiri avadhapati parama sanehī sunu dasamukha khadyota prakāsā kabahu~ ki nalinī karai bikāsā asa mana samujhu kahati jānakī khala sudhi nahiṃ raghubīra bāna kī saṭha sūne hari ānehi mohi adhama nilajja lāja nahiṃ tohī
આપુહિ સુનિ ખદ્યોત સમ રામહિ ભાનુ સમાન। પરુષ બચન સુનિ કાઢ़િ અસિ બોલા અતિ ખિસિઆન॥9॥
āpuhi suni khadyota sama rāmahi bhānu samāna paruṣa bacana suni kāḍhi asi bolā ati khisiāna 9
સીતા તૈં મમ કૃત અપમાના। કટિહઉં તવ સિર કઠિન કૃપાના॥ નાહિં ત સપદિ માનુ મમ બાની। સુમુખિ હોતિ ન ત જીવન હાની॥ સ્યામ સરોજ દામ સમ સુંદર। પ્રભુ ભુજ કરિ કર સમ દસકંધર॥ સો ભુજ કંઠ કિ તવ અસિ ઘોરા। સુનુ સઠ અસ પ્રવાન પન મોરા॥ ચંદ્રહાસ હરુ મમ પરિતાપં। રઘુપતિ બિરહ અનલ સંજાતં॥ સીતલ નિસિત બહસિ બર ધારા। કહ સીતા હરુ મમ દુખ ભારા॥ સુનત બચન પુનિ મારન ધાવા। મયતનયાં કહિ નીતિ બુઝાવા॥ કહેસિ સકલ નિસિચરિન્હ બોલાઈ। સીતહિ બહુ બિધિ ત્રાસહુ જાઈ॥ માસ દિવસ મહું કહા ન માના। તૌ મૈં મારબિ કાઢ़િ કૃપાના॥
sītā taiṃ mama kṛta apamānā kaṭihau~ tava sira kaṭhina kṛpānā nāhiṃ ta sapadi mānu mama bānī sumukhi hoti na ta jīvana hānī syāma saroja dāma sama suṃdara prabhu bhuja kari kara sama dasakaṃdhara so bhuja kaṃṭha ki tava asi ghorā sunu saṭha asa pravāna pana morā caṃdrahāsa haru mama paritāpaṃ raghupati biraha anala saṃjātaṃ sītala nisita bahasi bara dhārā kaha sītā haru mama dukha bhārā sunata bacana puni mārana dhāvā mayatanayā~ kahi nīti bujhāvā kahesi sakala nisicarinha bolāī sītahi bahu bidhi trāsahu jāī māsa divasa mahu~ kahā na mānā tau maiṃ mārabi kāḍhi kṛpānā
ભવન ગયઉ દસકંધર ઇહાં પિસાચિનિ બૃંદ। સીતહિ ત્રાસ દેખાવહિ ધરહિં રૂપ બહુ મંદ॥10॥
bhavana gayau dasakaṃdhara ihā~ pisācini bṛṃda sītahi trāsa dekhāvahi dharahiṃ rūpa bahu maṃda 10
ત્રિજટા નામ રાચ્છસી એકા। રામ ચરન રતિ નિપુન બિબેકા॥ સબન્હૌ બોલિ સુનાએસિ સપના। સીતહિ સેઇ કરહુ હિત અપના॥ સપનેં બાનર લંકા જારી। જાતુધાન સેના સબ મારી॥ ખર આરૂઢ़ નગન દસસીસા। મુંડિત સિર ખંડિત ભુજ બીસા॥ એહિ બિધિ સો દચ્છિન દિસિ જાઈ। લંકા મનહું બિભીષન પાઈ॥ નગર ફિરી રઘુબીર દોહાઈ। તબ પ્રભુ સીતા બોલિ પઠાઈ॥ યહ સપના મેં કહઉં પુકારી। હોઇહિ સત્ય ગએં દિન ચારી॥ તાસુ બચન સુનિ તે સબ ડરીં। જનકસુતા કે ચરનન્હિ પરીં॥
trijaṭā nāma rācchasī ekā rāma carana rati nipuna bibekā sabanhau boli sunāesi sapanā sītahi sei karahu hita apanā sapaneṃ bānara laṃkā jārī jātudhāna senā saba mārī khara ārūḍha nagana dasasīsā muṃḍita sira khaṃḍita bhuja bīsā ehi bidhi so dacchina disi jāī laṃkā manahu~ bibhīṣana pāī nagara phirī raghubīra dohāī taba prabhu sītā boli paṭhāī yaha sapanā meṃ kahau~ pukārī hoihi satya gae~ dina cārī tāsu bacana suni te saba ḍarīṃ janakasutā ke carananhi parīṃ
જહં તહં ગઈં સકલ તબ સીતા કર મન સોચ। માસ દિવસ બીતેં મોહિ મારિહિ નિસિચર પોચ॥11॥
jaha~ taha~ gaīṃ sakala taba sītā kara mana soca māsa divasa bīteṃ mohi mārihi nisicara poca 11
ત્રિજટા સન બોલી કર જોરી। માતુ બિપતિ સંગિનિ તૈં મોરી॥ તજૌં દેહ કરુ બેગિ ઉપાઈ। દુસહુ બિરહુ અબ નહિં સહિ જાઈ॥ આનિ કાઠ રચુ ચિતા બનાઈ। માતુ અનલ પુનિ દેહિ લગાઈ॥ સત્ય કરહિ મમ પ્રીતિ સયાની। સુનૈ કો શ્રવન સૂલ સમ બાની॥ સુનત બચન પદ ગહિ સમુઝાએસિ। પ્રભુ પ્રતાપ બલ સુજસુ સુનાએસિ॥ નિસિ ન અનલ મિલ સુનુ સુકુમારી। અસ કહિ સો નિજ ભવન સિધારી॥ કહ સીતા બિધિ ભા પ્રતિકૂલા। મિલહિ ન પાવક મિટિહિ ન સૂલા॥ દેખિઅત પ્રગટ ગગન અંગારા। અવનિ ન આવત એકઉ તારા॥ પાવકમય સસિ સ્ત્રવત ન આગી। માનહું મોહિ જાનિ હતભાગી॥ સુનહિ બિનય મમ બિટપ અસોકા। સત્ય નામ કરુ હરુ મમ સોકા॥ નૂતન કિસલય અનલ સમાના। દેહિ અગિનિ જનિ કરહિ નિદાના॥ દેખિ પરમ બિરહાકુલ સીતા। સો છન કપિહિ કલપ સમ બીતા॥
trijaṭā sana bolī kara jorī mātu bipati saṃgini taiṃ morī tajauṃ deha karu begi upāī dusahu birahu aba nahiṃ sahi jāī āni kāṭha racu citā banāī mātu anala puni dehi lagāī satya karahi mama prīti sayānī sunai ko śravana sūla sama bānī sunata bacana pada gahi samujhāesi prabhu pratāpa bala sujasu sunāesi nisi na anala mila sunu sukumārī asa kahi so nija bhavana sidhārī kaha sītā bidhi bhā pratikūlā milahi na pāvaka miṭihi na sūlā dekhiata pragaṭa gagana aṃgārā avani na āvata ekau tārā pāvakamaya sasi stravata na āgī mānahu~ mohi jāni hatabhāgī sunahi binaya mama biṭapa asokā satya nāma karu haru mama sokā nūtana kisalaya anala samānā dehi agini jani karahi nidānā dekhi parama birahākula sītā so chana kapihi kalapa sama bītā
કપિ કરિ હૃદયં બિચાર દીન્હિ મુદ્રિકા ડારી તબ। જનુ અસોક અંગાર દીન્હિ હરષિ ઉઠિ કર ગહેઉ॥12॥
kapi kari hṛdaya~ bicāra dīnhi mudrikā ḍārī taba janu asoka aṃgāra dīnhi haraṣi uṭhi kara gaheu 12
તબ દેખી મુદ્રિકા મનોહર। રામ નામ અંકિત અતિ સુંદર॥ ચકિત ચિતવ મુદરી પહિચાની। હરષ બિષાદ હૃદયં અકુલાની॥ જીતિ કો સકઇ અજય રઘુરાઈ। માયા તેં અસિ રચિ નહિં જાઈ॥ સીતા મન બિચાર કર નાના। મધુર બચન બોલેઉ હનુમાના॥ રામચંદ્ર ગુન બરનૈં લાગા। સુનતહિં સીતા કર દુખ ભાગા॥ લાગીં સુનૈં શ્રવન મન લાઈ। આદિહુ તેં સબ કથા સુનાઈ॥ શ્રવનામૃત જેહિં કથા સુહાઈ। કહિ સો પ્રગટ હોતિ કિન ભાઈ॥ તબ હનુમંત નિકટ ચલિ ગયઊ। ફિરિ બૈંઠીં મન બિસમય ભયઊ॥ રામ દૂત મૈં માતુ જાનકી। સત્ય સપથ કરુનાનિધાન કી॥ યહ મુદ્રિકા માતુ મૈં આની। દીન્હિ રામ તુમ્હ કહં સહિદાની॥ નર બાનરહિ સંગ કહુ કૈસેં। કહિ કથા ભઇ સંગતિ જૈસેં॥
taba dekhī mudrikā manohara rāma nāma aṃkita ati suṃdara cakita citava mudarī pahicānī haraṣa biṣāda hṛdaya~ akulānī jīti ko sakai ajaya raghurāī māyā teṃ asi raci nahiṃ jāī sītā mana bicāra kara nānā madhura bacana boleu hanumānā rāmacaṃdra guna baranaiṃ lāgā sunatahiṃ sītā kara dukha bhāgā lāgīṃ sunaiṃ śravana mana lāī ādihu teṃ saba kathā sunāī śravanāmṛta jehiṃ kathā suhāī kahi so pragaṭa hoti kina bhāī taba hanumaṃta nikaṭa cali gayaū phiri baiṃṭhīṃ mana bisamaya bhayaū rāma dūta maiṃ mātu jānakī satya sapatha karunānidhāna kī yaha mudrikā mātu maiṃ ānī dīnhi rāma tumha kaha~ sahidānī nara bānarahi saṃga kahu kaiseṃ kahi kathā bhai saṃgati jaiseṃ
કપિ કે બચન સપ્રેમ સુનિ ઉપજા મન બિસ્વાસ॥ જાના મન ક્રમ બચન યહ કૃપાસિંધુ કર દાસ॥13॥
kapi ke bacana saprema suni upajā mana bisvāsa jānā mana krama bacana yaha kṛpāsiṃdhu kara dāsa 13
હરિજન જાનિ પ્રીતિ અતિ ગાઢ़ી। સજલ નયન પુલકાવલિ બાઢ़ી॥ બૂડ़ત બિરહ જલધિ હનુમાના। ભયઉ તાત મોં કહું જલજાના॥ અબ કહુ કુસલ જાઉં બલિહારી। અનુજ સહિત સુખ ભવન ખરારી॥ કોમલચિત કૃપાલ રઘુરાઈ। કપિ કેહિ હેતુ ધરી નિઠુરાઈ॥ સહજ બાનિ સેવક સુખ દાયક। કબહુંક સુરતિ કરત રઘુનાયક॥ કબહું નયન મમ સીતલ તાતા। હોઇહહિ નિરખિ સ્યામ મૃદુ ગાતા॥ બચનુ ન આવ નયન ભરે બારી। અહહ નાથ હૌં નિપટ બિસારી॥ દેખિ પરમ બિરહાકુલ સીતા। બોલા કપિ મૃદુ બચન બિનીતા॥ માતુ કુસલ પ્રભુ અનુજ સમેતા। તવ દુખ દુખી સુકૃપા નિકેતા॥ જનિ જનની માનહુ જિયં ઊના। તુમ્હ તે પ્રેમુ રામ કેં દૂના॥
harijana jāni prīti ati gāḍhī sajala nayana pulakāvali bāḍhī būḍata biraha jaladhi hanumānā bhayau tāta moṃ kahu~ jalajānā aba kahu kusala jāu~ balihārī anuja sahita sukha bhavana kharārī komalacita kṛpāla raghurāī kapi kehi hetu dharī niṭhurāī sahaja bāni sevaka sukha dāyaka kabahu~ka surati karata raghunāyaka kabahu~ nayana mama sītala tātā hoihahi nirakhi syāma mṛdu gātā bacanu na āva nayana bhare bārī ahaha nātha hauṃ nipaṭa bisārī dekhi parama birahākula sītā bolā kapi mṛdu bacana binītā mātu kusala prabhu anuja sametā tava dukha dukhī sukṛpā niketā jani jananī mānahu jiya~ ūnā tumha te premu rāma keṃ dūnā
રઘુપતિ કર સંદેસુ અબ સુનુ જનની ધરિ ધીર। અસ કહિ કપિ ગદ ગદ ભયઉ ભરે બિલોચન નીર॥14॥
raghupati kara saṃdesu aba sunu jananī dhari dhīra asa kahi kapi gada gada bhayau bhare bilocana nīra 14
કહેઉ રામ બિયોગ તવ સીતા। મો કહું સકલ ભએ બિપરીતા॥ નવ તરુ કિસલય મનહું કૃસાનૂ। કાલનિસા સમ નિસિ સસિ ભાનૂ॥ કુબલય બિપિન કુંત બન સરિસા। બારિદ તપત તેલ જનુ બરિસા॥ જે હિત રહે કરત તેઇ પીરા। ઉરગ સ્વાસ સમ ત્રિબિધ સમીરા॥ કહેહૂ તેં કછુ દુખ ઘટિ હોઈ। કાહિ કહૌં યહ જાન ન કોઈ॥ તત્વ પ્રેમ કર મમ અરુ તોરા। જાનત પ્રિયા એકુ મનુ મોરા॥ સો મનુ સદા રહત તોહિ પાહીં। જાનુ પ્રીતિ રસુ એતેનહિ માહીં॥ પ્રભુ સંદેસુ સુનત બૈદેહી। મગન પ્રેમ તન સુધિ નહિં તેહી॥ કહ કપિ હૃદયં ધીર ધરુ માતા। સુમિરુ રામ સેવક સુખદાતા॥ ઉર આનહુ રઘુપતિ પ્રભુતાઈ। સુનિ મમ બચન તજહુ કદરાઈ॥
kaheu rāma biyoga tava sītā mo kahu~ sakala bhae biparītā nava taru kisalaya manahu~ kṛsānū kālanisā sama nisi sasi bhānū kubalaya bipina kuṃta bana sarisā bārida tapata tela janu barisā je hita rahe karata tei pīrā uraga svāsa sama tribidha samīrā kahehū teṃ kachu dukha ghaṭi hoī kāhi kahauṃ yaha jāna na koī tatva prema kara mama aru torā jānata priyā eku manu morā so manu sadā rahata tohi pāhīṃ jānu prīti rasu etenahi māhīṃ prabhu saṃdesu sunata baidehī magana prema tana sudhi nahiṃ tehī kaha kapi hṛdaya~ dhīra dharu mātā sumiru rāma sevaka sukhadātā ura ānahu raghupati prabhutāī suni mama bacana tajahu kadarāī
નિસિચર નિકર પતંગ સમ રઘુપતિ બાન કૃસાનુ। જનની હૃદયં ધીર ધરુ જરે નિસાચર જાનુ॥15॥
nisicara nikara pataṃga sama raghupati bāna kṛsānu jananī hṛdaya~ dhīra dharu jare nisācara jānu 15
જૌં રઘુબીર હોતિ સુધિ પાઈ। કરતે નહિં બિલંબુ રઘુરાઈ॥ રામબાન રબિ ઉએં જાનકી। તમ બરૂથ કહં જાતુધાન કી॥ અબહિં માતુ મૈં જાઉં લવાઈ। પ્રભુ આયસુ નહિં રામ દોહાઈ॥ કછુક દિવસ જનની ધરુ ધીરા। કપિન્હ સહિત અઇહહિં રઘુબીરા॥ નિસિચર મારિ તોહિ લૈ જૈહહિં। તિહું પુર નારદાદિ જસુ ગૈહહિં॥ હૈં સુત કપિ સબ તુમ્હહિ સમાના। જાતુધાન અતિ ભટ બલવાના॥ મોરેં હૃદય પરમ સંદેહા। સુનિ કપિ પ્રગટ કીન્હ નિજ દેહા॥ કનક ભૂધરાકાર સરીરા। સમર ભયંકર અતિબલ બીરા॥ સીતા મન ભરોસ તબ ભયઊ। પુનિ લઘુ રૂપ પવનસુત લયઊ॥
jauṃ raghubīra hoti sudhi pāī karate nahiṃ bilaṃbu raghurāī rāmabāna rabi ue~ jānakī tama barūtha kaha~ jātudhāna kī abahiṃ mātu maiṃ jāu~ lavāī prabhu āyasu nahiṃ rāma dohāī kachuka divasa jananī dharu dhīrā kapinha sahita aihahiṃ raghubīrā nisicara māri tohi lai jaihahiṃ tihu~ pura nāradādi jasu gaihahiṃ haiṃ suta kapi saba tumhahi samānā jātudhāna ati bhaṭa balavānā moreṃ hṛdaya parama saṃdehā suni kapi pragaṭa kīnha nija dehā kanaka bhūdharākāra sarīrā samara bhayaṃkara atibala bīrā sītā mana bharosa taba bhayaū puni laghu rūpa pavanasuta layaū
સુનુ માતા સાખામૃગ નહિં બલ બુદ્ધિ બિસાલ। પ્રભુ પ્રતાપ તેં ગરુડ़હિ ખાઇ પરમ લઘુ બ્યાલ॥16॥
sunu mātā sākhāmṛga nahiṃ bala buddhi bisāla prabhu pratāpa teṃ garuḍahi khāi parama laghu byāla 16
મન સંતોષ સુનત કપિ બાની। ભગતિ પ્રતાપ તેજ બલ સાની॥ આસિષ દીન્હિ રામપ્રિય જાના। હોહુ તાત બલ સીલ નિધાના॥ અજર અમર ગુનનિધિ સુત હોહૂ। કરહું બહુત રઘુનાયક છોહૂ॥ કરહું કૃપા પ્રભુ અસ સુનિ કાના। નિર્ભર પ્રેમ મગન હનુમાના॥ બાર બાર નાએસિ પદ સીસા। બોલા બચન જોરિ કર કીસા॥ અબ કૃતકૃત્ય ભયઉં મૈં માતા। આસિષ તવ અમોઘ બિખ્યાતા॥ સુનહુ માતુ મોહિ અતિસય ભૂખા। લાગિ દેખિ સુંદર ફલ રૂખા॥ સુનુ સુત કરહિં બિપિન રખવારી। પરમ સુભટ રજનીચર ભારી॥ તિન્હ કર ભય માતા મોહિ નાહીં। જૌં તુમ્હ સુખ માનહુ મન માહીં॥
mana saṃtoṣa sunata kapi bānī bhagati pratāpa teja bala sānī āsiṣa dīnhi rāmapriya jānā hohu tāta bala sīla nidhānā ajara amara gunanidhi suta hohū karahu~ bahuta raghunāyaka chohū karahu~ kṛpā prabhu asa suni kānā nirbhara prema magana hanumānā bāra bāra nāesi pada sīsā bolā bacana jori kara kīsā aba kṛtakṛtya bhayau~ maiṃ mātā āsiṣa tava amogha bikhyātā sunahu mātu mohi atisaya bhūkhā lāgi dekhi suṃdara phala rūkhā sunu suta karahiṃ bipina rakhavārī parama subhaṭa rajanīcara bhārī tinha kara bhaya mātā mohi nāhīṃ jauṃ tumha sukha mānahu mana māhīṃ
દેખિ બુદ્ધિ બલ નિપુન કપિ કહેઉ જાનકીં જાહુ। રઘુપતિ ચરન હૃદયં ધરિ તાત મધુર ફલ ખાહુ॥17॥
dekhi buddhi bala nipuna kapi kaheu jānakīṃ jāhu raghupati carana hṛdaya~ dhari tāta madhura phala khāhu 17
ચલેઉ નાઇ સિરુ પૈઠેઉ બાગા। ફલ ખાએસિ તરુ તોરૈં લાગા॥ રહે તહાં બહુ ભટ રખવારે। કછુ મારેસિ કછુ જાઇ પુકારે॥ નાથ એક આવા કપિ ભારી। તેહિં અસોક બાટિકા ઉજારી॥ ખાએસિ ફલ અરુ બિટપ ઉપારે। રચ્છક મર્દિ મર્દિ મહિ ડારે॥ સુનિ રાવન પઠએ ભટ નાના। તિન્હહિ દેખિ ગર્જેઉ હનુમાના॥ સબ રજનીચર કપિ સંઘારે। ગએ પુકારત કછુ અધમારે॥ પુનિ પઠયઉ તેહિં અચ્છકુમારા। ચલા સંગ લૈ સુભટ અપારા॥ આવત દેખિ બિટપ ગહિ તર્જા। તાહિ નિપાતિ મહાધુનિ ગર્જા॥
caleu nāi siru paiṭheu bāgā phala khāesi taru toraiṃ lāgā rahe tahā~ bahu bhaṭa rakhavāre kachu māresi kachu jāi pukāre nātha eka āvā kapi bhārī tehiṃ asoka bāṭikā ujārī khāesi phala aru biṭapa upāre racchaka mardi mardi mahi ḍāre suni rāvana paṭhae bhaṭa nānā tinhahi dekhi garjeu hanumānā saba rajanīcara kapi saṃghāre gae pukārata kachu adhamāre puni paṭhayau tehiṃ acchakumārā calā saṃga lai subhaṭa apārā āvata dekhi biṭapa gahi tarjā tāhi nipāti mahādhuni garjā
કછુ મારેસિ કછુ મર્દેસિ કછુ મિલએસિ ધરિ ધૂરિ। કછુ પુનિ જાઇ પુકારે પ્રભુ મર્કટ બલ ભૂરિ॥18॥
kachu māresi kachu mardesi kachu milaesi dhari dhūri kachu puni jāi pukāre prabhu markaṭa bala bhūri 18
સુનિ સુત બધ લંકેસ રિસાના। પઠએસિ મેઘનાદ બલવાના॥ મારસિ જનિ સુત બાંધેસુ તાહી। દેખિઅ કપિહિ કહાં કર આહી॥ ચલા ઇંદ્રજિત અતુલિત જોધા। બંધુ નિધન સુનિ ઉપજા ક્રોધા॥ કપિ દેખા દારુન ભટ આવા। કટકટાઇ ગર્જા અરુ ધાવા॥ અતિ બિસાલ તરુ એક ઉપારા। બિરથ કીન્હ લંકેસ કુમારા॥ રહે મહાભટ તાકે સંગા। ગહિ ગહિ કપિ મર્દઇ નિજ અંગા॥ તિન્હહિ નિપાતિ તાહિ સન બાજા। ભિરે જુગલ માનહું ગજરાજા। મુઠિકા મારિ ચઢ़ા તરુ જાઈ। તાહિ એક છન મુરુછા આઈ॥ ઉઠિ બહોરિ કીન્હિસિ બહુ માયા। જીતિ ન જાઇ પ્રભંજન જાયા॥
suni suta badha laṃkesa risānā paṭhaesi meghanāda balavānā mārasi jani suta bāṃdhesu tāhī dekhia kapihi kahā~ kara āhī calā iṃdrajita atulita jodhā baṃdhu nidhana suni upajā krodhā kapi dekhā dāruna bhaṭa āvā kaṭakaṭāi garjā aru dhāvā ati bisāla taru eka upārā biratha kīnha laṃkesa kumārā rahe mahābhaṭa tāke saṃgā gahi gahi kapi mardai nija aṃgā tinhahi nipāti tāhi sana bājā bhire jugala mānahu~ gajarājā muṭhikā māri caḍhā taru jāī tāhi eka chana muruchā āī uṭhi bahori kīnhisi bahu māyā jīti na jāi prabhaṃjana jāyā
બ્રહ્મ અસ્ત્ર તેહિં સાંધા કપિ મન કીન્હ બિચાર। જૌં ન બ્રહ્મસર માનઉં મહિમા મિટઇ અપાર॥19॥
brahma astra tehiṃ sā~dhā kapi mana kīnha bicāra jauṃ na brahmasara mānau~ mahimā miṭai apāra 19
બ્રહ્મબાન કપિ કહું તેહિ મારા। પરતિહું બાર કટકુ સંઘારા॥ તેહિ દેખા કપિ મુરુછિત ભયઊ। નાગપાસ બાંધેસિ લૈ ગયઊ॥ જાસુ નામ જપિ સુનહુ ભવાની। ભવ બંધન કાટહિં નર ગ્યાની॥ તાસુ દૂત કિ બંધ તરુ આવા। પ્રભુ કારજ લગિ કપિહિં બંધાવા॥ કપિ બંધન સુનિ નિસિચર ધાએ। કૌતુક લાગિ સભાં સબ આએ॥ દસમુખ સભા દીખિ કપિ જાઈ। કહિ ન જાઇ કછુ અતિ પ્રભુતાઈ॥ કર જોરેં સુર દિસિપ બિનીતા। ભૃકુટિ બિલોકત સકલ સભીતા॥ દેખિ પ્રતાપ ન કપિ મન સંકા। જિમિ અહિગન મહું ગરુડ़ અસંકા॥
brahmabāna kapi kahu~ tehi mārā paratihu~ bāra kaṭaku saṃghārā tehi dekhā kapi muruchita bhayaū nāgapāsa bā~dhesi lai gayaū jāsu nāma japi sunahu bhavānī bhava baṃdhana kāṭahiṃ nara gyānī tāsu dūta ki baṃdha taru āvā prabhu kāraja lagi kapihiṃ ba~dhāvā kapi baṃdhana suni nisicara dhāe kautuka lāgi sabhā~ saba āe dasamukha sabhā dīkhi kapi jāī kahi na jāi kachu ati prabhutāī kara joreṃ sura disipa binītā bhṛkuṭi bilokata sakala sabhītā dekhi pratāpa na kapi mana saṃkā jimi ahigana mahu~ garuḍa asaṃkā
કપિહિ બિલોકિ દસાનન બિહસા કહિ દુર્બાદ। સુત બધ સુરતિ કીન્હિ પુનિ ઉપજા હૃદયં બિષાદ॥20॥
kapihi biloki dasānana bihasā kahi durbāda suta badha surati kīnhi puni upajā hṛdaya~ biṣāda 20
કહ લંકેસ કવન તૈં કીસા। કેહિં કે બલ ઘાલેહિ બન ખીસા॥ કી ધૌં શ્રવન સુનેહિ નહિં મોહી। દેખઉં અતિ અસંક સઠ તોહી॥ મારે નિસિચર કેહિં અપરાધા। કહુ સઠ તોહિ ન પ્રાન કઇ બાધા॥ સુન રાવન બ્રહ્માંડ નિકાયા। પાઇ જાસુ બલ બિરચિત માયા॥ જાકેં બલ બિરંચિ હરિ ઈસા। પાલત સૃજત હરત દસસીસા। જા બલ સીસ ધરત સહસાનન। અંડકોસ સમેત ગિરિ કાનન॥ ધરઇ જો બિબિધ દેહ સુરત્રાતા। તુમ્હ તે સઠન્હ સિખાવનુ દાતા। હર કોદંડ કઠિન જેહિ ભંજા। તેહિ સમેત નૃપ દલ મદ ગંજા॥ ખર દૂષન ત્રિસિરા અરુ બાલી। બધે સકલ અતુલિત બલસાલી॥
kaha laṃkesa kavana taiṃ kīsā kehiṃ ke bala ghālehi bana khīsā kī dhauṃ śravana sunehi nahiṃ mohī dekhau~ ati asaṃka saṭha tohī māre nisicara kehiṃ aparādhā kahu saṭha tohi na prāna kai bādhā suna rāvana brahmāṃḍa nikāyā pāi jāsu bala biracita māyā jākeṃ bala biraṃci hari īsā pālata sṛjata harata dasasīsā jā bala sīsa dharata sahasānana aṃḍakosa sameta giri kānana dharai jo bibidha deha suratrātā tumha te saṭhanha sikhāvanu dātā hara kodaṃḍa kaṭhina jehi bhaṃjā tehi sameta nṛpa dala mada gaṃjā khara dūṣana trisirā aru bālī badhe sakala atulita balasālī
જાકે બલ લવલેસ તેં જિતેહુ ચરાચર ઝારિ। તાસુ દૂત મૈં જા કરિ હરિ આનેહુ પ્રિય નારિ॥21॥
jāke bala lavalesa teṃ jitehu carācara jhāri tāsu dūta maiṃ jā kari hari ānehu priya nāri 21
જાનઉં મૈં તુમ્હારિ પ્રભુતાઈ। સહસબાહુ સન પરી લરાઈ॥ સમર બાલિ સન કરિ જસુ પાવા। સુનિ કપિ બચન બિહસિ બિહરાવા॥ ખાયઉં ફલ પ્રભુ લાગી ભૂંખા। કપિ સુભાવ તેં તોરેઉં રૂખા॥ સબ કેં દેહ પરમ પ્રિય સ્વામી। મારહિં મોહિ કુમારગ ગામી॥ જિન્હ મોહિ મારા તે મૈં મારે। તેહિ પર બાંધેઉ તનયં તુમ્હારે॥ મોહિ ન કછુ બાંધે કઇ લાજા। કીન્હ ચહઉં નિજ પ્રભુ કર કાજા॥ બિનતી કરઉં જોરિ કર રાવન। સુનહુ માન તજિ મોર સિખાવન॥ દેખહુ તુમ્હ નિજ કુલહિ બિચારી। ભ્રમ તજિ ભજહુ ભગત ભય હારી॥ જાકેં ડર અતિ કાલ ડેરાઈ। જો સુર અસુર ચરાચર ખાઈ॥ તાસોં બયરુ કબહું નહિં કીજૈ। મોરે કહેં જાનકી દીજૈ॥
jānau~ maiṃ tumhāri prabhutāī sahasabāhu sana parī larāī samara bāli sana kari jasu pāvā suni kapi bacana bihasi biharāvā khāyau~ phala prabhu lāgī bhū~khā kapi subhāva teṃ toreu~ rūkhā saba keṃ deha parama priya svāmī mārahiṃ mohi kumāraga gāmī jinha mohi mārā te maiṃ māre tehi para bā~dheu tanaya~ tumhāre mohi na kachu bā~dhe kai lājā kīnha cahau~ nija prabhu kara kājā binatī karau~ jori kara rāvana sunahu māna taji mora sikhāvana dekhahu tumha nija kulahi bicārī bhrama taji bhajahu bhagata bhaya hārī jākeṃ ḍara ati kāla ḍerāī jo sura asura carācara khāī tāsoṃ bayaru kabahu~ nahiṃ kījai more kaheṃ jānakī dījai
પ્રનતપાલ રઘુનાયક કરુના સિંધુ ખરારિ। ગએં સરન પ્રભુ રાખિહૈં તવ અપરાધ બિસારિ॥22॥
pranatapāla raghunāyaka karunā siṃdhu kharāri gae~ sarana prabhu rākhihaiṃ tava aparādha bisāri 22
રામ ચરન પંકજ ઉર ધરહૂ। લંકા અચલ રાજ તુમ્હ કરહૂ॥ રિષિ પુલિસ્ત જસુ બિમલ મંયકા। તેહિ સસિ મહું જનિ હોહુ કલંકા॥ રામ નામ બિનુ ગિરા ન સોહા। દેખુ બિચારિ ત્યાગિ મદ મોહા॥ બસન હીન નહિં સોહ સુરારી। સબ ભૂષણ ભૂષિત બર નારી॥ રામ બિમુખ સંપતિ પ્રભુતાઈ। જાઇ રહી પાઈ બિનુ પાઈ॥ સજલ મૂલ જિન્હ સરિતન્હ નાહીં। બરષિ ગએ પુનિ તબહિં સુખાહીં॥ સુનુ દસકંઠ કહઉં પન રોપી। બિમુખ રામ ત્રાતા નહિં કોપી॥ સંકર સહસ બિષ્નુ અજ તોહી। સકહિં ન રાખિ રામ કર દ્રોહી॥
rāma carana paṃkaja ura dharahū laṃkā acala rāja tumha karahū riṣi pulista jasu bimala maṃyakā tehi sasi mahu~ jani hohu kalaṃkā rāma nāma binu girā na sohā dekhu bicāri tyāgi mada mohā basana hīna nahiṃ soha surārī saba bhūṣaṇa bhūṣita bara nārī rāma bimukha saṃpati prabhutāī jāi rahī pāī binu pāī sajala mūla jinha saritanha nāhīṃ baraṣi gae puni tabahiṃ sukhāhīṃ sunu dasakaṃṭha kahau~ pana ropī bimukha rāma trātā nahiṃ kopī saṃkara sahasa biṣnu aja tohī sakahiṃ na rākhi rāma kara drohī
મોહમૂલ બહુ સૂલ પ્રદ ત્યાગહુ તમ અભિમાન। ભજહુ રામ રઘુનાયક કૃપા સિંધુ ભગવાન॥23॥
mohamūla bahu sūla prada tyāgahu tama abhimāna bhajahu rāma raghunāyaka kṛpā siṃdhu bhagavāna 23
જદપિ કહિ કપિ અતિ હિત બાની। ભગતિ બિબેક બિરતિ નય સાની॥ બોલા બિહસિ મહા અભિમાની। મિલા હમહિ કપિ ગુર બડ़ ગ્યાની॥ મૃત્યુ નિકટ આઈ ખલ તોહી। લાગેસિ અધમ સિખાવન મોહી॥ ઉલટા હોઇહિ કહ હનુમાના। મતિભ્રમ તોર પ્રગટ મૈં જાના॥ સુનિ કપિ બચન બહુત ખિસિઆના। બેગિ ન હરહું મૂઢ़ કર પ્રાના॥ સુનત નિસાચર મારન ધાએ। સચિવન્હ સહિત બિભીષનુ આએ। નાઇ સીસ કરિ બિનય બહૂતા। નીતિ બિરોધ ન મારિઅ દૂતા॥ આન દંડ કછુ કરિઅ ગોસાંઈ। સબહીં કહા મંત્ર ભલ ભાઈ॥ સુનત બિહસિ બોલા દસકંધર। અંગ ભંગ કરિ પઠઇઅ બંદર॥
jadapi kahi kapi ati hita bānī bhagati bibeka birati naya sānī bolā bihasi mahā abhimānī milā hamahi kapi gura baḍa gyānī mṛtyu nikaṭa āī khala tohī lāgesi adhama sikhāvana mohī ulaṭā hoihi kaha hanumānā matibhrama tora pragaṭa maiṃ jānā suni kapi bacana bahuta khisiānā begi na harahu~ mūḍha kara prānā sunata nisācara mārana dhāe sacivanha sahita bibhīṣanu āe nāi sīsa kari binaya bahūtā nīti birodha na māria dūtā āna daṃḍa kachu karia gosā~ī sabahīṃ kahā maṃtra bhala bhāī sunata bihasi bolā dasakaṃdhara aṃga bhaṃga kari paṭhaia baṃdara
કપિ કેં મમતા પૂંછ પર સબહિ કહઉં સમુઝાઇ। તેલ બોરિ પટ બાંધિ પુનિ પાવક દેહુ લગાઇ॥24॥
kapi keṃ mamatā pū~cha para sabahi kahau~ samujhāi tela bori paṭa bā~dhi puni pāvaka dehu lagāi 24
પૂંછહીન બાનર તહં જાઇહિ। તબ સઠ નિજ નાથહિ લઇ આઇહિ॥ જિન્હ કૈ કીન્હસિ બહુત બડ़ાઈ। દેખેઉંમૈં તિન્હ કૈ પ્રભુતાઈ॥ બચન સુનત કપિ મન મુસુકાના। ભઇ સહાય સારદ મૈં જાના॥ જાતુધાન સુનિ રાવન બચના। લાગે રચૈં મૂઢ़ સોઇ રચના॥ રહા ન નગર બસન ઘૃત તેલા। બાઢ़ી પૂંછ કીન્હ કપિ ખેલા॥ કૌતુક કહં આએ પુરબાસી। મારહિં ચરન કરહિં બહુ હાંસી॥ બાજહિં ઢોલ દેહિં સબ તારી। નગર ફેરિ પુનિ પૂંછ પ્રજારી॥ પાવક જરત દેખિ હનુમંતા। ભયઉ પરમ લઘુ રુપ તુરંતા॥ નિબુકિ ચઢ़ેઉ કપિ કનક અટારીં। ભઈ સભીત નિસાચર નારીં॥
pū~chahīna bānara taha~ jāihi taba saṭha nija nāthahi lai āihi jinha kai kīnhasi bahuta baḍāī dekheu~maiṃ tinha kai prabhutāī bacana sunata kapi mana musukānā bhai sahāya sārada maiṃ jānā jātudhāna suni rāvana bacanā lāge racaiṃ mūḍha soi racanā rahā na nagara basana ghṛta telā bāḍhī pū~cha kīnha kapi khelā kautuka kaha~ āe purabāsī mārahiṃ carana karahiṃ bahu hā~sī bājahiṃ ḍhola dehiṃ saba tārī nagara pheri puni pū~cha prajārī pāvaka jarata dekhi hanumaṃtā bhayau parama laghu rupa turaṃtā nibuki caḍheu kapi kanaka aṭārīṃ bhaī sabhīta nisācara nārīṃ
હરિ પ્રેરિત તેહિ અવસર ચલે મરુત ઉનચાસ। અટ્ટહાસ કરિ ગર્જ़ા કપિ બઢ़િ લાગ અકાસ॥25॥
hari prerita tehi avasara cale maruta unacāsa aṭṭahāsa kari garjā kapi baḍhi lāga akāsa 25
દેહ બિસાલ પરમ હરુઆઈ। મંદિર તેં મંદિર ચઢ़ ધાઈ॥ જરઇ નગર ભા લોગ બિહાલા। ઝપટ લપટ બહુ કોટિ કરાલા॥ તાત માતુ હા સુનિઅ પુકારા। એહિ અવસર કો હમહિ ઉબારા॥ હમ જો કહા યહ કપિ નહિં હોઈ। બાનર રૂપ ધરેં સુર કોઈ॥ સાધુ અવગ્યા કર ફલુ ઐસા। જરઇ નગર અનાથ કર જૈસા॥ જારા નગરુ નિમિષ એક માહીં। એક બિભીષન કર ગૃહ નાહીં॥ તા કર દૂત અનલ જેહિં સિરિજા। જરા ન સો તેહિ કારન ગિરિજા॥ ઉલટિ પલટિ લંકા સબ જારી। કૂદિ પરા પુનિ સિંધુ મઝારી॥
deha bisāla parama haruāī maṃdira teṃ maṃdira caḍha dhāī jarai nagara bhā loga bihālā jhapaṭa lapaṭa bahu koṭi karālā tāta mātu hā sunia pukārā ehi avasara ko hamahi ubārā hama jo kahā yaha kapi nahiṃ hoī bānara rūpa dhareṃ sura koī sādhu avagyā kara phalu aisā jarai nagara anātha kara jaisā jārā nagaru nimiṣa eka māhīṃ eka bibhīṣana kara gṛha nāhīṃ tā kara dūta anala jehiṃ sirijā jarā na so tehi kārana girijā ulaṭi palaṭi laṃkā saba jārī kūdi parā puni siṃdhu majhārī
પૂંછ બુઝાઇ ખોઇ શ્રમ ધરિ લઘુ રૂપ બહોરિ। જનકસુતા કે આગેં ઠાઢ़ ભયઉ કર જોરિ॥26॥
pū~cha bujhāi khoi śrama dhari laghu rūpa bahori janakasutā ke āgeṃ ṭhāḍha bhayau kara jori 26
માતુ મોહિ દીજે કછુ ચીન્હા। જૈસેં રઘુનાયક મોહિ દીન્હા॥ ચૂડ़ામનિ ઉતારિ તબ દયઊ। હરષ સમેત પવનસુત લયઊ॥ કહેહુ તાત અસ મોર પ્રનામા। સબ પ્રકાર પ્રભુ પૂરનકામા॥ દીન દયાલ બિરિદુ સંભારી। હરહુ નાથ મમ સંકટ ભારી॥ તાત સક્રસુત કથા સુનાએહુ। બાન પ્રતાપ પ્રભુહિ સમુઝાએહુ॥ માસ દિવસ મહું નાથુ ન આવા। તૌ પુનિ મોહિ જિઅત નહિં પાવા॥ કહુ કપિ કેહિ બિધિ રાખૌં પ્રાના। તુમ્હહૂ તાત કહત અબ જાના॥ તોહિ દેખિ સીતલિ ભઇ છાતી। પુનિ મો કહું સોઇ દિનુ સો રાતી॥
mātu mohi dīje kachu cīnhā jaiseṃ raghunāyaka mohi dīnhā cūḍāmani utāri taba dayaū haraṣa sameta pavanasuta layaū kahehu tāta asa mora pranāmā saba prakāra prabhu pūranakāmā dīna dayāla biridu saṃbhārī harahu nātha mama saṃkaṭa bhārī tāta sakrasuta kathā sunāehu bāna pratāpa prabhuhi samujhāehu māsa divasa mahu~ nāthu na āvā tau puni mohi jiata nahiṃ pāvā kahu kapi kehi bidhi rākhauṃ prānā tumhahū tāta kahata aba jānā tohi dekhi sītali bhai chātī puni mo kahu~ soi dinu so rātī
જનકસુતહિ સમુઝાઇ કરિ બહુ બિધિ ધીરજુ દીન્હ। ચરન કમલ સિરુ નાઇ કપિ ગવનુ રામ પહિં કીન્હ॥27॥
janakasutahi samujhāi kari bahu bidhi dhīraju dīnha carana kamala siru nāi kapi gavanu rāma pahiṃ kīnha 27
ચલત મહાધુનિ ગર્જેસિ ભારી। ગર્ભ સ્ત્રવહિં સુનિ નિસિચર નારી॥ નાઘિ સિંધુ એહિ પારહિ આવા। સબદ કિલકિલા કપિન્હ સુનાવા॥ હરષે સબ બિલોકિ હનુમાના। નૂતન જન્મ કપિન્હ તબ જાના॥ મુખ પ્રસન્ન તન તેજ બિરાજા। કીન્હેસિ રામચન્દ્ર કર કાજા॥ મિલે સકલ અતિ ભએ સુખારી। તલફત મીન પાવ જિમિ બારી॥ ચલે હરષિ રઘુનાયક પાસા। પૂંછત કહત નવલ ઇતિહાસા॥ તબ મધુબન ભીતર સબ આએ। અંગદ સંમત મધુ ફલ ખાએ॥ રખવારે જબ બરજન લાગે। મુષ્ટિ પ્રહાર હનત સબ ભાગે॥
calata mahādhuni garjesi bhārī garbha stravahiṃ suni nisicara nārī nāghi siṃdhu ehi pārahi āvā sabada kilakilā kapinha sunāvā haraṣe saba biloki hanumānā nūtana janma kapinha taba jānā mukha prasanna tana teja birājā kīnhesi rāmacandra kara kājā mile sakala ati bhae sukhārī talaphata mīna pāva jimi bārī cale haraṣi raghunāyaka pāsā pū~chata kahata navala itihāsā taba madhubana bhītara saba āe aṃgada saṃmata madhu phala khāe rakhavāre jaba barajana lāge muṣṭi prahāra hanata saba bhāge
જાઇ પુકારે તે સબ બન ઉજાર જુબરાજ। સુનિ સુગ્રીવ હરષ કપિ કરિ આએ પ્રભુ કાજ॥28॥
jāi pukāre te saba bana ujāra jubarāja suni sugrīva haraṣa kapi kari āe prabhu kāja 28
જૌં ન હોતિ સીતા સુધિ પાઈ। મધુબન કે ફલ સકહિં કિ ખાઈ॥ એહિ બિધિ મન બિચાર કર રાજા। આઇ ગએ કપિ સહિત સમાજા॥ આઇ સબન્હિ નાવા પદ સીસા। મિલેઉ સબન્હિ અતિ પ્રેમ કપીસા॥ પૂંછી કુસલ કુસલ પદ દેખી। રામ કૃપાં ભા કાજુ બિસેષી॥ નાથ કાજુ કીન્હેઉ હનુમાના। રાખે સકલ કપિન્હ કે પ્રાના॥ સુનિ સુગ્રીવ બહુરિ તેહિ મિલેઊ। કપિન્હ સહિત રઘુપતિ પહિં ચલેઊ। રામ કપિન્હ જબ આવત દેખા। કિએં કાજુ મન હરષ બિસેષા॥ ફટિક સિલા બૈઠે દ્વૌ ભાઈ। પરે સકલ કપિ ચરનન્હિ જાઈ॥
jauṃ na hoti sītā sudhi pāī madhubana ke phala sakahiṃ ki khāī ehi bidhi mana bicāra kara rājā āi gae kapi sahita samājā āi sabanhi nāvā pada sīsā mileu sabanhi ati prema kapīsā pū~chī kusala kusala pada dekhī rāma kṛpā~ bhā kāju biseṣī nātha kāju kīnheu hanumānā rākhe sakala kapinha ke prānā suni sugrīva bahuri tehi mileū kapinha sahita raghupati pahiṃ caleū rāma kapinha jaba āvata dekhā kie~ kāju mana haraṣa biseṣā phaṭika silā baiṭhe dvau bhāī pare sakala kapi carananhi jāī
પ્રીતિ સહિત સબ ભેટે રઘુપતિ કરુના પુંજ। પૂંછી કુસલ નાથ અબ કુસલ દેખિ પદ કંજ॥29॥
prīti sahita saba bheṭe raghupati karunā puṃja pū~chī kusala nātha aba kusala dekhi pada kaṃja 29
જામવંત કહ સુનુ રઘુરાયા। જા પર નાથ કરહુ તુમ્હ દાયા॥ તાહિ સદા સુભ કુસલ નિરંતર। સુર નર મુનિ પ્રસન્ન તા ઊપર॥ સોઇ બિજઈ બિનઈ ગુન સાગર। તાસુ સુજસુ ત્રેલોક ઉજાગર॥ પ્રભુ કીં કૃપા ભયઉ સબુ કાજૂ। જન્મ હમાર સુફલ ભા આજૂ॥ નાથ પવનસુત કીન્હિ જો કરની। સહસહું મુખ ન જાઇ સો બરની॥ પવનતનય કે ચરિત સુહાએ। જામવંત રઘુપતિહિ સુનાએ॥ સુનત કૃપાનિધિ મન અતિ ભાએ। પુનિ હનુમાન હરષિ હિયં લાએ॥ કહહુ તાત કેહિ ભાંતિ જાનકી। રહતિ કરતિ રચ્છા સ્વપ્રાન કી॥
jāmavaṃta kaha sunu raghurāyā jā para nātha karahu tumha dāyā tāhi sadā subha kusala niraṃtara sura nara muni prasanna tā ūpara soi bijaī binaī guna sāgara tāsu sujasu treloka ujāgara prabhu kīṃ kṛpā bhayau sabu kājū janma hamāra suphala bhā ājū nātha pavanasuta kīnhi jo karanī sahasahu~ mukha na jāi so baranī pavanatanaya ke carita suhāe jāmavaṃta raghupatihi sunāe sunata kṛpānidhi mana ati bhāe puni hanumāna haraṣi hiya~ lāe kahahu tāta kehi bhā~ti jānakī rahati karati racchā svaprāna kī
નામ પાહરુ દિવસ નિસિ ધ્યાન તુમ્હાર કપાટ। લોચન નિજ પદ જંત્રિત જાહિં પ્રાન કેહિં બાટ॥30॥
nāma pāharu divasa nisi dhyāna tumhāra kapāṭa locana nija pada jaṃtrita jāhiṃ prāna kehiṃ bāṭa 30
ચલત મોહિ ચૂડ़ામનિ દીન્હી। રઘુપતિ હૃદયં લાઇ સોઇ લીન્હી॥ નાથ જુગલ લોચન ભરિ બારી। બચન કહે કછુ જનકકુમારી॥ અનુજ સમેત ગહેહુ પ્રભુ ચરના। દીન બંધુ પ્રનતારતિ હરના॥ મન ક્રમ બચન ચરન અનુરાગી। કેહિ અપરાધ નાથ હૌં ત્યાગી॥ અવગુન એક મોર મૈં માના। બિછુરત પ્રાન ન કીન્હ પયાના॥ નાથ સો નયનન્હિ કો અપરાધા। નિસરત પ્રાન કરિહિં હઠિ બાધા॥ બિરહ અગિનિ તનુ તૂલ સમીરા। સ્વાસ જરઇ છન માહિં સરીરા॥ નયન સ્ત્રવહિ જલુ નિજ હિત લાગી। જરૈં ન પાવ દેહ બિરહાગી। સીતા કે અતિ બિપતિ બિસાલા। બિનહિં કહેં ભલિ દીનદયાલા॥
calata mohi cūḍāmani dīnhī raghupati hṛdaya~ lāi soi līnhī nātha jugala locana bhari bārī bacana kahe kachu janakakumārī anuja sameta gahehu prabhu caranā dīna baṃdhu pranatārati haranā mana krama bacana carana anurāgī kehi aparādha nātha hauṃ tyāgī avaguna eka mora maiṃ mānā bichurata prāna na kīnha payānā nātha so nayananhi ko aparādhā nisarata prāna karihiṃ haṭhi bādhā biraha agini tanu tūla samīrā svāsa jarai chana māhiṃ sarīrā nayana stravahi jalu nija hita lāgī jaraiṃ na pāva deha birahāgī sītā ke ati bipati bisālā binahiṃ kaheṃ bhali dīnadayālā
નિમિષ નિમિષ કરુનાનિધિ જાહિં કલપ સમ બીતિ। બેગિ ચલિય પ્રભુ આનિઅ ભુજ બલ ખલ દલ જીતિ॥31॥
nimiṣa nimiṣa karunānidhi jāhiṃ kalapa sama bīti begi caliya prabhu ānia bhuja bala khala dala jīti 31
સુનિ સીતા દુખ પ્રભુ સુખ અયના। ભરિ આએ જલ રાજિવ નયના॥ બચન કાંય મન મમ ગતિ જાહી। સપનેહું બૂઝિઅ બિપતિ કિ તાહી॥ કહ હનુમંત બિપતિ પ્રભુ સોઈ। જબ તવ સુમિરન ભજન ન હોઈ॥ કેતિક બાત પ્રભુ જાતુધાન કી। રિપુહિ જીતિ આનિબી જાનકી॥ સુનુ કપિ તોહિ સમાન ઉપકારી। નહિં કોઉ સુર નર મુનિ તનુધારી॥ પ્રતિ ઉપકાર કરૌં કા તોરા। સનમુખ હોઇ ન સકત મન મોરા॥ સુનુ સુત ઉરિન મૈં નાહીં। દેખેઉં કરિ બિચાર મન માહીં॥ પુનિ પુનિ કપિહિ ચિતવ સુરત્રાતા। લોચન નીર પુલક અતિ ગાતા॥
suni sītā dukha prabhu sukha ayanā bhari āe jala rājiva nayanā bacana kā~ya mana mama gati jāhī sapanehu~ būjhia bipati ki tāhī kaha hanumaṃta bipati prabhu soī jaba tava sumirana bhajana na hoī ketika bāta prabhu jātudhāna kī ripuhi jīti ānibī jānakī sunu kapi tohi samāna upakārī nahiṃ kou sura nara muni tanudhārī prati upakāra karauṃ kā torā sanamukha hoi na sakata mana morā sunu suta urina maiṃ nāhīṃ dekheu~ kari bicāra mana māhīṃ puni puni kapihi citava suratrātā locana nīra pulaka ati gātā
સુનિ પ્રભુ બચન બિલોકિ મુખ ગાત હરષિ હનુમંત। ચરન પરેઉ પ્રેમાકુલ ત્રાહિ ત્રાહિ ભગવંત॥32॥
suni prabhu bacana biloki mukha gāta haraṣi hanumaṃta carana pareu premākula trāhi trāhi bhagavaṃta 32
બાર બાર પ્રભુ ચહઇ ઉઠાવા। પ્રેમ મગન તેહિ ઉઠબ ન ભાવા॥ પ્રભુ કર પંકજ કપિ કેં સીસા। સુમિરિ સો દસા મગન ગૌરીસા॥ સાવધાન મન કરિ પુનિ સંકર। લાગે કહન કથા અતિ સુંદર॥ કપિ ઉઠાઇ પ્રભુ હૃદયં લગાવા। કર ગહિ પરમ નિકટ બૈઠાવા॥ કહુ કપિ રાવન પાલિત લંકા। કેહિ બિધિ દહેઉ દુર્ગ અતિ બંકા॥ પ્રભુ પ્રસન્ન જાના હનુમાના। બોલા બચન બિગત અભિમાના॥ સાખામૃગ કે બડ़િ મનુસાઈ। સાખા તેં સાખા પર જાઈ॥ નાઘિ સિંધુ હાટકપુર જારા। નિસિચર ગન બિધિ બિપિન ઉજારા। સો સબ તવ પ્રતાપ રઘુરાઈ। નાથ ન કછૂ મોરિ પ્રભુતાઈ॥
bāra bāra prabhu cahai uṭhāvā prema magana tehi uṭhaba na bhāvā prabhu kara paṃkaja kapi keṃ sīsā sumiri so dasā magana gaurīsā sāvadhāna mana kari puni saṃkara lāge kahana kathā ati suṃdara kapi uṭhāi prabhu hṛdaya~ lagāvā kara gahi parama nikaṭa baiṭhāvā kahu kapi rāvana pālita laṃkā kehi bidhi daheu durga ati baṃkā prabhu prasanna jānā hanumānā bolā bacana bigata abhimānā sākhāmṛga ke baḍi manusāī sākhā teṃ sākhā para jāī nāghi siṃdhu hāṭakapura jārā nisicara gana bidhi bipina ujārā so saba tava pratāpa raghurāī nātha na kachū mori prabhutāī
તા કહું પ્રભુ કછુ અગમ નહિં જા પર તુમ્હ અનુકુલ। તબ પ્રભાવં બડ़વાનલહિં જારિ સકઇ ખલુ તૂલ॥33॥
tā kahu~ prabhu kachu agama nahiṃ jā para tumha anukula taba prabhāva~ baḍavānalahiṃ jāri sakai khalu tūla 33
નાથ ભગતિ અતિ સુખદાયની। દેહુ કૃપા કરિ અનપાયની॥ સુનિ પ્રભુ પરમ સરલ કપિ બાની। એવમસ્તુ તબ કહેઉ ભવાની॥ ઉમા રામ સુભાઉ જેહિં જાના। તાહિ ભજનુ તજિ ભાવ ન આના॥ યહ સંવાદ જાસુ ઉર આવા। રઘુપતિ ચરન ભગતિ સોઇ પાવા॥ સુનિ પ્રભુ બચન કહહિં કપિબૃંદા। જય જય જય કૃપાલ સુખકંદા॥ તબ રઘુપતિ કપિપતિહિ બોલાવા। કહા ચલૈં કર કરહુ બનાવા॥ અબ બિલંબુ કેહિ કારન કીજે। તુરત કપિન્હ કહું આયસુ દીજે॥ કૌતુક દેખિ સુમન બહુ બરષી। નભ તેં ભવન ચલે સુર હરષી॥
nātha bhagati ati sukhadāyanī dehu kṛpā kari anapāyanī suni prabhu parama sarala kapi bānī evamastu taba kaheu bhavānī umā rāma subhāu jehiṃ jānā tāhi bhajanu taji bhāva na ānā yaha saṃvāda jāsu ura āvā raghupati carana bhagati soi pāvā suni prabhu bacana kahahiṃ kapibṛṃdā jaya jaya jaya kṛpāla sukhakaṃdā taba raghupati kapipatihi bolāvā kahā calaiṃ kara karahu banāvā aba bilaṃbu kehi kārana kīje turata kapinha kahu~ āyasu dīje kautuka dekhi sumana bahu baraṣī nabha teṃ bhavana cale sura haraṣī
કપિપતિ બેગિ બોલાએ આએ જૂથપ જૂથ। નાના બરન અતુલ બલ બાનર ભાલુ બરૂથ॥34॥
kapipati begi bolāe āe jūthapa jūtha nānā barana atula bala bānara bhālu barūtha 34
પ્રભુ પદ પંકજ નાવહિં સીસા। ગરજહિં ભાલુ મહાબલ કીસા॥ દેખી રામ સકલ કપિ સેના। ચિતઇ કૃપા કરિ રાજિવ નૈના॥ રામ કૃપા બલ પાઇ કપિંદા। ભએ પચ્છજુત મનહું ગિરિંદા॥ હરષિ રામ તબ કીન્હ પયાના। સગુન ભએ સુંદર સુભ નાના॥ જાસુ સકલ મંગલમય કીતી। તાસુ પયાન સગુન યહ નીતી॥ પ્રભુ પયાન જાના બૈદેહીં। ફરકિ બામ અંગ જનુ કહિ દેહીં॥ જોઇ જોઇ સગુન જાનકિહિ હોઈ। અસગુન ભયઉ રાવનહિ સોઈ॥ ચલા કટકુ કો બરનૈં પારા। ગર્જહિ બાનર ભાલુ અપારા॥ નખ આયુધ ગિરિ પાદપધારી। ચલે ગગન મહિ ઇચ્છાચારી॥ કેહરિનાદ ભાલુ કપિ કરહીં। ડગમગાહિં દિગ્ગજ ચિક્કરહીં॥
prabhu pada paṃkaja nāvahiṃ sīsā garajahiṃ bhālu mahābala kīsā dekhī rāma sakala kapi senā citai kṛpā kari rājiva nainā rāma kṛpā bala pāi kapiṃdā bhae pacchajuta manahu~ giriṃdā haraṣi rāma taba kīnha payānā saguna bhae suṃdara subha nānā jāsu sakala maṃgalamaya kītī tāsu payāna saguna yaha nītī prabhu payāna jānā baidehīṃ pharaki bāma a~ga janu kahi dehīṃ joi joi saguna jānakihi hoī asaguna bhayau rāvanahi soī calā kaṭaku ko baranaiṃ pārā garjahi bānara bhālu apārā nakha āyudha giri pādapadhārī cale gagana mahi icchācārī keharināda bhālu kapi karahīṃ ḍagamagāhiṃ diggaja cikkarahīṃ
ચિક્કરહિં દિગ્ગજ ડોલ મહિ ગિરિ લોલ સાગર ખરભરે। મન હરષ સભ ગંધર્બ સુર મુનિ નાગ કિન્નર દુખ ટરે॥ કટકટહિં મર્કટ બિકટ ભટ બહુ કોટિ કોટિન્હ ધાવહીં। જય રામ પ્રબલ પ્રતાપ કોસલનાથ ગુન ગન ગાવહીં॥1॥ સહિ સક ન ભાર ઉદાર અહિપતિ બાર બારહિં મોહઈ। ગહ દસન પુનિ પુનિ કમઠ પૃષ્ટ કઠોર સો કિમિ સોહઈ॥ રઘુબીર રુચિર પ્રયાન પ્રસ્થિતિ જાનિ પરમ સુહાવની। જનુ કમઠ ખર્પર સર્પરાજ સો લિખત અબિચલ પાવની॥2॥
cikkarahiṃ diggaja ḍola mahi giri lola sāgara kharabhare mana haraṣa sabha gaṃdharba sura muni nāga kinnara dukha ṭare kaṭakaṭahiṃ markaṭa bikaṭa bhaṭa bahu koṭi koṭinha dhāvahīṃ jaya rāma prabala pratāpa kosalanātha guna gana gāvahīṃ 1 sahi saka na bhāra udāra ahipati bāra bārahiṃ mohaī gaha dasana puni puni kamaṭha pṛṣṭa kaṭhora so kimi sohaī raghubīra rucira prayāna prasthiti jāni parama suhāvanī janu kamaṭha kharpara sarparāja so likhata abicala pāvanī 2
એહિ બિધિ જાઇ કૃપાનિધિ ઉતરે સાગર તીર। જહં તહં લાગે ખાન ફલ ભાલુ બિપુલ કપિ બીર॥35॥
ehi bidhi jāi kṛpānidhi utare sāgara tīra jaha~ taha~ lāge khāna phala bhālu bipula kapi bīra 35
ઉહાં નિસાચર રહહિં સસંકા। જબ તે જારિ ગયઉ કપિ લંકા॥ નિજ નિજ ગૃહં સબ કરહિં બિચારા। નહિં નિસિચર કુલ કેર ઉબારા॥ જાસુ દૂત બલ બરનિ ન જાઈ। તેહિ આએં પુર કવન ભલાઈ॥ દૂતન્હિ સન સુનિ પુરજન બાની। મંદોદરી અધિક અકુલાની॥ રહસિ જોરિ કર પતિ પગ લાગી। બોલી બચન નીતિ રસ પાગી॥ કંત કરષ હરિ સન પરિહરહૂ। મોર કહા અતિ હિત હિયં ધરહુ॥ સમુઝત જાસુ દૂત કઇ કરની। સ્ત્રવહીં ગર્ભ રજનીચર ધરની॥ તાસુ નારિ નિજ સચિવ બોલાઈ। પઠવહુ કંત જો ચહહુ ભલાઈ॥ તબ કુલ કમલ બિપિન દુખદાઈ। સીતા સીત નિસા સમ આઈ॥ સુનહુ નાથ સીતા બિનુ દીન્હેં। હિત ન તુમ્હાર સંભુ અજ કીન્હેં॥
uhā~ nisācara rahahiṃ sasaṃkā jaba te jāri gayau kapi laṃkā nija nija gṛha~ saba karahiṃ bicārā nahiṃ nisicara kula kera ubārā jāsu dūta bala barani na jāī tehi āe~ pura kavana bhalāī dūtanhi sana suni purajana bānī maṃdodarī adhika akulānī rahasi jori kara pati paga lāgī bolī bacana nīti rasa pāgī kaṃta karaṣa hari sana pariharahū mora kahā ati hita hiya~ dharahu samujhata jāsu dūta kai karanī stravahīṃ garbha rajanīcara dharanī tāsu nāri nija saciva bolāī paṭhavahu kaṃta jo cahahu bhalāī taba kula kamala bipina dukhadāī sītā sīta nisā sama āī sunahu nātha sītā binu dīnheṃ hita na tumhāra saṃbhu aja kīnheṃ
-રામ બાન અહિ ગન સરિસ નિકર નિસાચર ભેક। જબ લગિ ગ્રસત ન તબ લગિ જતનુ કરહુ તજિ ટેક॥36॥
-rāma bāna ahi gana sarisa nikara nisācara bheka jaba lagi grasata na taba lagi jatanu karahu taji ṭeka 36
શ્રવન સુની સઠ તા કરિ બાની। બિહસા જગત બિદિત અભિમાની॥ સભય સુભાઉ નારિ કર સાચા। મંગલ મહું ભય મન અતિ કાચા॥ જૌં આવઇ મર્કટ કટકાઈ। જિઅહિં બિચારે નિસિચર ખાઈ॥ કંપહિં લોકપ જાકી ત્રાસા। તાસુ નારિ સભીત બડ़િ હાસા॥ અસ કહિ બિહસિ તાહિ ઉર લાઈ। ચલેઉ સભાં મમતા અધિકાઈ॥ મંદોદરી હૃદયં કર ચિંતા। ભયઉ કંત પર બિધિ બિપરીતા॥ બૈઠેઉ સભાં ખબરિ અસિ પાઈ। સિંધુ પાર સેના સબ આઈ॥ બૂઝેસિ સચિવ ઉચિત મત કહહૂ। તે સબ હંસે મષ્ટ કરિ રહહૂ॥ જિતેહુ સુરાસુર તબ શ્રમ નાહીં। નર બાનર કેહિ લેખે માહી॥
śravana sunī saṭha tā kari bānī bihasā jagata bidita abhimānī sabhaya subhāu nāri kara sācā maṃgala mahu~ bhaya mana ati kācā jauṃ āvai markaṭa kaṭakāī jiahiṃ bicāre nisicara khāī kaṃpahiṃ lokapa jākī trāsā tāsu nāri sabhīta baḍi hāsā asa kahi bihasi tāhi ura lāī caleu sabhā~ mamatā adhikāī maṃdodarī hṛdaya~ kara ciṃtā bhayau kaṃta para bidhi biparītā baiṭheu sabhā~ khabari asi pāī siṃdhu pāra senā saba āī būjhesi saciva ucita mata kahahū te saba ha~se maṣṭa kari rahahū jitehu surāsura taba śrama nāhīṃ nara bānara kehi lekhe māhī
સચિવ બૈદ ગુર તીનિ જૌં પ્રિય બોલહિં ભય આસ। રાજ ધર્મ તન તીનિ કર હોઇ બેગિહીં નાસ॥37॥
saciva baida gura tīni jauṃ priya bolahiṃ bhaya āsa rāja dharma tana tīni kara hoi begihīṃ nāsa 37
સોઇ રાવન કહું બનિ સહાઈ। અસ્તુતિ કરહિં સુનાઇ સુનાઈ॥ અવસર જાનિ બિભીષનુ આવા। ભ્રાતા ચરન સીસુ તેહિં નાવા॥ પુનિ સિરુ નાઇ બૈઠ નિજ આસન। બોલા બચન પાઇ અનુસાસન॥ જૌ કૃપાલ પૂંછિહુ મોહિ બાતા। મતિ અનુરુપ કહઉં હિત તાતા॥ જો આપન ચાહૈ કલ્યાના। સુજસુ સુમતિ સુભ ગતિ સુખ નાના॥ સો પરનારિ લિલાર ગોસાઈં। તજઉ ચઉથિ કે ચંદ કિ નાઈ॥ ચૌદહ ભુવન એક પતિ હોઈ। ભૂતદ્રોહ તિષ્ટઇ નહિં સોઈ॥ ગુન સાગર નાગર નર જોઊ। અલપ લોભ ભલ કહઇ ન કોઊ॥
soi rāvana kahu~ bani sahāī astuti karahiṃ sunāi sunāī avasara jāni bibhīṣanu āvā bhrātā carana sīsu tehiṃ nāvā puni siru nāi baiṭha nija āsana bolā bacana pāi anusāsana jau kṛpāla pū~chihu mohi bātā mati anurupa kahau~ hita tātā jo āpana cāhai kalyānā sujasu sumati subha gati sukha nānā so paranāri lilāra gosāīṃ tajau cauthi ke caṃda ki nāī caudaha bhuvana eka pati hoī bhūtadroha tiṣṭai nahiṃ soī guna sāgara nāgara nara joū alapa lobha bhala kahai na koū
કામ ક્રોધ મદ લોભ સબ નાથ નરક કે પંથ। સબ પરિહરિ રઘુબીરહિ ભજહુ ભજહિં જેહિ સંત॥38॥
kāma krodha mada lobha saba nātha naraka ke paṃtha saba parihari raghubīrahi bhajahu bhajahiṃ jehi saṃta 38
તાત રામ નહિં નર ભૂપાલા। ભુવનેસ્વર કાલહુ કર કાલા॥ બ્રહ્મ અનામય અજ ભગવંતા। બ્યાપક અજિત અનાદિ અનંતા॥ ગો દ્વિજ ધેનુ દેવ હિતકારી। કૃપાસિંધુ માનુષ તનુધારી॥ જન રંજન ભંજન ખલ બ્રાતા। બેદ ધર્મ રચ્છક સુનુ ભ્રાતા॥ તાહિ બયરુ તજિ નાઇઅ માથા। પ્રનતારતિ ભંજન રઘુનાથા॥ દેહુ નાથ પ્રભુ કહું બૈદેહી। ભજહુ રામ બિનુ હેતુ સનેહી॥ સરન ગએં પ્રભુ તાહુ ન ત્યાગા। બિસ્વ દ્રોહ કૃત અઘ જેહિ લાગા॥ જાસુ નામ ત્રય તાપ નસાવન। સોઇ પ્રભુ પ્રગટ સમુઝુ જિયં રાવન॥
tāta rāma nahiṃ nara bhūpālā bhuvanesvara kālahu kara kālā brahma anāmaya aja bhagavaṃtā byāpaka ajita anādi anaṃtā go dvija dhenu deva hitakārī kṛpāsiṃdhu mānuṣa tanudhārī jana raṃjana bhaṃjana khala brātā beda dharma racchaka sunu bhrātā tāhi bayaru taji nāia māthā pranatārati bhaṃjana raghunāthā dehu nātha prabhu kahu~ baidehī bhajahu rāma binu hetu sanehī sarana gae~ prabhu tāhu na tyāgā bisva droha kṛta agha jehi lāgā jāsu nāma traya tāpa nasāvana soi prabhu pragaṭa samujhu jiya~ rāvana
બાર બાર પદ લાગઉં બિનય કરઉં દસસીસ। પરિહરિ માન મોહ મદ ભજહુ કોસલાધીસ॥39(ક)॥ મુનિ પુલસ્તિ નિજ સિષ્ય સન કહિ પઠઈ યહ બાત। તુરત સો મૈં પ્રભુ સન કહી પાઇ સુઅવસરુ તાત॥39(ખ)॥
bāra bāra pada lāgau~ binaya karau~ dasasīsa parihari māna moha mada bhajahu kosalādhīsa 39(ka) muni pulasti nija siṣya sana kahi paṭhaī yaha bāta turata so maiṃ prabhu sana kahī pāi suavasaru tāta 39(kha)
માલ્યવંત અતિ સચિવ સયાના। તાસુ બચન સુનિ અતિ સુખ માના॥ તાત અનુજ તવ નીતિ બિભૂષન। સો ઉર ધરહુ જો કહત બિભીષન॥ રિપુ ઉતકરષ કહત સઠ દોઊ। દૂરિ ન કરહુ ઇહાં હઇ કોઊ॥ માલ્યવંત ગૃહ ગયઉ બહોરી। કહઇ બિભીષનુ પુનિ કર જોરી॥ સુમતિ કુમતિ સબ કેં ઉર રહહીં। નાથ પુરાન નિગમ અસ કહહીં॥ જહાં સુમતિ તહં સંપતિ નાના। જહાં કુમતિ તહં બિપતિ નિદાના॥ તવ ઉર કુમતિ બસી બિપરીતા। હિત અનહિત માનહુ રિપુ પ્રીતા॥ કાલરાતિ નિસિચર કુલ કેરી। તેહિ સીતા પર પ્રીતિ ઘનેરી॥
mālyavaṃta ati saciva sayānā tāsu bacana suni ati sukha mānā tāta anuja tava nīti bibhūṣana so ura dharahu jo kahata bibhīṣana ripu utakaraṣa kahata saṭha doū dūri na karahu ihā~ hai koū mālyavaṃta gṛha gayau bahorī kahai bibhīṣanu puni kara jorī sumati kumati saba keṃ ura rahahīṃ nātha purāna nigama asa kahahīṃ jahā~ sumati taha~ saṃpati nānā jahā~ kumati taha~ bipati nidānā tava ura kumati basī biparītā hita anahita mānahu ripu prītā kālarāti nisicara kula kerī tehi sītā para prīti ghanerī
તાત ચરન ગહિ માગઉં રાખહુ મોર દુલાર। સીત દેહુ રામ કહું અહિત ન હોઇ તુમ્હાર॥40॥
tāta carana gahi māgau~ rākhahu mora dulāra sīta dehu rāma kahu~ ahita na hoi tumhāra 40
બુધ પુરાન શ્રુતિ સંમત બાની। કહી બિભીષન નીતિ બખાની॥ સુનત દસાનન ઉઠા રિસાઈ। ખલ તોહિ નિકટ મુત્યુ અબ આઈ॥ જિઅસિ સદા સઠ મોર જિઆવા। રિપુ કર પચ્છ મૂઢ़ તોહિ ભાવા॥ કહસિ ન ખલ અસ કો જગ માહીં। ભુજ બલ જાહિ જિતા મૈં નાહી॥ મમ પુર બસિ તપસિન્હ પર પ્રીતી। સઠ મિલુ જાઇ તિન્હહિ કહુ નીતી॥ અસ કહિ કીન્હેસિ ચરન પ્રહારા। અનુજ ગહે પદ બારહિં બારા॥ ઉમા સંત કઇ ઇહઇ બડ़ાઈ। મંદ કરત જો કરઇ ભલાઈ॥ તુમ્હ પિતુ સરિસ ભલેહિં મોહિ મારા। રામુ ભજેં હિત નાથ તુમ્હારા॥ સચિવ સંગ લૈ નભ પથ ગયઊ। સબહિ સુનાઇ કહત અસ ભયઊ॥
budha purāna śruti saṃmata bānī kahī bibhīṣana nīti bakhānī sunata dasānana uṭhā risāī khala tohi nikaṭa mutyu aba āī jiasi sadā saṭha mora jiāvā ripu kara paccha mūḍha tohi bhāvā kahasi na khala asa ko jaga māhīṃ bhuja bala jāhi jitā maiṃ nāhī mama pura basi tapasinha para prītī saṭha milu jāi tinhahi kahu nītī asa kahi kīnhesi carana prahārā anuja gahe pada bārahiṃ bārā umā saṃta kai ihai baḍāī maṃda karata jo karai bhalāī tumha pitu sarisa bhalehiṃ mohi mārā rāmu bhajeṃ hita nātha tumhārā saciva saṃga lai nabha patha gayaū sabahi sunāi kahata asa bhayaū
રામુ સત્યસંકલ્પ પ્રભુ સભા કાલબસ તોરિ। મૈ રઘુબીર સરન અબ જાઉં દેહુ જનિ ખોરિ॥41॥
rāmu satyasaṃkalpa prabhu sabhā kālabasa tori mai raghubīra sarana aba jāu~ dehu jani khori 41
અસ કહિ ચલા બિભીષનુ જબહીં। આયૂહીન ભએ સબ તબહીં॥ સાધુ અવગ્યા તુરત ભવાની। કર કલ્યાન અખિલ કૈ હાની॥ રાવન જબહિં બિભીષન ત્યાગા। ભયઉ બિભવ બિનુ તબહિં અભાગા॥ ચલેઉ હરષિ રઘુનાયક પાહીં। કરત મનોરથ બહુ મન માહીં॥ દેખિહઉં જાઇ ચરન જલજાતા। અરુન મૃદુલ સેવક સુખદાતા॥ જે પદ પરસિ તરી રિષિનારી। દંડક કાનન પાવનકારી॥ જે પદ જનકસુતાં ઉર લાએ। કપટ કુરંગ સંગ ધર ધાએ॥ હર ઉર સર સરોજ પદ જેઈ। અહોભાગ્ય મૈ દેખિહઉં તેઈ॥
asa kahi calā bibhīṣanu jabahīṃ āyūhīna bhae saba tabahīṃ sādhu avagyā turata bhavānī kara kalyāna akhila kai hānī rāvana jabahiṃ bibhīṣana tyāgā bhayau bibhava binu tabahiṃ abhāgā caleu haraṣi raghunāyaka pāhīṃ karata manoratha bahu mana māhīṃ dekhihau~ jāi carana jalajātā aruna mṛdula sevaka sukhadātā je pada parasi tarī riṣinārī daṃḍaka kānana pāvanakārī je pada janakasutā~ ura lāe kapaṭa kuraṃga saṃga dhara dhāe hara ura sara saroja pada jeī ahobhāgya mai dekhihau~ teī
જિન્હ પાયન્હ કે પાદુકન્હિ ભરતુ રહે મન લાઇ। તે પદ આજુ બિલોકિહઉં ઇન્હ નયનન્હિ અબ જાઇ॥42॥
jinha pāyanha ke pādukanhi bharatu rahe mana lāi te pada āju bilokihau~ inha nayananhi aba jāi 42
એહિ બિધિ કરત સપ્રેમ બિચારા। આયઉ સપદિ સિંધુ એહિં પારા॥ કપિન્હ બિભીષનુ આવત દેખા। જાના કોઉ રિપુ દૂત બિસેષા॥ તાહિ રાખિ કપીસ પહિં આએ। સમાચાર સબ તાહિ સુનાએ॥ કહ સુગ્રીવ સુનહુ રઘુરાઈ। આવા મિલન દસાનન ભાઈ॥ કહ પ્રભુ સખા બૂઝિઐ કાહા। કહઇ કપીસ સુનહુ નરનાહા॥ જાનિ ન જાઇ નિસાચર માયા। કામરૂપ કેહિ કારન આયા॥ ભેદ હમાર લેન સઠ આવા। રાખિઅ બાંધિ મોહિ અસ ભાવા॥ સખા નીતિ તુમ્હ નીકિ બિચારી। મમ પન સરનાગત ભયહારી॥ સુનિ પ્રભુ બચન હરષ હનુમાના। સરનાગત બચ્છલ ભગવાના॥
ehi bidhi karata saprema bicārā āyau sapadi siṃdhu ehiṃ pārā kapinha bibhīṣanu āvata dekhā jānā kou ripu dūta biseṣā tāhi rākhi kapīsa pahiṃ āe samācāra saba tāhi sunāe kaha sugrīva sunahu raghurāī āvā milana dasānana bhāī kaha prabhu sakhā būjhiai kāhā kahai kapīsa sunahu naranāhā jāni na jāi nisācara māyā kāmarūpa kehi kārana āyā bheda hamāra lena saṭha āvā rākhia bā~dhi mohi asa bhāvā sakhā nīti tumha nīki bicārī mama pana saranāgata bhayahārī suni prabhu bacana haraṣa hanumānā saranāgata bacchala bhagavānā
સરનાગત કહું જે તજહિં નિજ અનહિત અનુમાનિ। તે નર પાવંર પાપમય તિન્હહિ બિલોકત હાનિ॥43॥
saranāgata kahu~ je tajahiṃ nija anahita anumāni te nara pāva~ra pāpamaya tinhahi bilokata hāni 43
કોટિ બિપ્ર બધ લાગહિં જાહૂ। આએં સરન તજઉં નહિં તાહૂ॥ સનમુખ હોઇ જીવ મોહિ જબહીં। જન્મ કોટિ અઘ નાસહિં તબહીં॥ પાપવંત કર સહજ સુભાઊ। ભજનુ મોર તેહિ ભાવ ન કાઊ॥ જૌં પૈ દુષ્ટહદય સોઇ હોઈ। મોરેં સનમુખ આવ કિ સોઈ॥ નિર્મલ મન જન સો મોહિ પાવા। મોહિ કપટ છલ છિદ્ર ન ભાવા॥ ભેદ લેન પઠવા દસસીસા। તબહું ન કછુ ભય હાનિ કપીસા॥ જગ મહું સખા નિસાચર જેતે। લછિમનુ હનઇ નિમિષ મહું તેતે॥ જૌં સભીત આવા સરનાઈ। રખિહઉં તાહિ પ્રાન કી નાઈ॥
koṭi bipra badha lāgahiṃ jāhū āe~ sarana tajau~ nahiṃ tāhū sanamukha hoi jīva mohi jabahīṃ janma koṭi agha nāsahiṃ tabahīṃ pāpavaṃta kara sahaja subhāū bhajanu mora tehi bhāva na kāū jauṃ pai duṣṭahadaya soi hoī moreṃ sanamukha āva ki soī nirmala mana jana so mohi pāvā mohi kapaṭa chala chidra na bhāvā bheda lena paṭhavā dasasīsā tabahu~ na kachu bhaya hāni kapīsā jaga mahu~ sakhā nisācara jete lachimanu hanai nimiṣa mahu~ tete jauṃ sabhīta āvā saranāī rakhihau~ tāhi prāna kī nāī
ઉભય ભાંતિ તેહિ આનહુ હંસિ કહ કૃપાનિકેત। જય કૃપાલ કહિ ચલે અંગદ હનૂ સમેત॥44॥
ubhaya bhā~ti tehi ānahu ha~si kaha kṛpāniketa jaya kṛpāla kahi cale aṃgada hanū sameta 44
સાદર તેહિ આગેં કરિ બાનર। ચલે જહાં રઘુપતિ કરુનાકર॥ દૂરિહિ તે દેખે દ્વૌ ભ્રાતા। નયનાનંદ દાન કે દાતા॥ બહુરિ રામ છબિધામ બિલોકી। રહેઉ ઠટુકિ એકટક પલ રોકી॥ ભુજ પ્રલંબ કંજારુન લોચન। સ્યામલ ગાત પ્રનત ભય મોચન॥ સિંઘ કંધ આયત ઉર સોહા। આનન અમિત મદન મન મોહા॥ નયન નીર પુલકિત અતિ ગાતા। મન ધરિ ધીર કહી મૃદુ બાતા॥ નાથ દસાનન કર મૈં ભ્રાતા। નિસિચર બંસ જનમ સુરત્રાતા॥ સહજ પાપપ્રિય તામસ દેહા। જથા ઉલૂકહિ તમ પર નેહા॥
sādara tehi āgeṃ kari bānara cale jahā~ raghupati karunākara dūrihi te dekhe dvau bhrātā nayanānaṃda dāna ke dātā bahuri rāma chabidhāma bilokī raheu ṭhaṭuki ekaṭaka pala rokī bhuja pralaṃba kaṃjāruna locana syāmala gāta pranata bhaya mocana siṃgha kaṃdha āyata ura sohā ānana amita madana mana mohā nayana nīra pulakita ati gātā mana dhari dhīra kahī mṛdu bātā nātha dasānana kara maiṃ bhrātā nisicara baṃsa janama suratrātā sahaja pāpapriya tāmasa dehā jathā ulūkahi tama para nehā
શ્રવન સુજસુ સુનિ આયઉં પ્રભુ ભંજન ભવ ભીર। ત્રાહિ ત્રાહિ આરતિ હરન સરન સુખદ રઘુબીર॥45॥
śravana sujasu suni āyau~ prabhu bhaṃjana bhava bhīra trāhi trāhi ārati harana sarana sukhada raghubīra 45
અસ કહિ કરત દંડવત દેખા। તુરત ઉઠે પ્રભુ હરષ બિસેષા॥ દીન બચન સુનિ પ્રભુ મન ભાવા। ભુજ બિસાલ ગહિ હૃદયં લગાવા॥ અનુજ સહિત મિલિ ઢિગ બૈઠારી। બોલે બચન ભગત ભયહારી॥ કહુ લંકેસ સહિત પરિવારા। કુસલ કુઠાહર બાસ તુમ્હારા॥ ખલ મંડલીં બસહુ દિનુ રાતી। સખા ધરમ નિબહઇ કેહિ ભાંતી॥ મૈં જાનઉં તુમ્હારિ સબ રીતી। અતિ નય નિપુન ન ભાવ અનીતી॥ બરુ ભલ બાસ નરક કર તાતા। દુષ્ટ સંગ જનિ દેઇ બિધાતા॥ અબ પદ દેખિ કુસલ રઘુરાયા। જૌં તુમ્હ કીન્હ જાનિ જન દાયા॥
asa kahi karata daṃḍavata dekhā turata uṭhe prabhu haraṣa biseṣā dīna bacana suni prabhu mana bhāvā bhuja bisāla gahi hṛdaya~ lagāvā anuja sahita mili ḍhiga baiṭhārī bole bacana bhagata bhayahārī kahu laṃkesa sahita parivārā kusala kuṭhāhara bāsa tumhārā khala maṃḍalīṃ basahu dinu rātī sakhā dharama nibahai kehi bhā~tī maiṃ jānau~ tumhāri saba rītī ati naya nipuna na bhāva anītī baru bhala bāsa naraka kara tātā duṣṭa saṃga jani dei bidhātā aba pada dekhi kusala raghurāyā jauṃ tumha kīnha jāni jana dāyā
તબ લગિ કુસલ ન જીવ કહું સપનેહું મન બિશ્રામ। જબ લગિ ભજત ન રામ કહું સોક ધામ તજિ કામ॥46॥
taba lagi kusala na jīva kahu~ sapanehu~ mana biśrāma jaba lagi bhajata na rāma kahu~ soka dhāma taji kāma 46
તબ લગિ હૃદયં બસત ખલ નાના। લોભ મોહ મચ્છર મદ માના॥ જબ લગિ ઉર ન બસત રઘુનાથા। ધરેં ચાપ સાયક કટિ ભાથા॥ મમતા તરુન તમી અંધિઆરી। રાગ દ્વેષ ઉલૂક સુખકારી॥ તબ લગિ બસતિ જીવ મન માહીં। જબ લગિ પ્રભુ પ્રતાપ રબિ નાહીં॥ અબ મૈં કુસલ મિટે ભય ભારે। દેખિ રામ પદ કમલ તુમ્હારે॥ તુમ્હ કૃપાલ જા પર અનુકૂલા। તાહિ ન બ્યાપ ત્રિબિધ ભવ સૂલા॥ મૈં નિસિચર અતિ અધમ સુભાઊ। સુભ આચરનુ કીન્હ નહિં કાઊ॥ જાસુ રૂપ મુનિ ધ્યાન ન આવા। તેહિં પ્રભુ હરષિ હૃદયં મોહિ લાવા॥
taba lagi hṛdaya~ basata khala nānā lobha moha macchara mada mānā jaba lagi ura na basata raghunāthā dhareṃ cāpa sāyaka kaṭi bhāthā mamatā taruna tamī a~dhiārī rāga dveṣa ulūka sukhakārī taba lagi basati jīva mana māhīṃ jaba lagi prabhu pratāpa rabi nāhīṃ aba maiṃ kusala miṭe bhaya bhāre dekhi rāma pada kamala tumhāre tumha kṛpāla jā para anukūlā tāhi na byāpa tribidha bhava sūlā maiṃ nisicara ati adhama subhāū subha ācaranu kīnha nahiṃ kāū jāsu rūpa muni dhyāna na āvā tehiṃ prabhu haraṣi hṛdaya~ mohi lāvā
-અહોભાગ્ય મમ અમિત અતિ રામ કૃપા સુખ પુંજ। દેખેઉં નયન બિરંચિ સિબ સેબ્ય જુગલ પદ કંજ॥47॥
-ahobhāgya mama amita ati rāma kṛpā sukha puṃja dekheu~ nayana biraṃci siba sebya jugala pada kaṃja 47
સુનહુ સખા નિજ કહઉં સુભાઊ। જાન ભુસુંડિ સંભુ ગિરિજાઊ॥ જૌં નર હોઇ ચરાચર દ્રોહી। આવે સભય સરન તકિ મોહી॥ તજિ મદ મોહ કપટ છલ નાના। કરઉં સદ્ય તેહિ સાધુ સમાના॥ જનની જનક બંધુ સુત દારા। તનુ ધનુ ભવન સુહ્રદ પરિવારા॥ સબ કૈ મમતા તાગ બટોરી। મમ પદ મનહિ બાંધ બરિ ડોરી॥ સમદરસી ઇચ્છા કછુ નાહીં। હરષ સોક ભય નહિં મન માહીં॥ અસ સજ્જન મમ ઉર બસ કૈસેં। લોભી હૃદયં બસઇ ધનુ જૈસેં॥ તુમ્હ સારિખે સંત પ્રિય મોરેં। ધરઉં દેહ નહિં આન નિહોરેં॥
sunahu sakhā nija kahau~ subhāū jāna bhusuṃḍi saṃbhu girijāū jauṃ nara hoi carācara drohī āve sabhaya sarana taki mohī taji mada moha kapaṭa chala nānā karau~ sadya tehi sādhu samānā jananī janaka baṃdhu suta dārā tanu dhanu bhavana suhrada parivārā saba kai mamatā tāga baṭorī mama pada manahi bā~dha bari ḍorī samadarasī icchā kachu nāhīṃ haraṣa soka bhaya nahiṃ mana māhīṃ asa sajjana mama ura basa kaiseṃ lobhī hṛdaya~ basai dhanu jaiseṃ tumha sārikhe saṃta priya moreṃ dharau~ deha nahiṃ āna nihoreṃ
સગુન ઉપાસક પરહિત નિરત નીતિ દૃઢ़ નેમ। તે નર પ્રાન સમાન મમ જિન્હ કેં દ્વિજ પદ પ્રેમ॥48॥
saguna upāsaka parahita nirata nīti dṛḍha nema te nara prāna samāna mama jinha keṃ dvija pada prema 48
સુનુ લંકેસ સકલ ગુન તોરેં। તાતેં તુમ્હ અતિસય પ્રિય મોરેં॥ રામ બચન સુનિ બાનર જૂથા। સકલ કહહિં જય કૃપા બરૂથા॥ સુનત બિભીષનુ પ્રભુ કૈ બાની। નહિં અઘાત શ્રવનામૃત જાની॥ પદ અંબુજ ગહિ બારહિં બારા। હૃદયં સમાત ન પ્રેમુ અપારા॥ સુનહુ દેવ સચરાચર સ્વામી। પ્રનતપાલ ઉર અંતરજામી॥ ઉર કછુ પ્રથમ બાસના રહી। પ્રભુ પદ પ્રીતિ સરિત સો બહી॥ અબ કૃપાલ નિજ ભગતિ પાવની। દેહુ સદા સિવ મન ભાવની॥ એવમસ્તુ કહિ પ્રભુ રનધીરા। માગા તુરત સિંધુ કર નીરા॥ જદપિ સખા તવ ઇચ્છા નાહીં। મોર દરસુ અમોઘ જગ માહીં॥ અસ કહિ રામ તિલક તેહિ સારા। સુમન બૃષ્ટિ નભ ભઈ અપારા॥
sunu laṃkesa sakala guna toreṃ tāteṃ tumha atisaya priya moreṃ rāma bacana suni bānara jūthā sakala kahahiṃ jaya kṛpā barūthā sunata bibhīṣanu prabhu kai bānī nahiṃ aghāta śravanāmṛta jānī pada aṃbuja gahi bārahiṃ bārā hṛdaya~ samāta na premu apārā sunahu deva sacarācara svāmī pranatapāla ura aṃtarajāmī ura kachu prathama bāsanā rahī prabhu pada prīti sarita so bahī aba kṛpāla nija bhagati pāvanī dehu sadā siva mana bhāvanī evamastu kahi prabhu ranadhīrā māgā turata siṃdhu kara nīrā jadapi sakhā tava icchā nāhīṃ mora darasu amogha jaga māhīṃ asa kahi rāma tilaka tehi sārā sumana bṛṣṭi nabha bhaī apārā
રાવન ક્રોધ અનલ નિજ સ્વાસ સમીર પ્રચંડ। જરત બિભીષનુ રાખેઉ દીન્હેહુ રાજુ અખંડ॥49(ક)॥ જો સંપતિ સિવ રાવનહિ દીન્હિ દિએં દસ માથ। સોઇ સંપદા બિભીષનહિ સકુચિ દીન્હ રઘુનાથ॥49(ખ)॥
rāvana krodha anala nija svāsa samīra pracaṃḍa jarata bibhīṣanu rākheu dīnhehu rāju akhaṃḍa 49(ka) jo saṃpati siva rāvanahi dīnhi die~ dasa mātha soi saṃpadā bibhīṣanahi sakuci dīnha raghunātha 49(kha)
અસ પ્રભુ છાડ़િ ભજહિં જે આના। તે નર પસુ બિનુ પૂંછ બિષાના॥ નિજ જન જાનિ તાહિ અપનાવા। પ્રભુ સુભાવ કપિ કુલ મન ભાવા॥ પુનિ સર્બગ્ય સર્બ ઉર બાસી। સર્બરૂપ સબ રહિત ઉદાસી॥ બોલે બચન નીતિ પ્રતિપાલક। કારન મનુજ દનુજ કુલ ઘાલક॥ સુનુ કપીસ લંકાપતિ બીરા। કેહિ બિધિ તરિઅ જલધિ ગંભીરા॥ સંકુલ મકર ઉરગ ઝષ જાતી। અતિ અગાધ દુસ્તર સબ ભાંતી॥ કહ લંકેસ સુનહુ રઘુનાયક। કોટિ સિંધુ સોષક તવ સાયક॥ જદ્યપિ તદપિ નીતિ અસિ ગાઈ। બિનય કરિઅ સાગર સન જાઈ॥
asa prabhu chāḍi bhajahiṃ je ānā te nara pasu binu pū~cha biṣānā nija jana jāni tāhi apanāvā prabhu subhāva kapi kula mana bhāvā puni sarbagya sarba ura bāsī sarbarūpa saba rahita udāsī bole bacana nīti pratipālaka kārana manuja danuja kula ghālaka sunu kapīsa laṃkāpati bīrā kehi bidhi taria jaladhi gaṃbhīrā saṃkula makara uraga jhaṣa jātī ati agādha dustara saba bhā~tī kaha laṃkesa sunahu raghunāyaka koṭi siṃdhu soṣaka tava sāyaka jadyapi tadapi nīti asi gāī binaya karia sāgara sana jāī
પ્રભુ તુમ્હાર કુલગુર જલધિ કહિહિ ઉપાય બિચારિ। બિનુ પ્રયાસ સાગર તરિહિ સકલ ભાલુ કપિ ધારિ॥50॥
prabhu tumhāra kulagura jaladhi kahihi upāya bicāri binu prayāsa sāgara tarihi sakala bhālu kapi dhāri 50
સખા કહી તુમ્હ નીકિ ઉપાઈ। કરિઅ દૈવ જૌં હોઇ સહાઈ॥ મંત્ર ન યહ લછિમન મન ભાવા। રામ બચન સુનિ અતિ દુખ પાવા॥ નાથ દૈવ કર કવન ભરોસા। સોષિઅ સિંધુ કરિઅ મન રોસા॥ કાદર મન કહું એક અધારા। દૈવ દૈવ આલસી પુકારા॥ સુનત બિહસિ બોલે રઘુબીરા। ઐસેહિં કરબ ધરહુ મન ધીરા॥ અસ કહિ પ્રભુ અનુજહિ સમુઝાઈ। સિંધુ સમીપ ગએ રઘુરાઈ॥ પ્રથમ પ્રનામ કીન્હ સિરુ નાઈ। બૈઠે પુનિ તટ દર્ભ ડસાઈ॥ જબહિં બિભીષન પ્રભુ પહિં આએ। પાછેં રાવન દૂત પઠાએ॥
sakhā kahī tumha nīki upāī karia daiva jauṃ hoi sahāī maṃtra na yaha lachimana mana bhāvā rāma bacana suni ati dukha pāvā nātha daiva kara kavana bharosā soṣia siṃdhu karia mana rosā kādara mana kahu~ eka adhārā daiva daiva ālasī pukārā sunata bihasi bole raghubīrā aisehiṃ karaba dharahu mana dhīrā asa kahi prabhu anujahi samujhāī siṃdhu samīpa gae raghurāī prathama pranāma kīnha siru nāī baiṭhe puni taṭa darbha ḍasāī jabahiṃ bibhīṣana prabhu pahiṃ āe pācheṃ rāvana dūta paṭhāe
સકલ ચરિત તિન્હ દેખે ધરેં કપટ કપિ દેહ। પ્રભુ ગુન હૃદયં સરાહહિં સરનાગત પર નેહ॥51॥
sakala carita tinha dekhe dhareṃ kapaṭa kapi deha prabhu guna hṛdaya~ sarāhahiṃ saranāgata para neha 51
પ્રગટ બખાનહિં રામ સુભાઊ। અતિ સપ્રેમ ગા બિસરિ દુરાઊ॥ રિપુ કે દૂત કપિન્હ તબ જાને। સકલ બાંધિ કપીસ પહિં આને॥ કહ સુગ્રીવ સુનહુ સબ બાનર। અંગ ભંગ કરિ પઠવહુ નિસિચર॥ સુનિ સુગ્રીવ બચન કપિ ધાએ। બાંધિ કટક ચહુ પાસ ફિરાએ॥ બહુ પ્રકાર મારન કપિ લાગે। દીન પુકારત તદપિ ન ત્યાગે॥ જો હમાર હર નાસા કાના। તેહિ કોસલાધીસ કૈ આના॥ સુનિ લછિમન સબ નિકટ બોલાએ। દયા લાગિ હંસિ તુરત છોડાએ॥ રાવન કર દીજહુ યહ પાતી। લછિમન બચન બાચુ કુલઘાતી॥
pragaṭa bakhānahiṃ rāma subhāū ati saprema gā bisari durāū ripu ke dūta kapinha taba jāne sakala bā~dhi kapīsa pahiṃ āne kaha sugrīva sunahu saba bānara aṃga bhaṃga kari paṭhavahu nisicara suni sugrīva bacana kapi dhāe bā~dhi kaṭaka cahu pāsa phirāe bahu prakāra mārana kapi lāge dīna pukārata tadapi na tyāge jo hamāra hara nāsā kānā tehi kosalādhīsa kai ānā suni lachimana saba nikaṭa bolāe dayā lāgi ha~si turata choḍāe rāvana kara dījahu yaha pātī lachimana bacana bācu kulaghātī
કહેહુ મુખાગર મૂઢ़ સન મમ સંદેસુ ઉદાર। સીતા દેઇ મિલેહુ ન ત આવા કાલ તુમ્હાર॥52॥
kahehu mukhāgara mūḍha sana mama saṃdesu udāra sītā dei milehu na ta āvā kāla tumhāra 52
તુરત નાઇ લછિમન પદ માથા। ચલે દૂત બરનત ગુન ગાથા॥ કહત રામ જસુ લંકાં આએ। રાવન ચરન સીસ તિન્હ નાએ॥ બિહસિ દસાનન પૂંછી બાતા। કહસિ ન સુક આપનિ કુસલાતા॥ પુનિ કહુ ખબરિ બિભીષન કેરી। જાહિ મૃત્યુ આઈ અતિ નેરી॥ કરત રાજ લંકા સઠ ત્યાગી। હોઇહિ જબ કર કીટ અભાગી॥ પુનિ કહુ ભાલુ કીસ કટકાઈ। કઠિન કાલ પ્રેરિત ચલિ આઈ॥ જિન્હ કે જીવન કર રખવારા। ભયઉ મૃદુલ ચિત સિંધુ બિચારા॥ કહુ તપસિન્હ કૈ બાત બહોરી। જિન્હ કે હૃદયં ત્રાસ અતિ મોરી॥
turata nāi lachimana pada māthā cale dūta baranata guna gāthā kahata rāma jasu laṃkā~ āe rāvana carana sīsa tinha nāe bihasi dasānana pū~chī bātā kahasi na suka āpani kusalātā puni kahu khabari bibhīṣana kerī jāhi mṛtyu āī ati nerī karata rāja laṃkā saṭha tyāgī hoihi jaba kara kīṭa abhāgī puni kahu bhālu kīsa kaṭakāī kaṭhina kāla prerita cali āī jinha ke jīvana kara rakhavārā bhayau mṛdula cita siṃdhu bicārā kahu tapasinha kai bāta bahorī jinha ke hṛdaya~ trāsa ati morī
-કી ભઇ ભેંટ કિ ફિરિ ગએ શ્રવન સુજસુ સુનિ મોર। કહસિ ન રિપુ દલ તેજ બલ બહુત ચકિત ચિત તોર॥53॥
-kī bhai bheṃṭa ki phiri gae śravana sujasu suni mora kahasi na ripu dala teja bala bahuta cakita cita tora 53
નાથ કૃપા કરિ પૂંછેહુ જૈસેં। માનહુ કહા ક્રોધ તજિ તૈસેં॥ મિલા જાઇ જબ અનુજ તુમ્હારા। જાતહિં રામ તિલક તેહિ સારા॥ રાવન દૂત હમહિ સુનિ કાના। કપિન્હ બાંધિ દીન્હે દુખ નાના॥ શ્રવન નાસિકા કાટૈ લાગે। રામ સપથ દીન્હે હમ ત્યાગે॥ પૂંછિહુ નાથ રામ કટકાઈ। બદન કોટિ સત બરનિ ન જાઈ॥ નાના બરન ભાલુ કપિ ધારી। બિકટાનન બિસાલ ભયકારી॥ જેહિં પુર દહેઉ હતેઉ સુત તોરા। સકલ કપિન્હ મહં તેહિ બલુ થોરા॥ અમિત નામ ભટ કઠિન કરાલા। અમિત નાગ બલ બિપુલ બિસાલા॥
nātha kṛpā kari pū~chehu jaiseṃ mānahu kahā krodha taji taiseṃ milā jāi jaba anuja tumhārā jātahiṃ rāma tilaka tehi sārā rāvana dūta hamahi suni kānā kapinha bā~dhi dīnhe dukha nānā śravana nāsikā kāṭai lāge rāma sapatha dīnhe hama tyāge pū~chihu nātha rāma kaṭakāī badana koṭi sata barani na jāī nānā barana bhālu kapi dhārī bikaṭānana bisāla bhayakārī jehiṃ pura daheu hateu suta torā sakala kapinha maha~ tehi balu thorā amita nāma bhaṭa kaṭhina karālā amita nāga bala bipula bisālā
દ્વિબિદ મયંદ નીલ નલ અંગદ ગદ બિકટાસિ। દધિમુખ કેહરિ નિસઠ સઠ જામવંત બલરાસિ॥54॥
dvibida mayaṃda nīla nala aṃgada gada bikaṭāsi dadhimukha kehari nisaṭha saṭha jāmavaṃta balarāsi 54
એ કપિ સબ સુગ્રીવ સમાના। ઇન્હ સમ કોટિન્હ ગનઇ કો નાના॥ રામ કૃપાં અતુલિત બલ તિન્હહીં। તૃન સમાન ત્રેલોકહિ ગનહીં॥ અસ મૈં સુના શ્રવન દસકંધર। પદુમ અઠારહ જૂથપ બંદર॥ નાથ કટક મહં સો કપિ નાહીં। જો ન તુમ્હહિ જીતૈ રન માહીં॥ પરમ ક્રોધ મીજહિં સબ હાથા। આયસુ પૈ ન દેહિં રઘુનાથા॥ સોષહિં સિંધુ સહિત ઝષ બ્યાલા। પૂરહીં ન ત ભરિ કુધર બિસાલા॥ મર્દિ ગર્દ મિલવહિં દસસીસા। ઐસેઇ બચન કહહિં સબ કીસા॥ ગર્જહિં તર્જહિં સહજ અસંકા। માનહુ ગ્રસન ચહત હહિં લંકા॥
e kapi saba sugrīva samānā inha sama koṭinha ganai ko nānā rāma kṛpā~ atulita bala tinhahīṃ tṛna samāna trelokahi ganahīṃ asa maiṃ sunā śravana dasakaṃdhara paduma aṭhāraha jūthapa baṃdara nātha kaṭaka maha~ so kapi nāhīṃ jo na tumhahi jītai rana māhīṃ parama krodha mījahiṃ saba hāthā āyasu pai na dehiṃ raghunāthā soṣahiṃ siṃdhu sahita jhaṣa byālā pūrahīṃ na ta bhari kudhara bisālā mardi garda milavahiṃ dasasīsā aisei bacana kahahiṃ saba kīsā garjahiṃ tarjahiṃ sahaja asaṃkā mānahu grasana cahata hahiṃ laṃkā
-સહજ સૂર કપિ ભાલુ સબ પુનિ સિર પર પ્રભુ રામ। રાવન કાલ કોટિ કહુ જીતિ સકહિં સંગ્રામ॥55॥
-sahaja sūra kapi bhālu saba puni sira para prabhu rāma rāvana kāla koṭi kahu jīti sakahiṃ saṃgrāma 55
રામ તેજ બલ બુધિ બિપુલાઈ। સેષ સહસ સત સકહિં ન ગાઈ॥ સક સર એક સોષિ સત સાગર। તબ ભ્રાતહિ પૂંછેઉ નય નાગર॥ તાસુ બચન સુનિ સાગર પાહીં। માગત પંથ કૃપા મન માહીં॥ સુનત બચન બિહસા દસસીસા। જૌં અસિ મતિ સહાય કૃત કીસા॥ સહજ ભીરુ કર બચન દૃઢ़ાઈ। સાગર સન ઠાની મચલાઈ॥ મૂઢ़ મૃષા કા કરસિ બડ़ાઈ। રિપુ બલ બુદ્ધિ થાહ મૈં પાઈ॥ સચિવ સભીત બિભીષન જાકેં। બિજય બિભૂતિ કહાં જગ તાકેં॥ સુનિ ખલ બચન દૂત રિસ બાઢ़ી। સમય બિચારિ પત્રિકા કાઢ़ી॥ રામાનુજ દીન્હી યહ પાતી। નાથ બચાઇ જુડ़ાવહુ છાતી॥ બિહસિ બામ કર લીન્હી રાવન। સચિવ બોલિ સઠ લાગ બચાવન॥
rāma teja bala budhi bipulāī seṣa sahasa sata sakahiṃ na gāī saka sara eka soṣi sata sāgara taba bhrātahi pū~cheu naya nāgara tāsu bacana suni sāgara pāhīṃ māgata paṃtha kṛpā mana māhīṃ sunata bacana bihasā dasasīsā jauṃ asi mati sahāya kṛta kīsā sahaja bhīru kara bacana dṛḍhāī sāgara sana ṭhānī macalāī mūḍha mṛṣā kā karasi baḍāī ripu bala buddhi thāha maiṃ pāī saciva sabhīta bibhīṣana jākeṃ bijaya bibhūti kahā~ jaga tākeṃ suni khala bacana dūta risa bāḍhī samaya bicāri patrikā kāḍhī rāmānuja dīnhī yaha pātī nātha bacāi juḍāvahu chātī bihasi bāma kara līnhī rāvana saciva boli saṭha lāga bacāvana
બાતન્હ મનહિ રિઝાઇ સઠ જનિ ઘાલસિ કુલ ખીસ। રામ બિરોધ ન ઉબરસિ સરન બિષ્નુ અજ ઈસ॥56(ક)॥ કી તજિ માન અનુજ ઇવ પ્રભુ પદ પંકજ ભૃંગ। હોહિ કિ રામ સરાનલ ખલ કુલ સહિત પતંગ॥56(ખ)॥
bātanha manahi rijhāi saṭha jani ghālasi kula khīsa rāma birodha na ubarasi sarana biṣnu aja īsa 56(ka) kī taji māna anuja iva prabhu pada paṃkaja bhṛṃga hohi ki rāma sarānala khala kula sahita pataṃga 56(kha)
સુનત સભય મન મુખ મુસુકાઈ। કહત દસાનન સબહિ સુનાઈ॥ ભૂમિ પરા કર ગહત અકાસા। લઘુ તાપસ કર બાગ બિલાસા॥ કહ સુક નાથ સત્ય સબ બાની। સમુઝહુ છાડ़િ પ્રકૃતિ અભિમાની॥ સુનહુ બચન મમ પરિહરિ ક્રોધા। નાથ રામ સન તજહુ બિરોધા॥ અતિ કોમલ રઘુબીર સુભાઊ। જદ્યપિ અખિલ લોક કર રાઊ॥ મિલત કૃપા તુમ્હ પર પ્રભુ કરિહી। ઉર અપરાધ ન એકઉ ધરિહી॥ જનકસુતા રઘુનાથહિ દીજે। એતના કહા મોર પ્રભુ કીજે। જબ તેહિં કહા દેન બૈદેહી। ચરન પ્રહાર કીન્હ સઠ તેહી॥ નાઇ ચરન સિરુ ચલા સો તહાં। કૃપાસિંધુ રઘુનાયક જહાં॥ કરિ પ્રનામુ નિજ કથા સુનાઈ। રામ કૃપાં આપનિ ગતિ પાઈ॥ રિષિ અગસ્તિ કીં સાપ ભવાની। રાછસ ભયઉ રહા મુનિ ગ્યાની॥ બંદિ રામ પદ બારહિં બારા। મુનિ નિજ આશ્રમ કહું પગુ ધારા॥
sunata sabhaya mana mukha musukāī kahata dasānana sabahi sunāī bhūmi parā kara gahata akāsā laghu tāpasa kara bāga bilāsā kaha suka nātha satya saba bānī samujhahu chāḍi prakṛti abhimānī sunahu bacana mama parihari krodhā nātha rāma sana tajahu birodhā ati komala raghubīra subhāū jadyapi akhila loka kara rāū milata kṛpā tumha para prabhu karihī ura aparādha na ekau dharihī janakasutā raghunāthahi dīje etanā kahā mora prabhu kīje jaba tehiṃ kahā dena baidehī carana prahāra kīnha saṭha tehī nāi carana siru calā so tahā~ kṛpāsiṃdhu raghunāyaka jahā~ kari pranāmu nija kathā sunāī rāma kṛpā~ āpani gati pāī riṣi agasti kīṃ sāpa bhavānī rāchasa bhayau rahā muni gyānī baṃdi rāma pada bārahiṃ bārā muni nija āśrama kahu~ pagu dhārā
બિનય ન માનત જલધિ જડ़ ગએ તીન દિન બીતિ। બોલે રામ સકોપ તબ ભય બિનુ હોઇ ન પ્રીતિ॥57॥
binaya na mānata jaladhi jaḍa gae tīna dina bīti bole rāma sakopa taba bhaya binu hoi na prīti 57
લછિમન બાન સરાસન આનૂ। સોષૌં બારિધિ બિસિખ કૃસાનૂ॥ સઠ સન બિનય કુટિલ સન પ્રીતી। સહજ કૃપન સન સુંદર નીતી॥ મમતા રત સન ગ્યાન કહાની। અતિ લોભી સન બિરતિ બખાની॥ ક્રોધિહિ સમ કામિહિ હરિ કથા। ઊસર બીજ બએં ફલ જથા॥ અસ કહિ રઘુપતિ ચાપ ચઢ़ાવા। યહ મત લછિમન કે મન ભાવા॥ સંઘાનેઉ પ્રભુ બિસિખ કરાલા। ઉઠી ઉદધિ ઉર અંતર જ્વાલા॥ મકર ઉરગ ઝષ ગન અકુલાને। જરત જંતુ જલનિધિ જબ જાને॥ કનક થાર ભરિ મનિ ગન નાના। બિપ્ર રૂપ આયઉ તજિ માના॥
lachimana bāna sarāsana ānū soṣauṃ bāridhi bisikha kṛsānū saṭha sana binaya kuṭila sana prītī sahaja kṛpana sana suṃdara nītī mamatā rata sana gyāna kahānī ati lobhī sana birati bakhānī krodhihi sama kāmihi hari kathā ūsara bīja bae~ phala jathā asa kahi raghupati cāpa caḍhāvā yaha mata lachimana ke mana bhāvā saṃghāneu prabhu bisikha karālā uṭhī udadhi ura aṃtara jvālā makara uraga jhaṣa gana akulāne jarata jaṃtu jalanidhi jaba jāne kanaka thāra bhari mani gana nānā bipra rūpa āyau taji mānā
કાટેહિં પઇ કદરી ફરઇ કોટિ જતન કોઉ સીંચ। બિનય ન માન ખગેસ સુનુ ડાટેહિં પઇ નવ નીચ॥58॥
kāṭehiṃ pai kadarī pharai koṭi jatana kou sīṃca binaya na māna khagesa sunu ḍāṭehiṃ pai nava nīca 58
સભય સિંધુ ગહિ પદ પ્રભુ કેરે। છમહુ નાથ સબ અવગુન મેરે॥ ગગન સમીર અનલ જલ ધરની। ઇન્હ કઇ નાથ સહજ જડ़ કરની॥ તવ પ્રેરિત માયાં ઉપજાએ। સૃષ્ટિ હેતુ સબ ગ્રંથનિ ગાએ॥ પ્રભુ આયસુ જેહિ કહં જસ અહઈ। સો તેહિ ભાંતિ રહે સુખ લહઈ॥ પ્રભુ ભલ કીન્હી મોહિ સિખ દીન્હી। મરજાદા પુનિ તુમ્હરી કીન્હી॥ ઢોલ ગવાંર સૂદ્ર પસુ નારી। સકલ તાડ़ના કે અધિકારી॥ પ્રભુ પ્રતાપ મૈં જાબ સુખાઈ। ઉતરિહિ કટકુ ન મોરિ બડ़ાઈ॥ પ્રભુ અગ્યા અપેલ શ્રુતિ ગાઈ। કરૌં સો બેગિ જૌ તુમ્હહિ સોહાઈ॥
sabhaya siṃdhu gahi pada prabhu kere chamahu nātha saba avaguna mere gagana samīra anala jala dharanī inha kai nātha sahaja jaḍa karanī tava prerita māyā~ upajāe sṛṣṭi hetu saba graṃthani gāe prabhu āyasu jehi kaha~ jasa ahaī so tehi bhā~ti rahe sukha lahaī prabhu bhala kīnhī mohi sikha dīnhī marajādā puni tumharī kīnhī ḍhola gavā~ra sūdra pasu nārī sakala tāḍanā ke adhikārī prabhu pratāpa maiṃ jāba sukhāī utarihi kaṭaku na mori baḍāī prabhu agyā apela śruti gāī karauṃ so begi jau tumhahi sohāī
સુનત બિનીત બચન અતિ કહ કૃપાલ મુસુકાઇ। જેહિ બિધિ ઉતરૈ કપિ કટકુ તાત સો કહહુ ઉપાઇ॥59॥
sunata binīta bacana ati kaha kṛpāla musukāi jehi bidhi utarai kapi kaṭaku tāta so kahahu upāi 59
નાથ નીલ નલ કપિ દ્વૌ ભાઈ। લરિકાઈ રિષિ આસિષ પાઈ॥ તિન્હ કે પરસ કિએં ગિરિ ભારે। તરિહહિં જલધિ પ્રતાપ તુમ્હારે॥ મૈં પુનિ ઉર ધરિ પ્રભુતાઈ। કરિહઉં બલ અનુમાન સહાઈ॥ એહિ બિધિ નાથ પયોધિ બંધાઇઅ। જેહિં યહ સુજસુ લોક તિહું ગાઇઅ॥ એહિ સર મમ ઉત્તર તટ બાસી। હતહુ નાથ ખલ નર અઘ રાસી॥ સુનિ કૃપાલ સાગર મન પીરા। તુરતહિં હરી રામ રનધીરા॥ દેખિ રામ બલ પૌરુષ ભારી। હરષિ પયોનિધિ ભયઉ સુખારી॥ સકલ ચરિત કહિ પ્રભુહિ સુનાવા। ચરન બંદિ પાથોધિ સિધાવા॥
nātha nīla nala kapi dvau bhāī larikāī riṣi āsiṣa pāī tinha ke parasa kie~ giri bhāre tarihahiṃ jaladhi pratāpa tumhāre maiṃ puni ura dhari prabhutāī karihau~ bala anumāna sahāī ehi bidhi nātha payodhi ba~dhāia jehiṃ yaha sujasu loka tihu~ gāia ehi sara mama uttara taṭa bāsī hatahu nātha khala nara agha rāsī suni kṛpāla sāgara mana pīrā turatahiṃ harī rāma ranadhīrā dekhi rāma bala pauruṣa bhārī haraṣi payonidhi bhayau sukhārī sakala carita kahi prabhuhi sunāvā carana baṃdi pāthodhi sidhāvā
નિજ ભવન ગવનેઉ સિંધુ શ્રીરઘુપતિહિ યહ મત ભાયઊ। યહ ચરિત કલિ મલહર જથામતિ દાસ તુલસી ગાયઊ॥ સુખ ભવન સંસય સમન દવન બિષાદ રઘુપતિ ગુન ગના॥ તજિ સકલ આસ ભરોસ ગાવહિ સુનહિ સંતત સઠ મના॥
nija bhavana gavaneu siṃdhu śrīraghupatihi yaha mata bhāyaū yaha carita kali malahara jathāmati dāsa tulasī gāyaū sukha bhavana saṃsaya samana davana biṣāda raghupati guna ganā taji sakala āsa bharosa gāvahi sunahi saṃtata saṭha manā
સકલ સુમંગલ દાયક રઘુનાયક ગુન ગાન। સાદર સુનહિં તે તરહિં ભવ સિંધુ બિના જલજાન॥60॥
sakala sumaṃgala dāyaka raghunāyaka guna gāna sādara sunahiṃ te tarahiṃ bhava siṃdhu binā jalajāna 60