ଅଲ୍ପାକ୍ଷରମସନ୍ଦିଗ୍ଧମ୍
अल्पाक्षरमसन्दिग्धम् in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୁଭାଷିତ ସୂତ୍ରର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଂସ୍କୃତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା — ଏକ ଉତ୍ତମ ସୂତ୍ର କ'ଣ। ଏକ ମାତ୍ର ପଦରେ ଏହା ଆଦର୍ଶ କଥନର ଛଅଟି ଲକ୍ଷଣ କହେ: ସଂକ୍ଷିପ୍ତ (ଅଲ୍ପାକ୍ଷର), ସନ୍ଦେହରହିତ (ଅସନ୍ଦିଗ୍ଧ), ସାରଯୁକ୍ତ (ସାରବତ୍), ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରଯୋଜ୍ୟ (ବିଶ୍ୱତୋମୁଖ), ନିରର୍ଥକ ଶବ୍ଦ ରହିତ (ଅସ୍ତୋଭ), ଏବଂ ନିର୍ଦୋଷ (ଅନବଦ୍ୟ)। ଏହି ଶ୍ଳୋକ ସ୍ୱୟଂ ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକର ଆଦର୍ଶ ଉଦାହରଣ ଏବଂ ବ୍ୟାକରଣ, ନ୍ୟାୟ ତଥା ସମସ୍ତ ସୂତ୍ର-ବିଦ୍ୟାର ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Subhashita · Unknown (classical Sanskrit shastra tradition) · Classical Sanskrit literature
ସଂସ୍କୃତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଜ୍ଞାନକୁ ପ୍ରାୟଶଃ ସୂତ୍ରରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କରାଯାଉଥିଲା — କମ୍ ଶବ୍ଦରେ ଅଧିକ ଅର୍ଥ ଭରିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ, ସୂତ୍ରାତ୍ମକ କଥନ। ସୁଭାଷିତ ଓ ବ୍ୟାକରଣ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ଶ୍ଳୋକ, ଏପରି ସୂତ୍ରର ଆଦର୍ଶକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରି, ଉତ୍ତମ ସୂତ୍ରର ଛଅଟି ଗୁଣ ଗଣନା କରେ। ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବେ, ଏହି ଶ୍ଳୋକ ନିଜେ ସେହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତତା ଓ ସ୍ପଷ୍ଟତାର ନିର୍ଦୋଷ ଉଦାହରଣ ଯାହାର ଏହା ପ୍ରଶଂସା କରେ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି ଯେ ଏହି ଶ୍ଳୋକ ଠିକ୍ ସେହି କରେ ଯାହା ଏହା ଉପଦେଶ ଦିଏ — ଉତ୍ତମ ସୂତ୍ରକୁ ଉତ୍ତମ ରୂପର ସୂତ୍ରରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରେ। କୁହାଯାଏ ଯେ ଯିଏ ଏହାର ମାନକରେ ନିପୁଣ ହୁଏ ସେ ଅଳ୍ପରେ ଅଧିକ କହିବାକୁ ଶିଖେ — ବାଣୀ ଓ ଲେଖାର ସର୍ବାଧିକ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ସର୍ବାଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ କୌଶଳ।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଅଲ୍ପାକ୍ଷରମସନ୍ଦିଗ୍ଧଂ ସାରଵଦ୍ ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖମ୍। ଅସ୍ତୋଭମନଵଦ୍ଯଂ ଚ ସୂତ୍ରଂ ସୂତ୍ରଵିଦୋ ଵିଦୁଃ॥
alpākṣaram asandigdhaṁ sāravad viśvato-mukham। astobham anavadyaṁ ca sūtraṁ sūtra-vido viduḥ॥
ଅର୍ଥ:ଅଳ୍ପ ଅକ୍ଷରଯୁକ୍ତ (ସଂକ୍ଷିପ୍ତ), ସନ୍ଦେହରହିତ (ସ୍ପଷ୍ଟ), ସାରଯୁକ୍ତ, ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରଯୋଜ୍ୟ (ବ୍ୟାପକ), ନିରର୍ଥକ ଶବ୍ଦ ରହିତ, ଏବଂ ଦୋଷରହିତ — ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଏପରି କଥନକୁ ହିଁ ସତ୍ୟ ସୂତ୍ର ବୋଲି ଭାବନ୍ତି। ଏହି ଶ୍ଳୋକ ସ୍ୱୟଂ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପଦରେ, ଯେକୌଣସି କଥନକୁ ଉତ୍ତମ କରୁଥିବା ଛଅଟି ଗୁଣକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରେ: ସଂକ୍ଷିପ୍ତତା, ସ୍ପଷ୍ଟତା, ସାର, ବ୍ୟାପକତା, ମିତବ୍ୟୟିତା ଏବଂ ନିର୍ଦୋଷତା।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
अल्पाक्षरमसन्दिग्धम् ପାଠର ଲାଭ
ସ୍ପଷ୍ଟ, ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିର କାଳାତୀତ ଆଦର୍ଶକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରେ
ଉତ୍ତମ ସଂପ୍ରେଷଣର ଛଅଟି ଲକ୍ଷଣ ଶିଖାଏ — ସଂକ୍ଷିପ୍ତତା, ସ୍ପଷ୍ଟତା ଇତ୍ୟାଦି
ବ୍ୟାକରଣ, ନ୍ୟାୟ, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ତଥା ସମସ୍ତ ସୂତ୍ର-ବିଦ୍ୟାର ଛାତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଅମୂଲ୍ୟ
ବାଣୀ ଓ ଲେଖାରେ ସଠିକତା ଓ ମିତବ୍ୟୟିତାକୁ ପ୍ରେରିତ କରେ
ନିଜେ ସେହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକର ନିର୍ଦୋଷ ଆଦର୍ଶ ଯାହାକୁ ଏହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ
ଭାଷାର କଳା ଉପରେ ଚିନ୍ତନ ପାଇଁ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ, ସ୍ମରଣୀୟ ଶ୍ଳୋକ
अल्पाक्षरमसन्दिग्धम् ପାଠ ବିଧି
ଏହି ଶ୍ଳୋକ ଶାନ୍ତିରେ ପାଠ କରନ୍ତୁ, ଏହା କହୁଥିବା ଛଅଟି ଗୁଣ — ସଂକ୍ଷିପ୍ତ, ସ୍ପଷ୍ଟ, ସାରଯୁକ୍ତ, ବ୍ୟାପକ, ଭରଣା ରହିତ ଓ ନିର୍ଦୋଷ — ସ୍ମରଣ କରି। ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତୁ ଶ୍ଳୋକ ନିଜ ବ୍ୟାଖ୍ୟାର କିପରି ମୂର୍ତ୍ତ ରୂପ, ଏବଂ ଏହାକୁ ସଠିକ ଭାବେ ଚିନ୍ତା ଓ କହିବାର ସଂକଳ୍ପରେ ପରିଣତ ହେବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ଏହାର ଅଧ୍ୟୟନ ବ୍ୟାକରଣ ଓ ନ୍ୟାୟ ଭଳି ସୂତ୍ର-ଆଧାରିତ ବିଦ୍ୟାର ଆରମ୍ଭରେ କରାଯାଏ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ अल्पाक्षरमसन्दिग्धम् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ