ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗଵଦ୍ଗୀତା ୧୧.୪୪ — ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଣମ୍ଯ ପ୍ରଣିଧାଯ କାଯମ୍
श्रीमद्भगवद्गीता ११.४४ — तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायम् in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ବିଶ୍ୱରୂପ ଦେଖି ନମ୍ର ଓ ବିସ୍ମିତ ଅର୍ଜୁନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି ଏବଂ ନିଜର ପୂର୍ବର ଅନୌପଚାରିକ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ କ୍ଷମା ମାଗନ୍ତି, ଏହା ସ୍ମରଣ କରି ଯେ ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସଖା ମନେ କରି ସହଜ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ। ସେ ତିନୋଟି ଘନିଷ୍ଠ ସମ୍ପର୍କ -- ପିତା-ପୁତ୍ର, ମିତ୍ର-ମିତ୍ର, ଏବଂ ପ୍ରେମିକ-ପ୍ରିୟା -- ର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି ଯେ ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ ସେତିକି କୋମଳ ଭାବେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ। ଏହି ଶ୍ଳୋକ ନମ୍ରତା, ଭକ୍ତି ଏବଂ ଭଗବାନ ଓ ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରେମ-ସମ୍ପର୍କର ମର୍ମସ୍ପର୍ଶୀ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 44 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ବିଶ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶନ ଯୋଗରେ, ବିରାଟ ରୂପର ଅତି ବିସ୍ମୟକର ଦର୍ଶନ ପରେ ଅର୍ଜୁନ ନମ୍ରତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି। ନିଜ ମିତ୍ର ଓ ସାରଥିଙ୍କ ପରମ ମହିମାର ବୋଧ ହେବାରୁ ସେ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟରେ ଯେକୌଣସି ପୂର୍ବ ଅନୌପଚାରିକତା ପାଇଁ କ୍ଷମା ମାଗନ୍ତି, ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରେମର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଯେପରି ଜଣେ ପିତା, ଜଣେ ମିତ୍ର ଏବଂ ଜଣେ ପ୍ରେମିକଙ୍କର ହୁଏ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ଭକ୍ତି ପରମ୍ପରା ଏହି ଶ୍ଳୋକକୁ ଏହି କଥାର ପ୍ରମାଣ ରୂପେ ଲାଳନ କରେ ଯେ ପରମ ପ୍ରଭୁ ଘନିଷ୍ଠ ଭାବେ ପ୍ରେମ ପାଇବାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କ ତ୍ରୁଟିକୁ ସେତିକି କୋମଳ ଭାବେ କ୍ଷମା କରନ୍ତି ଯେପରି ପିତା ଶିଶୁକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତି — କାରଣ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରେମ, ଥରେ ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ, ପ୍ରେମମୟ ହୃଦୟର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୋଷକୁ ଉପେକ୍ଷା କରେ।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଣମ୍ଯ ପ୍ରଣିଧାଯ କାଯଂ ପ୍ରସାଦଯେ ତ୍ଵାମହମୀଶମୀଡ୍ଯମ୍। ପିତେଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ସଖେଵ ସଖ୍ଯୁଃ ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରିଯାଯାର୍ହସି ଦେଵ ସୋଢୁମ୍॥
tasmāt praṇamya praṇidhāya kāyaṁ prasādaye tvām aham īśham īḍyam piteva putrasya sakheva sakhyuḥ priyaḥ priyāyārhasi deva soḍhum
ଅର୍ଥ:ତେଣୁ ହେ ପ୍ରଭୁ! ମୁଁ ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି ସ୍ତୁତି-ଯୋଗ୍ୟ ଆପଣ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି। ହେ ଦେବ! ଯେପରି ପିତା ପୁତ୍ରର, ମିତ୍ର ନିଜ ମିତ୍ରର ଏବଂ ପ୍ରେମିକ ନିଜ ପ୍ରିୟାର ଅପରାଧ ସହି ନିଅନ୍ତି, ସେପରି ଆପଣ ମଧ୍ୟ ମୋ ଅପରାଧ କ୍ଷମା କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
श्रीमद्भगवद्गीता ११.४४ — तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायम् ପାଠର ଲାଭ
ନମ୍ର ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ ଅର୍ପଣ ଓ କ୍ଷମା ମାଗିବାର ସୁନ୍ଦର ଶ୍ଳୋକ
ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଘନିଷ୍ଠତା ଉଭୟ ସହ ଯିବାକୁ ଶିଖାଏ
ଭକ୍ତି କିମ୍ବା ଆଚରଣରେ ଯେକୌଣସି ତ୍ରୁଟି ପାଇଁ ସତ୍ୟ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପର ଆଦର୍ଶ ଦେଖାଏ
ଭଗବାନ ଓ ତାଙ୍କ ଭକ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୋମଳ, କ୍ଷମାଶୀଳ ସମ୍ପର୍କକୁ ପ୍ରକଟ କରେ
ନମ୍ରତା, ଆତ୍ମସମର୍ପଣ ଏବଂ ଏକ କୋମଳ, ପ୍ରେମମୟ ହୃଦୟ ବିକଶିତ କରେ
ଭଗବାନଙ୍କ କୃପା ଓ କ୍ଷମା କାମନା କରିବା ସମୟରେ ସାନ୍ତ୍ୱନାଦାୟକ
श्रीमद्भगवद्गीता ११.४४ — तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायम् ପାଠ ବିଧି
ଏହି ଶ୍ଳୋକର ପାଠ ଭଗବାନଙ୍କୁ ହୃଦୟରୁ ପ୍ରଣାମ ଅର୍ପଣ କରୁ କରୁ କରନ୍ତୁ, ଆଦର୍ଶ ଭାବେ ନଇଁ କିମ୍ବା ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି। ଉଚ୍ଚାରଣ ସମୟରେ ଅହଂକାର ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଯେକୌଣସି ତ୍ରୁଟି ପାଇଁ କ୍ଷମା ମାଗନ୍ତୁ, ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ଶରଣ ନେଇ ଯେପରି ସନ୍ତାନ ପିତାଙ୍କଠାରେ କିମ୍ବା ମିତ୍ର ମିତ୍ରଙ୍କଠାରେ। ଏହା ବିଶେଷ କରି ପୂଜାର ଶେଷରେ କ୍ଷମା-ପ୍ରାର୍ଥନା ରୂପେ ଉପଯୁକ୍ତ, ଯାହା ହୃଦୟକୁ ନମ୍ର ଭକ୍ତିରେ କୋମଳ କରିଦିଏ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ श्रीमद्भगवद्गीता ११.४४ — तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायम् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ