একদন্ত স্তোত্রম্ (একদন্তশরণাগতি স্তোত্রম্)
एकदन्त स्तोत्रम् (एकदन्तशरणागति स्तोत्रम्) in Bengali · বাংলা
আপনার ভাষা/লিপিতে পড়ুন
উৎপত্তি ও কাহিনি
Mudgala Purana (Second Khanda, Chapter 3) · Traditional; spoken by the Devarshis (gods and sages), narrated by Gritsamada / Mudgala · Puranic
In the Mudgala Purana — the great Ganapatya scripture devoted to Ganesha's incarnations — the gods and sages, overwhelmed by the glory of Ekadanta, offer this hymn of total surrender. Unable to praise Him adequately, they simply take refuge in Him verse after verse as the supreme Brahman from whom and by whose command the entire cosmos proceeds. Pleased, Ekadanta appears, accepts their stuti, and grants the boon that whoever recites it as prescribed will gain every accomplishment and union with Brahman.
✦ শাস্ত্রে যেমন বলা হয়েছে
Pleased by this hymn of surrender, Ekadanta himself declared it to be 'sarva-siddhi-pradayakam' — the giver of every accomplishment — promising that one who recites its twenty-one verses twenty-one times for twenty-one days will find nothing in the three worlds beyond reach and will accomplish even the impossible.
অর্থসহ সম্পূর্ণ পাঠ
যেকোনো পঙ্ক্তি বা ▶ বোতাম ছুঁয়ে শুনুন
শ্রীগণেশায নমঃ । দেবর্ষয ঊচুঃ । সদাত্মরূপং সকলাদিভূতম্ অমাযিনং সোঽহমচিন্ত্যবোধম্ । অনাদিমধ্যান্তবিহীনমেকং তমেকদন্তং শরণং ব্রজামঃ ॥১॥
śrī gaṇeśāya namaḥ । devarṣaya ūchuḥ । sadātma-rūpaṁ sakalādi-bhūtam amāyinaṁ so'ham achintya-bodham । anādi-madhyānta-vihīnam ekaṁ tam ekadantaṁ śaraṇaṁ vrajāmaḥ ॥1॥
অর্থ:श्रीगणेश को नमस्कार। देवों और ऋषियों ने कहा:
অনন্তচিদ্রূপমযং গণেশম্ অভেদভেদাদিবিহীনমাদ্যম্ । হৃদি প্রকাশস্য ধরং স্বধীস্থং তমেকদন্তং শরণং ব্রজামঃ ॥২॥
ananta-chid-rūpam ayaṁ gaṇeśam abheda-bhedādi-vihīnam ādyam । hṛdi prakāśasya dharaṁ svadhī-sthaṁ tam ekadantaṁ śaraṇaṁ vrajāmaḥ ॥2॥
অর্থ:जो सदा सत्स्वरूप, समस्त के आदिकारण, माया से रहित, अचिन्त्य बोधस्वरूप 'सोऽहम्', आदि-मध्य-अन्त से रहित एकमेव हैं — उस एकदन्त की हम शरण लेते हैं।
সমাধিসংস্থং হৃদি যোগিনাং যং প্রকাশরূপেণ বিভাতমেতম্ । সদা নিরালম্বসমাধিগম্যং তমেকদন্তং শরণং ব্রজামঃ ॥৩॥
samādhi-saṁsthaṁ hṛdi yogināṁ yaṁ prakāśa-rūpeṇa vibhātam etam । sadā nirālamba-samādhi-gamyaṁ tam ekadantaṁ śaraṇaṁ vrajāmaḥ ॥3॥
অর্থ:जो अनन्त चिद्रूपमय गणेश हैं, भेद-अभेद आदि से रहित आदिपुरुष, हृदय में प्रकाश के धारक, हमारी बुद्धि में स्थित — उस एकदन्त की हम शरण लेते हैं।
স্ববিম্বভাবেন বিলাসযুক্তাং প্রত্যক্ষমাযাং বিবিধস্বরূপাম্ । স্ববীর্যকং তত্র দদাতি যো বৈ তমেকদন্তং শরণং ব্রজামঃ ॥৪॥
svabimba-bhāvena vilāsa-yuktāṁ pratyakṣa-māyāṁ vividha-svarūpām । sva-vīryakaṁ tatra dadāti yo vai tam ekadantaṁ śaraṇaṁ vrajāmaḥ ॥4॥
অর্থ:जिन्हें योगीजन हृदय की समाधि में प्रकाशरूप से विभासित देखते हैं, जो सदा निरालम्ब समाधि से प्राप्य हैं — उस एकदन्त की हम शरण लेते हैं।
ত্বদীযবীর্যেণ সমর্থভূত- স্বমাযযা সংরচিতং চ বিশ্বম্ । তুরীযকং হ্যাত্মপ্রতীতিসংজ্ঞং তমেকদন্তং শরণং ব্রজামঃ ॥৫॥
tvadīya-vīryeṇa samartha-bhūta- sva-māyayā saṁrachitaṁ cha viśvam । turīyakaṁ hy ātma-pratīti-saṁjñaṁ tam ekadantaṁ śaraṇaṁ vrajāmaḥ ॥5॥
অর্থ:जो अपने बिम्बभाव से विलासयुक्त, प्रत्यक्ष विविधरूपा माया को अपना वीर्य (शक्ति) प्रदान करते हैं — उस एकदन्त की हम शरण लेते हैं।
ত্বদাজ্ঞযা ভান্তি গ্রহাশ্চ সর্বে প্রকাশরূপাণি বিভান্তি খে বৈ । ভ্রমন্তি নিত্যং স্ববিহারকার্যা- স্তমেকদন্তং শরণং ব্রজামঃ ॥১৪॥
tvad-ājñayā bhānti grahāś cha sarve prakāśa-rūpāṇi vibhānti khe vai । bhramanti nityaṁ sva-vihāra-kāryā- stam ekadantaṁ śaraṇaṁ vrajāmaḥ ॥14॥
অর্থ:जिनके वीर्य से समर्थ हुई स्वमाया द्वारा यह विश्व रचा गया है, जो तुरीय अर्थात् आत्मप्रतीति-संज्ञक हैं — उस एकदन्त की हम शरण लेते हैं।
ত্বদাজ্ঞযা সৃষ্টিকরো বিধাতা ত্বদাজ্ঞযা পালক এব বিষ্ণুঃ । ত্বদাজ্ঞযা সংহরকো হরোঽপি তমেকদন্তং শরণং ব্রজামঃ ॥১৫॥
tvad-ājñayā sṛṣṭi-karo vidhātā tvad-ājñayā pālaka eva viṣṇuḥ । tvad-ājñayā saṁharako haro'pi tam ekadantaṁ śaraṇaṁ vrajāmaḥ ॥15॥
অর্থ:आपकी आज्ञा से समस्त ग्रह प्रकाशित होते हैं और आकाश में ज्योतियाँ विभासित होती हैं, नित्य अपने विहार-कार्य में भ्रमण करती हैं — उस एकदन्त की हम शरण लेते हैं।
যদাজ্ঞযা দেবগণা দিবিস্থা দদন্তি বৈ কর্মফলানি নিত্যম্ । যদাজ্ঞযা শৈলগণাঃ স্থিরা বৈ তমেকদন্তং শরণং ব্রজামঃ ॥১৭॥
yad-ājñayā deva-gaṇā divisthā dadanti vai karma-phalāni nityam । yad-ājñayā śaila-gaṇāḥ sthirā vai tam ekadantaṁ śaraṇaṁ vrajāmaḥ ॥17॥
অর্থ:आपकी आज्ञा से विधाता सृष्टि करते हैं, आपकी आज्ञा से विष्णु पालन करते हैं, और आपकी आज्ञा से हर (शिव) भी संहार करते हैं — उस एकदन्त की हम शरण लेते हैं।
যদন্তরে সংস্থিতমেকদন্ত- স্তদাজ্ঞযা সর্বমিদং বিভাতি । অনন্তরূপং হৃদি বোধকং য- স্তমেকদন্তং শরণং ব্রজামঃ ॥২০॥
yad-antare saṁsthitam ekadanta- stad-ājñayā sarvam idaṁ vibhāti । ananta-rūpaṁ hṛdi bodhakaṁ ya- stam ekadantaṁ śaraṇaṁ vrajāmaḥ ॥20॥
অর্থ:जिनकी आज्ञा से स्वर्गस्थ देवगण नित्य कर्मफल देते हैं, जिनकी आज्ञा से पर्वतगण स्थिर रहते हैं — उस एकदन्त की हम शरण लेते हैं।
সুযোগিনো যোগবলেন সাধ্যং প্রকুর্বতে কঃ স্তবনেন স্তৌতি । অতঃ প্রণামেন সুসিদ্ধিদোঽস্তু তমেকদন্তং শরণং ব্রজামঃ ॥২১॥
su-yogino yoga-balena sādhyaṁ prakurvate kaḥ stavanena stauti । ataḥ praṇāmena su-siddhido'stu tam ekadantaṁ śaraṇaṁ vrajāmaḥ ॥21॥
অর্থ:जिनके भीतर एकदन्त स्थित हैं, जिनकी आज्ञा से यह सब विभासित होता है, अनन्तरूप, हृदय में बोध कराने वाले — उस एकदन्त की हम शरण लेते हैं।
একদন্ত উবাচ । স্তোত্রেণাঽহং প্রসন্নোঽস্মি সুরাঃ সর্ষিগণাঃ কিল । বরদং ভো বৃণুত বো দাস্যামি মনসীপ্সিতম্ ॥২৪॥
ekadanta uvācha । stotreṇā'haṁ prasanno'smi surāḥ sarṣi-gaṇāḥ kila । varadaṁ bho vṛṇuta vo dāsyāmi manasīpsitam ॥24॥
অর্থ:जो सुयोगी योगबल से साध्य को सिद्ध करते हैं, उनकी स्तवन से कौन स्तुति कर सकता है? अतः प्रणाम से ही सुसिद्धि देने वाले हों — उस एकदन्त की हम शरण लेते हैं।
ভবত্কৃতং মদীযং যত্স্তোত্রং প্রীতিপ্রদং চ তত্ । ভবিষ্যতি ন সন্দেহঃ সর্বসিদ্ধিপ্রদাযকম্ ॥২৫॥
bhavat-kṛtaṁ madīyaṁ yat stotraṁ prīti-pradaṁ cha tat । bhaviṣyati na sandehaḥ sarva-siddhi-pradāyakam ॥25॥
অর্থ:एकदन्त बोले: हे देवों और ऋषिगणों! मैं इस स्तोत्र से प्रसन्न हूँ। वर माँगो, मैं तुम्हारा मनोवांछित दूँगा।
একবিংশতিবারং যঃ শ্লোকানেবৈকবিংশতীন্ । পঠেচ্চ হৃদি মাং স্মৃত্বা দিনানি ত্বেকবিংশতিঃ ॥২৯॥
ekaviṁśati-vāraṁ yaḥ ślokān evaikaviṁśatīn । paṭhech cha hṛdi māṁ smṛtvā dināni tv ekaviṁśatiḥ ॥29॥
অর্থ:तुम्हारे द्वारा रचित मेरा यह स्तोत्र प्रीतिप्रद है और समस्त सिद्धियों को देने वाला होगा — इसमें सन्देह नहीं।
ন তস্য দুর্লভং কিঞ্চিত্ত্রিষু লোকেষু বৈ ভবেত্ । অসাধ্যং সাধযেন্মর্ত্যঃ সর্বত্র বিজযী ভবেত্ ॥৩০॥
na tasya durlabhaṁ kiñchit triṣu lokeṣu vai bhavet । asādhyaṁ sādhayen martyaḥ sarvatra vijayī bhavet ॥30॥
অর্থ:जो मनुष्य इन इक्कीस श्लोकों को इक्कीस बार, हृदय में मेरा स्मरण करते हुए, इक्कीस दिन तक पढ़ता है —
নিত্যং যঃ পঠতি স্তোত্রং ব্রহ্মভূতঃ স বৈ নরঃ । তস্য দর্শনতঃ সর্বে দেবাঃ পূতা ভবন্তি চ ॥৩১॥
nityaṁ yaḥ paṭhati stotraṁ brahma-bhūtaḥ sa vai naraḥ । tasya darśanataḥ sarve devāḥ pūtā bhavanti cha ॥31॥
অর্থ:उसके लिए तीनों लोकों में कुछ भी दुर्लभ नहीं रहता; वह असाध्य को भी साध लेता है और सर्वत्र विजयी होता है।
ইতি শ্রীমুদ্গলপুরাণে একদন্তশরণাগতিস্তোত্রং সম্পূর্ণম্ ॥
iti śrī-mudgala-purāṇe ekadanta-śaraṇāgati-stotraṁ sampūrṇam ॥
অর্থ:जो नित्य इस स्तोत्र का पाठ करता है, वह मनुष्य ब्रह्मरूप हो जाता है, और उसके दर्शन से समस्त देव पवित्र हो जाते हैं।
শব্দে-শব্দে অর্থ
উচ্চারণ শুনতে যেকোনো শব্দে ক্লিক করুন
एकदन्त स्तोत्रम् (एकदन्तशरणागति स्तोत्रम्) পাঠের উপকারিতা
Adores Ganesha as Ekadanta, the supreme Brahman beyond beginning, middle and end — a hymn of deep Vedantic surrender (sharanagati)
Its own phalashruti promises that reciting the verses 21 times a day for 21 days fulfils every desire and makes nothing in the three worlds difficult to attain
Removes obstacles and accomplishes even the seemingly impossible (asadhyam sadhayet)
Cultivates the contemplative vision of the Self as Turiya — the Fourth, transcendent state
Steadies the mind in object-less meditation (niralamba samadhi) as practised by yogis
Daily recitation is said to make the devotee 'brahma-bhuta' — established in Brahman
Invokes Ganesha as the inner light of the heart, deepening devotion and self-knowledge
एकदन्त स्तोत्रम् (एकदन्तशरणागति स्तोत्रम्) পাঠের নিয়ম
Sit before an image of Ekadanta Ganesha, light a lamp and offer durva grass and red flowers. As prescribed in the phalashruti, recite the verses twenty-one times a day for twenty-one days while remembering Ganesha in the heart, for the fulfilment of a sincere wish. Dwell on the meaning of the refrain 'tam ekadantam sharanam vrajamah', surrendering completely at each verse. Conclude with the boon-granting verses and a prostration.
প্রায়শ জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন
এগুলিও পড়ুন
ॐ
সম্পূর্ণ एकदन्त स्तोत्रम् (एकदन्तशरणागति स्तोत्रम्) শ্লোকে-শ্লোকে অর্থসহ পড়ুন, অথবা আরও পবিত্র পাঠ দেখুন