ગોવિન્દં ભજ મૂઢમતે
गोविन्दं भज मूढमते in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
આ આદિ શંકરાચાર્યના 'ભજ ગોવિંદમ્'નું પ્રસિદ્ધ પ્રારંભિક અને પુનરાવર્તી ધ્રુવપદ છે — સંસ્કૃત ભક્તિકાવ્યની કદાચ સૌથી પ્રસિદ્ધ પંક્તિ. તે મૂઢ મનને શુષ્ક બૌદ્ધિકતા છોડીને ગોવિંદ (ભગવાન)ને ભજવાનું આહ્વાન કરે છે, કેમ કે મૃત્યુ સમયે માત્ર પુસ્તકીય જ્ઞાન કોઈને બચાવી શકતું નથી. તે સમગ્ર સ્તોત્રમાં ગુરુની પ્રેમપૂર્ણ ચેતવણી રૂપે વારંવાર ગવાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhaja Govindam (Moha Mudgara), verse 1 and refrain · Adi Shankaracharya · 8th century CE (circa 788-820)
પરંપરા અનુસાર, આદિ શંકરાચાર્ય પોતાના શિષ્યો સાથે વારાણસી (કાશી)ની ગલીઓમાંથી જઈ રહ્યા હતા, ત્યારે તેમણે એક વૃદ્ધ વિદ્વાનને પાણિનિના વ્યાકરણ-નિયમો ભારે પરિશ્રમથી ગોખતા જોયા. કરુણાથી દ્રવિત થઈને તેમણે સ્વયં આ શ્લોક ગાયો, તે વૃદ્ધને સમજાવતાં કે મૃત્યુ સમયે વ્યાકરણ તેની રક્ષા નહીં કરે અને તેણે તેના બદલે ગોવિંદને ભજવા જોઈએ. આ પ્રારંભિક શ્લોક સમગ્ર સ્તોત્રનું ધ્રુવપદ બની ગયો, જે દરેક શ્લોક પછી દોહરાવાય છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
કહેવાય છે કે કાશીના વૃદ્ધ વૈયાકરણે આ શ્લોક સાંભળીને પોતાની આજીવન શુષ્ક વિદ્વત્તામાંથી જાગૃતિ પામી અને પોતાનું હૃદય ભગવાન તરફ વાળ્યું. આ પંક્તિ ત્યારથી સમગ્ર ભારતમાં એક ઘરેલુ પોકાર બની ગઈ છે, જે મંદિરો અને ઘરોમાં સમાન રીતે આત્માને સાંસારિકતાની નિદ્રામાંથી જગાડવા ગવાય છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ગોવિન્દં ભજ મૂઢમતે । સમ્પ્રાપ્તે સન્નિહિતે કાલે નહિ નહિ રક્ષતિ ડુકૃઞ્કરણે ॥
Bhaja govindam bhaja govindam govindam bhaja mudhamate Samprapte sannihite kale nahi nahi rakshati dukrinkarane
અર્થ:ગોવિંદને ભજો, ગોવિંદને ભજો, ગોવિંદને ભજો, હે મૂઢ બુદ્ધિ! જ્યારે મૃત્યુનો નિયત સમય નજીક આવી જશે, ત્યારે વ્યાકરણના નિયમો ('ડુકૃઞ્કરણે') તમારી જરા પણ રક્ષા નહીં કરે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
गोविन्दं भज मूढमते પાઠના લાભ
ઈશ્વરને માત્ર બૌદ્ધિક પ્રયાસથી ઉપર રાખવાનું નિરંતર સ્મરણ
વૈરાગ્ય અને મૃત્યુ નિશ્ચિત છે એ સ્મૃતિ વિકસાવે છે
ભજ ગોવિંદમ્ની સૌથી વધુ ઉદ્ધૃત પંક્તિ — કંઠસ્થ કરવા અને જપવા સરળ
અશાંત મનને ગોવિંદના પવિત્ર નામ તરફ વાળે છે
ભક્તિભાવ તરત જગાડવા સત્સંગ અને ભજનમાં ગવાય છે
મહાન આચાર્ય આદિ શંકરાચાર્યની કૃપા વહન કરે છે
गोविन्दं भज मूढमते જપ વિધિ
આ ધ્રુવપદ ભજન રૂપે વારંવાર ગાઈ શકાય, 'ભજ ગોવિંદમ્'ને રાગ અને ભાવ સાથે વિસ્તારતાં. 'ગોવિંદમ્'ની દરેક પુનરાવૃત્તિને મનમાં બેસવા દો, અને 'મૂઢમતે' (હે મૂઢ મન)ને તમારા જ ભટકતા વિચારો પ્રત્યે કોમળ સુધાર રૂપે સાંભળો. તેને પરંપરાગત રીતે સમૂહોમાં પ્રશ્ન-ઉત્તર શૈલીમાં ગવાય છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ गोविन्दं भज मूढमते શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ