ਮੂਲ ਮਂਤ੍ਰ
मूल मंत्र in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਆਰੰਭਕ ਛੰਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਰਚਿਆ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਸਾਰ ਨੂੰ ਸਮੇਟਦਾ ਹੈ — ਇੱਕ ਨਿਰਭਉ, ਨਿਰਵੈਰ, ਅਕਾਲ ਅਤੇ ਸੈਭੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹਉਮੈ, ਡਰ ਅਤੇ ਵੈਰ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Guru Granth Sahib (opening verse) · Guru Nanak Dev Ji · 1469-1539 CE
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਵਿੱਚ ਵੇਈਂ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਰੂਪਾਂਤਰਕਾਰੀ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਤੀਹ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਾਨਕ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਗਏ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਅਲੋਪ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਡਰ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੌਨ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਬਚਨ ਕਹੇ: 'ਨਾ ਕੋਈ ਹਿੰਦੂ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਮੁਸਲਮਾਨ। ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਸ ਦਾ ਮਾਰਗ ਅਪਣਾਵਾਂ? ਮੈਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਮਾਰਗ ਅਪਣਾਵਾਂਗਾ।' ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ — ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਵੰਡਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇੱਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਾਬਰ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਅੱਗੇ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਸਿਪਾਹੀ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਜੜ੍ਹ ਹੋ ਗਏ, ਹਿੱਲ ਨਾ ਸਕੇ। ਬਾਬਰ ਖ਼ੁਦ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੈਦੀ ਰਿਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਮੰਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇੰਨੀ ਡੂੰਘੀ ਸੀ ਕਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬਾਬਰ ਰੋ ਪਿਆ ਅਤੇ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗੀ।
ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਜਪੋ
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ੴ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈਭਂ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ।।
Ik Onkar Sat Naam Karta Purakh Nirbhau Nirvair Akal Murat Ajooni Saibhang Gur Prasad ||
ਅਰਥ:ਇੱਕੋ ਹੀ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੱਚ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਰਭਉ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਰਵੈਰ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਲ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸੈਭੰ (ਆਪਣੇ-ਆਪ ਤੋਂ) ਹੈ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ੴ ਇਕ ਓਂਕਾਰ ਸਤਿਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈਭਂ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ
Om Ik Onkar Sat Naam Karta Purakh Nirbhau Nirvair Akal Murat Ajooni Saibhang Gur Prasad
ਅਰਥ:ਓਮ। ਇੱਕ ਪਰਮੇਸ਼ਰ। ਸਦੀਵੀ ਸੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ। ਨਿਰਭਉ। ਨਿਰਵੈਰ। ਕਾਲ-ਰਹਿਤ ਸਰੂਪ। ਜਨਮ-ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਰੇ। ਆਪ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
मूल मंत्र ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਸਮੁੱਚੀ ਸਿੱਖ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਆਧਾਰ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ-ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਸਾਰ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹਉਮੈ, ਡਰ ਅਤੇ ਵੈਰ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਡੂੰਘੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰਭੈਤਾ (ਨਿਰਭਉ) ਅਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ (ਨਿਰਵੈਰ) ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਰ ਰੋਜ਼ 108 ਵਾਰ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਜਿਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਸੰਦੇਸ਼ — ਧਰਮ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ।
मूल मंत्र ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਸਾਫ਼, ਸ਼ਾਂਤ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੋ। ਆਦਰਸ਼ ਸਮਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਹੈ, ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ। ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰੋ ਅਤੇ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰੋ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹਰ ਗੁਣ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਾਠ ਕਰੋ। ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਡੂੰਘੇ ਧਿਆਨ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਮਾਲਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ मूल मंत्र ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ