ਪਂਚਮੁਖੀ ਹਨੁਮਾਨ
पंचमुखी हनुमान in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਪੰਚਮੁਖੀ (ਪੰਜ ਮੁਖ ਵਾਲੇ) ਹਨੁਮਾਨ ਭਗਵਾਨ ਹਨੁਮਾਨ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਰੱਖਿਅਕ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਮੁਖ — ਹਨੁਮਾਨ, ਨ੍ਰਿਸਿੰਘ, ਗਰੁੜ, ਵਰਾਹ ਅਤੇ ਹਯਗ੍ਰੀਵ — ਪੰਜਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਡਰ, ਦੁਸ਼ਮਣ, ਕਾਲਾ ਜਾਦੂ, ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੂਪ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਅਹਿਰਾਵਣ ਦਾ ਵਧ ਕਰਕੇ ਰਾਮ-ਲਛਮਣ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Hanuman's five-faced (Panchamukha) form, from the Ramayana tradition · Traditional
ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਸੁਰ-ਜਾਦੂਗਰ ਅਹਿਰਾਵਣ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਨੂੰ ਬਲੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਲੈ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਹਨੁਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉੱਥੇ ਉੱਤਰੇ। ਅਹਿਰਾਵਣ ਕੇਵਲ ਤਦ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪੰਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦੇ ਪੰਜ ਦੀਵੇ ਠੀਕ ਇੱਕੋ ਪਲ ਵਿੱਚ ਬੁਝਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ। ਇਸ ਲਈ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਹਾ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੰਚਮੁਖ — ਪੰਜ ਮੁਖ ਵਾਲਾ — ਸਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ: ਹਨੁਮਾਨ, ਨ੍ਰਿਸਿੰਘ, ਗਰੁੜ, ਵਰਾਹ ਅਤੇ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਮੁਖ ਪੰਜਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜੇ ਦੀਵੇ ਇੱਕ ਸਾਥ ਬੁਝਾ ਦਿੱਤੇ, ਅਹਿਰਾਵਣ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਰਾਮ-ਲਛਮਣ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲੈ ਆਏ। ਤਦ ਤੋਂ ਪੰਜ ਮੁਖ ਵਾਲੇ ਹਨੁਮਾਨ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੇ ਸੰਕਟ ਵਿਰੁੱਧ ਸਰਵੋਤਮ ਰੱਖਿਅਕ ਵਜੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਡਰ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ੴ ਸ਼੍ਰੀ ਪਞ੍ਚਵਦਨਾਯ ਪਞ੍ਚਮੁਖ ਹਨੁਮਤੇ ਨਮਃ । ੴ ਹਂ ਪਵਨਨਨ੍ਦਨਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ ॥
Om Shri Panchavadanaya Panchamukha Hanumate Namah. Om Ham Pavananandanaya Svaha.
ਅਰਥ:ਓਂ. ਪੂਜਨੀਕ ਪੰਚਮੁਖ ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਓਂ ਹੰ, ਵਾਯੂ-ਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਹਨੁਮਾਨ) ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
पंचमुखी हनुमान ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਪੰਚਮੁਖੀ (ਪੰਜ ਮੁਖ ਵਾਲੇ) ਹਨੁਮਾਨ ਭਗਵਾਨ ਹਨੁਮਾਨ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਰੱਖਿਅਕ ਸਰੂਪ ਹੈ — ਡਰ, ਦੁਸ਼ਮਣ, ਕਾਲਾ ਜਾਦੂ, ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਰ ਸੰਕਟ ਵਿਰੁੱਧ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਆਹ੍ਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਮੁਖ ਹਨ ਹਨੁਮਾਨ (ਪੂਰਬ), ਨ੍ਰਿਸਿੰਘ (ਦੱਖਣ), ਗਰੁੜ (ਪੱਛਮ), ਵਰਾਹ (ਉੱਤਰ) ਅਤੇ ਹਯਗ੍ਰੀਵ (ਊਰਧ੍ਵ) — ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਰੱਖਿਆ, ਨਿਰਭੈਤਾ, ਵਿਸ਼ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੰਚਮੁਖ ਹਨੁਮਾਨ ਮੰਤਰ ਜਾਂ ਕਵਚ ਦਾ ਜਾਪ ਕਾਲਾ ਜਾਦੂ, ਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਹਮਲੇ, ਬੁਰੇ ਸੁਪਨੇ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਤੇ ਮੰਗਲ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪੰਜ ਮੁਖ ਵਾਲਾ ਸਰੂਪ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਜਾਦੂਗਰ ਅਹਿਰਾਵਣ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ — ਇਸ ਲਈ ਅਸੰਭਵ ਜਿਹੇ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਆਹ੍ਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਜਯੰਤੀ 'ਤੇ ਲਾਲ ਫੁੱਲ, ਸਿੰਦੂਰ ਅਤੇ ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਦੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਗਤ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਚਮੁਖੀ ਹਨੁਮਾਨ ਯੰਤਰ ਜਾਂ ਫੋਟੋ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਅਤੇ ਬਜਰੰਗ ਬਾਣ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।
पंचमुखी हनुमान ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਲਦੇ ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਦੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਪੰਚਮੁਖੀ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੋ, ਲਾਲ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਸਿੰਦੂਰ ਅਰਪਣ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਲਾਲ ਜਾਂ ਤੁਲਸੀ ਮਾਲਾ 'ਤੇ ਮੂਲ ਮੰਤਰ 'ਓਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪੰਚਵਦਨਾਯ ਪੰਚਮੁਖ ਹਨੁਮਤੇ ਨਮਃ' ਦਾ 108 ਵਾਰ ਜਾਪ ਕਰੋ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਅਤੇ ਬਜਰੰਗ ਬਾਣ ਨਾਲ 11, 21 ਜਾਂ 108 ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਦਿਨ ਭਰ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਾਫ਼, ਸਾਤਵਿਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ। ਇਹ ਡਰ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਪਿਆਰਾ ਕਵਚ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ पंचमुखी हनुमान ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ