𑌪𑌰𑌮𑌾𑌰𑍍𑌥𑌸𑍍𑌤𑍁𑌤𑌿𑌃
परमार्थस्तुतिः in Grantha · 𑌗𑍍𑌰𑌨𑍍𑌥
Read in your language / script
Origin & Story
Paramartha Stuti (a stuti of ten verses on Lord Vijayaraghava of Tirupputkuzhi) · Vedanta Desika (Venkatanatha) · 13th-14th century CE
Swami Vedanta Desika composed the Paramartha Stuti in praise of Lord Vijayaraghava (Rama) at the Tirupputkuzhi Divya Desam near Kanchipuram, the holy place linked with Jatayu of the Ramayana. Addressing the Lord throughout as 'Rana-pungava,' the foremost among warriors, and following the Ramayana in a hidden, contemplative way, Desika sets forth the supreme goal (paramartha) of the soul: to disregard the lesser human aims and live wholly for the eternal, loving service of the Lord, who has vowed never to forsake one who surrenders to Him.
✦ As told in scripture
At Tirupputkuzhi the Lord is celebrated for granting liberation to Jatayu, the aged vulture who fought Ravana to save Sita and fell mortally wounded; performing the bird's final rites and bestowing upon him the highest state, the Lord showed that one who gives his all for Him — as the Paramartha Stuti proclaims — gains every fruit, and devotees pray that the same grace embrace them.
Complete Text with Meaning
Tap any line — or the ▶ button — to hear it recited
𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌗𑍃𑌧𑍍𑌰𑌸𑌰𑌸𑍍𑌤𑍀𑌰𑌪𑌾𑌰𑌿𑌜𑌾𑌤𑌮𑍁𑌪𑌾𑌸𑍍𑌮𑌹𑍇 । 𑌯𑌤𑍍𑌰 𑌤𑍁𑌙𑍍𑌗𑍈𑌰𑌤𑍁𑌙𑍍𑌗𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌪𑍍𑌰𑌣𑌤𑍈𑌰𑍍𑌗𑍃𑌹𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌫𑌲𑌮𑍍 ॥ ௧ ॥
śrīmadgṛdhrasarastīrapārijātamupāsmahe | yatra tuṅgairatuṅgaiśca praṇatairgṛhyate phalam || 1 ||
Meaning:हम उस श्रीमान् गृध्र-सरोवर के तट पर स्थित कल्पवृक्ष (पारिजात) की उपासना करते हैं, जहाँ ऊँचे और नीचे — सभी प्रणाम मात्र से अपना अभीष्ट फल प्राप्त कर लेते हैं।
𑌗𑍁𑌰𑍁𑌭𑌿𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌦𑌨𑌨𑍍𑌯𑌸𑌰𑍍𑌵𑌭𑌾𑌵𑍈𑌰𑍍 𑌗𑍁𑌣𑌸𑌿𑌨𑍍𑌧𑍗 𑌕𑍃𑌤𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌲𑌵𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌦𑍀𑌯𑍇 । 𑌰𑌣𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵 𑌵𑌨𑍍𑌦𑌿𑌭𑌾𑌵𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌨𑍍 𑌅𑌹𑌮𑌸𑍍𑌮𑍍𑌯𑍇𑌕𑌮𑌨𑍁𑌗𑍍𑌰𑌹𑌾𑌸𑍍𑌪𑌦𑌂 𑌤𑍇 ॥ ௨ ॥
gurubhistvadananyasarvabhāvair guṇasindhau kṛtasamplavastvadīye | raṇapuṅgava vandibhāvamicchann ahamasmyekamanugrahāspadaṃ te || 2 ||
Meaning:हे रणपुङ्गव! आप में पूर्णतः अनुरक्त गुरुओं द्वारा आपके गुण-सागर में स्नान कराया गया मैं, आपका वन्दी (स्तुतिपाठक) बनने की कामना करते हुए, स्वयं ही आपकी कृपा का एक पात्र हूँ।
𑌭𑍁𑌵𑌨𑌾𑌶𑍍𑌰𑌯𑌭𑍂𑌷𑌣𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌵𑌰𑍍𑌗𑌂 𑌮𑌨𑌸𑌿 𑌤𑍍𑌵𑌨𑍍𑌮𑌯𑌤𑌾𑌂 𑌮𑌮𑌾𑌤𑌨𑍋𑌤𑍁 । 𑌵𑌪𑍁𑌰𑌾𑌹𑌵𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵 𑌤𑍍𑌵𑌦𑍀𑌯𑌂 𑌮𑌹𑌿𑌷𑍀𑌣𑌾𑌮𑌨𑌿𑌮𑍇𑌷𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑍀𑌯𑌮𑍍 ॥ ௩ ॥
bhuvanāśrayabhūṣaṇāstravargaṃ manasi tvanmayatāṃ mamātanotu | vapurāhavapuṅgava tvadīyaṃ mahiṣīṇāmanimeṣadarśanīyam || 3 ||
Meaning:हे आहवपुङ्गव! भुवनों के आश्रय आपके आभूषण और अस्त्रों का समूह — वह आपका विग्रह जो आपकी महिषियों (देवियों) द्वारा अनिमेष दृष्टि से देखने योग्य है — मेरे मन में आपमयता का विस्तार करे।
𑌅𑌭𑌿𑌰𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑍁𑌮𑌗𑍍𑌰𑌤𑌃 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌮𑍍 𑌪𑍍𑌰𑌣𑌵𑍇 𑌪𑌾𑌰𑍍𑌥𑌰𑌥𑍇 𑌚 𑌭𑌾𑌵𑌯𑌨𑍍𑌤𑌃 । 𑌅𑌹𑌿𑌤𑌪𑍍𑌰𑌶𑌮𑍈𑌰𑌯𑌤𑍍𑌨𑌲𑌭𑍍𑌯𑍈𑌃 𑌕𑌥𑌯𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾𑌹𑌵𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵𑌂 𑌗𑍁𑌣𑌜𑍍𑌞𑌾𑌃 ॥ ௪ ॥
abhirakṣitumagrataḥ sthitaṃ tvām praṇave pārtharathe ca bhāvayantaḥ | ahitapraśamairayatnalabhyaiḥ kathayantyāhavapuṅgavaṃ guṇajñāḥ || 4 ||
Meaning:प्रणव (ॐ) में और पार्थ (अर्जुन) के रथ पर रक्षा हेतु आगे स्थित आपका ध्यान करते हुए, गुणज्ञ जन आपको — अनायास ही शत्रुओं (अनिष्टों) के शमन के कारण — 'आहवपुङ्गव' कहते हैं।
𑌕𑌮𑌲𑌾 𑌨𑌿𑌰𑌪𑌾𑌯𑌧𑌰𑍍𑌮𑌪𑌤𑍍𑌨𑍀 𑌕𑌰𑍁𑌣𑌾𑌦𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌸𑍍𑌵𑌯𑌮𑍃𑌤𑍍𑌵𑌿𑌜𑍋 𑌗𑍁𑌣𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇 । 𑌅𑌵𑌨𑌂 𑌶𑍍𑌰𑌯𑌤𑌾𑌮𑌹𑍀𑌨𑌮𑌾𑌦𑍍𑌯𑌂 𑌸 𑌚 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌦𑌨𑌨𑍍𑌯𑌸𑍇𑌵𑌨𑍀𑌯𑌃 ॥ ௫ ॥
kamalā nirapāyadharmapatnī karuṇādyāḥ svayamṛtvijo guṇāste | avanaṃ śrayatāmahīnamādyaṃ sa ca dharmastvadananyasevanīyaḥ || 5 ||
Meaning:कमला (लक्ष्मी) आपकी अविनाशी धर्मपत्नी, और करुणा आदि आपके गुण — ये स्वयं ही, आपकी शरण में आए हुओं की पूर्ण एवं आदिम रक्षा के लिए ऋत्विज् (पुरोहित) हैं; और वह रक्षारूप धर्म आपके अतिरिक्त किसी अन्य से सेव्य नहीं।
𑌕𑍃𑌪𑌣𑌾𑌃 𑌸𑍁𑌧𑌿𑌯𑌃 𑌕𑍃𑌪𑌾𑌸𑌹𑌾𑌯𑌂 𑌶𑌰𑌣𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌰𑌣𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵 𑌪𑍍𑌰𑌪𑌨𑍍𑌨𑌾𑌃 । 𑌅𑌪𑌵𑌰𑍍𑌗𑌨𑌯𑌾𑌦𑌨𑌨𑍍𑌯𑌭𑌾𑌵𑌾 𑌵𑌰𑌿𑌵𑌸𑍍𑌯𑌾𑌰𑌸𑌮𑍇𑌕𑌮𑌾𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇 ॥ ௬ ॥
kṛpaṇāḥ sudhiyaḥ kṛpāsahāyaṃ śaraṇaṃ tvāṃ raṇapuṅgava prapannāḥ | apavarganayādananyabhāvā varivasyārasamekamādriyante || 6 ||
Meaning:हे रणपुङ्गव! दीन होते हुए भी बुद्धिमान् जन, करुणा जिनकी सहायिका है उन आपकी शरण में आकर, मोक्ष को ही मार्ग मानकर तथा अनन्यभाव से, केवल आपकी सेवा के एक रस का आदर करते हैं।
𑌅𑌵𑌧𑍀𑌰𑍍𑌯 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌵𑌿𑌧𑌂 𑌪𑍁𑌮𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌭𑌵𑌦𑌰𑍍𑌥𑍇 𑌵𑌿𑌨𑌿𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌃 𑌸𑌨𑍍 । 𑌲𑌭𑌤𑍇 𑌭𑌵𑌤𑌃 𑌫𑌲𑌾𑌨𑌿 𑌜𑌨𑍍𑌤𑍁𑌰𑍍 𑌨𑌿𑌖𑌿𑌲𑌾𑌨𑍍𑌯𑌤𑍍𑌰 𑌨𑌿𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌂 𑌜𑌟𑌾𑌯𑍁𑌃 ॥ ௭ ॥
avadhīrya caturvidhaṃ pumarthaṃ bhavadarthe viniyuktajīvitaḥ san | labhate bhavataḥ phalāni jantur nikhilānyatra nidarśanaṃ jaṭāyuḥ || 7 ||
Meaning:चतुर्विध पुरुषार्थ को (साध्य रूप में) त्यागकर, अपना जीवन आपके निमित्त समर्पित करने वाला जीव आपसे प्राप्त होने वाले समस्त फलों को पाता है — इसमें जटायु ही दृष्टान्त है।
𑌶𑌰𑌣𑌾𑌗𑌤𑌰𑌕𑍍𑌷𑌣𑌵𑍍𑌰𑌤𑍀 𑌮𑌾𑌂 𑌨 𑌵𑌿𑌹𑌾𑌤𑍁𑌂 𑌰𑌣𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵𑌾𑌰𑍍𑌹𑌸𑌿 𑌤𑍍𑌵𑌮𑍍 । 𑌵𑌿𑌦𑌿𑌤𑌿𑌂 𑌭𑍁𑌵𑌨𑍇 𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑍋 𑌵𑌾 𑌯𑌦𑌿 𑌵𑌾 𑌰𑌾𑌵𑌣 𑌇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌦𑍀𑌰𑌿𑌤𑌂 𑌤𑍇 ॥ ௮ ॥
śaraṇāgatarakṣaṇavratī māṃ na vihātuṃ raṇapuṅgavārhasi tvam | viditiṃ bhuvane vibhīṣaṇo vā yadi vā rāvaṇa ityudīritaṃ te || 8 ||
Meaning:हे रणपुङ्गव! शरणागत-रक्षण के व्रती आप मुझे त्यागना उचित नहीं समझें — क्योंकि इस लोक में आपने ही घोषित किया है कि 'चाहे विभीषण हो अथवा रावण' (जो शरण आए, उसकी रक्षा करूँगा)।
𑌭𑍁𑌜𑌗𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌗𑌰𑍁𑌤𑍍𑌮𑌦𑌾𑌦𑌿𑌲𑌭𑍍𑌯𑍈𑌸𑍍 𑌤𑍍𑌵𑌦𑌨𑍁𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑍁𑌭𑌵𑌪𑍍𑌰𑌵𑌾𑌹𑌭𑍇𑌦𑍈𑌃 । 𑌸𑍍𑌵𑌪𑌦𑍇 𑌰𑌣𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵 𑌸𑍍𑌵𑌯𑌂 𑌮𑌾𑌂 𑌪𑌰𑌿𑌚𑌰𑍍𑌯𑌾𑌵𑌿𑌭𑌵𑍈𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌷𑍍𑌕𑍍𑌰𑌿𑌯𑍇𑌥𑌾𑌃 ॥ ௯ ॥
bhujagendragarutmadādilabhyais tvadanujñānubhavapravāhabhedaiḥ | svapade raṇapuṅgava svayaṃ māṃ paricaryāvibhavaiḥ pariṣkriyethāḥ || 9 ||
Meaning:हे रणपुङ्गव! अपने धाम में, आदिशेष-गरुड़ आदि को भी प्राप्य, आपकी अनुज्ञा से प्रवाहित अनुभव की विविध धाराओं रूपी सेवा-वैभव से, आप स्वयं मुझे विभूषित कीजिए।
𑌵𑌿𑌮𑌲𑌾𑌶𑌯 𑌵𑍇𑌙𑍍𑌕𑌟𑍇𑌶𑌜𑌨𑍍𑌮𑌾 𑌰𑌮𑌣𑍀𑌯𑌾 𑌰𑌣𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵 𑌪𑍍𑌰𑌸𑌾𑌦𑌾𑌤𑍍 । 𑌅𑌨𑌸𑍂𑌯𑍁𑌭𑌿𑌰𑌾𑌦𑌰𑍇𑌣 𑌭𑌾𑌵𑍍𑌯𑌾 𑌪𑌰𑌮𑌾𑌰𑍍𑌥𑌸𑍍𑌤𑍁𑌤𑌿𑌰𑌨𑍍𑌵𑌹𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌪𑌨𑍍𑌨𑍈𑌃 ॥ ௧௦ ॥
vimalāśaya veṅkaṭeśajanmā ramaṇīyā raṇapuṅgava prasādāt | anasūyubhirādareṇa bhāvyā paramārthastutiranvahaṃ prapannaiḥ || 10 ||
Meaning:हे विमल हृदय वाले! रणपुङ्गव के प्रसाद से (वेङ्कटेश) देशिक से उत्पन्न यह रमणीय परमार्थस्तुति, अनसूय (ईर्ष्यारहित) शरणागतों द्वारा प्रतिदिन आदरपूर्वक मननीय है।
Word-by-Word Meaning
Click any word to hear its pronunciation
Benefits of Chanting परमार्थस्तुतिः
Invokes the grace of Lord Vijayaraghava (Rama), the sworn protector of all who surrender
Strengthens faith in saranagati through the Lord's own vow to protect — be it Vibhishana or even Ravana
Reorients the devotee from the four worldly goals toward the true paramartha: eternal service to the Lord
Holds up Jatayu as the supreme example of one who gave everything for the Lord and gained all
Cultivates absorption in the beautiful, weapon-bearing form of the Lord who stands in front to protect
Cherished by Sri Vaishnavas for daily recitation as Desika himself prescribes in the final verse
How to Chant परमार्थस्तुतिः
Sit cleanly facing east before an image of Rama or Vishnu. Recite the ten verses with devotion, dwelling on the Lord as 'Rana-pungava,' the warrior who never forsakes one who surrenders. Reflect on the example of Jatayu and the Lord's vow of protection. As the final verse directs, cherish the hymn daily with reverence and without envy, fixing the mind on the supreme goal of eternal service.
Frequently Asked Questions
You May Also Like
ॐ
Read the full परमार्थस्तुतिः with verse-by-verse meaning, or explore more sacred texts