ಪ್ರಜ್ಞಾವಿವರ್ಧನ ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ಸ್ತೋತ್ರಮ್
प्रज्ञाविवर्धन कार्तिकेय स्तोत्रम् in Kannada · ಕನ್ನಡ
ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ/ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Rudrayamala Tantra (श्रीरुद्रयामल) · Traditional (revealed by Skanda; from the Rudrayamala) · Tantric / Puranic
The Pragya Vivardhana Karthikeya Stotram is drawn from the Rudrayamala, a celebrated Tantric text. It is set as the words of Skanda (Kartikeya) himself, who reveals twenty-eight of his own names and declares them to be made of great mantras. Because Kartikeya is here invoked as Guha, Sarasvata and the ocean of Shabda-Brahman, the hymn became especially beloved as a prayer for wisdom and eloquence — its very name, 'Pragya-Vivardhana', meaning 'that which increases the intellect'. It is widely recited by students and seekers of learning.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
The stotra's own phala-shruti tells the great promise attached to it: that one who recites these twenty-eight names of Skanda at dawn with faith, though born mute, would become a master of eloquent speech and attain great wisdom — a power for which devotees, especially students, treasure it to this day.
ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪಾಠ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ಶ್ರೀಗಣೇಶಾಯ ನಮಃ। ಸ್ಕನ್ದ ಉವಾಚ।
śrīgaṇeśāya namaḥ। skanda uvāca।
ಅರ್ಥ:श्रीगणेश को नमस्कार। स्कन्द ने कहा —
ಯೋಗೀಶ್ವರೋ ಮಹಾಸೇನಃ ಕಾರ್ತಿಕೇಯೋಽಗ್ನಿನನ್ದನಃ। ಸ್ಕನ್ದಃ ಕುಮಾರಃ ಸೇನಾನೀಃ ಸ್ವಾಮೀ ಶಙ್ಕರಸಮ್ಭವಃ॥ ೧॥
yogīśvaro mahāsenaḥ kārtikeyo'gninandanaḥ। skandaḥ kumāraḥ senānīḥ svāmī śaṅkarasambhavaḥ॥ 1॥
ಅರ್ಥ:(1) योगीश्वर (योगियों के स्वामी), महासेन (महान् सेना वाले), कार्तिकेय, अग्निनन्दन (अग्नि के पुत्र/आनन्द); स्कन्द, कुमार, सेनानी (सेनापति), स्वामी, शङ्करसम्भव (शिव से उत्पन्न);
ಗಾಙ್ಗೇಯಸ್ತಾಮ್ರಚೂಡಶ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಶಿಖಿಧ್ವಜಃ। ತಾರಕಾರಿರುಮಾಪುತ್ರಃ ಕ್ರೌಞ್ಚಾರಿಶ್ಚ ಷಡಾನನಃ॥ ೨॥
gāṅgeyastāmracūḍaśca brahmacārī śikhidhvajaḥ। tārakārirumāputraḥ krauñcāriśca ṣaḍānanaḥ॥ 2॥
ಅರ್ಥ:(2) गाङ्गेय (गंगा के पुत्र), ताम्रचूड (ताम्रवर्ण शिखा वाले), ब्रह्मचारी, शिखिध्वज (मयूरध्वज); तारकारि (तारक के शत्रु), उमापुत्र (उमा के पुत्र), क्रौञ्चारि (क्रौञ्च के शत्रु), एवं षडानन (षण्मुख);
ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮಸಮುದ್ರಶ್ಚ ಸಿದ್ಧಃ ಸಾರಸ್ವತೋ ಗುಹಃ। ಸನತ್ಕುಮಾರೋ ಭಗವಾನ್ ಭೋಗಮೋಕ್ಷಫಲಪ್ರದಃ॥ ೩॥
śabdabrahmasamudraśca siddhaḥ sārasvato guhaḥ। sanatkumāro bhagavān bhogamokṣaphalapradaḥ॥ 3॥
ಅರ್ಥ:(3) शब्दब्रह्मसमुद्र (शब्दब्रह्म के सागर), सिद्ध, सारस्वत (विद्या के स्वामी), गुह (हृदय-गुहा में निवास करने वाले); सनत्कुमार, भगवान्, तथा भोग एवं मोक्ष दोनों के फल देने वाले;
ಶರಜನ್ಮಾ ಗಣಾಧೀಶಪೂರ್ವಜೋ ಮುಕ್ತಿಮಾರ್ಗಕೃತ್। ಸರ್ವಾಗಮಪ್ರಣೇತಾ ಚ ವಾಞ್ಛಿತಾರ್ಥಪ್ರದರ್ಶನಃ॥ ೪॥
śarajanmā gaṇādhīśapūrvajo muktimārgakṛt। sarvāgamapraṇetā ca vāñchitārthapradarśanaḥ॥ 4॥
ಅರ್ಥ:(4) शरजन्मा (सरकण्डों में जन्मे), गणाधीश (गणेश) के पूर्वज/बन्धु, मुक्ति-मार्ग के निर्माता, समस्त आगमों के प्रणेता, एवं वाञ्छित अर्थ के दर्शक —
ಅಷ್ಟಾವಿಂಶತಿನಾಮಾನಿ ಮದೀಯಾನೀತಿ ಯಃ ಪಠೇತ್। ಪ್ರತ್ಯೂಷಂ ಶ್ರದ್ಧಯಾ ಯುಕ್ತೋ ಮೂಕೋ ವಾಚಸ್ಪತಿರ್ಭವೇತ್॥ ೫॥
aṣṭāviṃśatināmāni madīyānīti yaḥ paṭhet। pratyūṣaṃ śraddhayā yukto mūko vācaspatirbhavet॥ 5॥
ಅರ್ಥ:(5) जो मनुष्य प्रातःकाल श्रद्धापूर्वक मेरे इन अट्ठाईस नामों का पाठ करता है, वह मूक होकर भी वाचस्पति (वाणी का स्वामी) हो जाता है;
ಮಹಾಮನ್ತ್ರಮಯಾನೀತಿ ಮಮ ನಾಮಾನುಕೀರ್ತನಮ್। ಮಹಾಪ್ರಜ್ಞಾಮವಾಪ್ನೋತಿ ನಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಚಾರಣಾ॥ ೬॥
mahāmantramayānīti mama nāmānukīrtanam। mahāprajñāmavāpnoti nātra kāryā vicāraṇā॥ 6॥
ಅರ್ಥ:(6) क्योंकि मेरे नामों का यह कीर्तन महामन्त्रमय है — वह महाप्रज्ञा को प्राप्त करता है; इसमें कोई विचार (सन्देह) नहीं करना चाहिए।
॥ ಇತಿ ಶ್ರೀರುದ್ರಯಾಮಲೇ ಪ್ರಜ್ಞಾವಿವರ್ಧನಾಖ್ಯಂ ಶ್ರೀಮತ್ಕಾರ್ತಿಕೇಯಸ್ತೋತ್ರಂ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಮ್॥
॥ iti śrīrudrayāmale prajñāvivardhanākhyaṃ śrīmatkārtikeyastotraṃ sampūrṇam॥
ಅರ್ಥ:इस प्रकार श्रीरुद्रयामल में 'प्रज्ञाविवर्धन' नामक श्रीमत्कार्तिकेय स्तोत्र सम्पूर्ण हुआ।
ಪದ-ಪದ ಅರ್ಥ
ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
प्रज्ञाविवर्धन कार्तिकेय स्तोत्रम् ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
Specifically a 'wisdom-increasing' (pragya-vivardhana) stotra — recited to gain intelligence, memory and eloquence
Its phala-shruti declares that even a mute who recites it with faith becomes a master of speech (muko vachaspatir bhavet)
Promises 'maha-prajna' (great wisdom) to the devotee — popular among students before study and exams
Lists 28 names of Lord Kartikeya, making it both a stotra and a namavali of meditation
Spoken by Skanda himself in the Rudrayamala — held to be especially potent (maha-mantra-maya)
Best recited at dawn (pratyusham) with faith; suited to daily practice on Tuesdays and Krittika days
प्रज्ञाविवर्धन कार्तिकेय स्तोत्रम् ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
Bathe and sit facing east before an image of Lord Kartikeya. Recite the stotra at dawn with faith (shraddha), dwelling on each of the twenty-eight names. Students often chant it before study or examinations, and many repeat the 28 names as a namavali. The stotra itself promises wisdom and eloquence to those who recite it regularly with devotion.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ प्रज्ञाविवर्धन कार्तिकेय स्तोत्रम्ವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ