ଷଣ୍ମୁଖ ଭୁଜଙ୍ଗମ୍
षण्मुख भुजङ्गम् in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଷଣ୍ମୁଖ ଭୁଜଙ୍ଗମ୍ ଛଅ-ମୁଖ ଭଗବାନ ମୁରୁଗନ (ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ, କାର୍ତିକେୟ)ଙ୍କ ଭୁଜଙ୍ଗ (ସର୍ପ) ଛନ୍ଦରେ ରଚିତ ସ୍ତୁତି। ଏହା ଦେବସେନାପତି ତଥା ଜ୍ଞାନ ଓ ରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନକାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବନ୍ଦନା କରେ। ଏହା ଶୃଙ୍ଗେରୀ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆରୋପିତ ଏକ ମଧୁର ସ୍ତୋତ୍ର।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Traditional (Sringeri lineage) · Sringeri Acharya · Medieval
ଷଣ୍ମୁଖ ଭୁଜଙ୍ଗମ୍ ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ଶୃଙ୍ଗେରୀ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆରୋପିତ। ଏହା ଷଣ୍ମୁଖ — ଛଅ-ମୁଖ ଭଗବାନ ମୁରୁଗନ (ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ, କାର୍ତିକେୟ) — ଙ୍କ ଭୁଜଙ୍ଗ (ସର୍ପ) ଛନ୍ଦରେ ରଚିତ ସ୍ତୁତି, ଯାହା ଦେବସେନାପତି ତଥା ଜ୍ଞାନ ଓ ରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନକାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବନ୍ଦନା କରେ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
କୁହାଯାଏ ଯେ ଷଣ୍ମୁଖ ଭୁଜଙ୍ଗମ୍ ସତ୍ୟ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ହୃଦୟରେ ପଠନ କରିବା ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କ କୃପାର ନିକଟକୁ ଯିବା ସମାନ, ଯିଏ ପ୍ରେମପୂର୍ବକ ଡାକୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଶ୍ରୀଜଗଦ୍ଗୁରୁ ଶୃଙ୍ଗେରୀ ଶ୍ରୀଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଭାରତୀସ୍ଵାମି ଅନୁଗୃହୀତା ହ୍ରିଯା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଵଲ୍ଯା ସୁରପୃତନଯାଽଽଲିଙ୍ଗିତତନୁଃ ମଯୂରାରୂଢୋଽଯଂ ଶିଵଵଦନପଙ୍କେରୁହରଵିଃ । ଷଡାସ୍ଯୋ ଭକ୍ତାନାମଚଲହୃଦି ଵାସଂ ପ୍ରତନଵା ଇତୀମାଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ଦ୍ରାଗଚଲନିଲଯଃ ସଞ୍ଜନଯତି ॥ ୧॥ ସ୍ମିତନ୍ଯକ୍କୃତେନ୍ଦୁପ୍ରଭାକୁନ୍ଦପୁଷ୍ପଂ ସିତାଭ୍ରାଗରୁପ୍ରଷ୍ଠଗନ୍ଧାନୁଲିପ୍ତମ୍ । ଶ୍ରିତାଶେଷଲୋକେଷ୍ଟଦାନାମରଦ୍ରୁଂ ସଦା ଷଣ୍ମୁଖଂ ଭାଵଯେ ହୃତ୍ସରୋଜେ ॥ ୨॥ ଶରୀରେନ୍ଦ୍ରିଯାଦାଵହମ୍ଭାଵଜାତାନ୍ ଷଡୂର୍ମୀର୍ଵିକାରାଂଶ୍ଚ ଶତ୍ରୂନ୍ନିହନ୍ତୁମ୍ । ନତାନାଂ ଦଧେ ଯସ୍ତମାସ୍ଯାବ୍ଜଷଟ୍କଂ ସଦା ଷଣ୍ମୁଖଂ ଭାଵଯେ ହୃତ୍ସରୋଜେ ॥ ୩॥ ଅପର୍ଣାଖ୍ଯଵଲ୍ଲୀସମାଶ୍ଲେଷଯୋଗାତ୍ ପୁରା ସ୍ଥାଣୁତୋ ଯୋଽଜନିଷ୍ଟାମରାର୍ଥମ୍ । ଵିଶାଖଂ ନଗେ ଵଲ୍ଲିକାଲିଙ୍ଗିତଂ ତଂ ସଦା ଷଣ୍ମୁଖଂ ଭାଵଯେ ହୃତ୍ସରୋଜେ ॥ ୪॥ ଗୁକାରେଣ ଵାଚ୍ଯଂ ତମୋ ବାହ୍ଯମନ୍ତଃ ସ୍ଵଦେହାଭଯା ଜ୍ଞାନଦାନେନ ହନ୍ତି । ଯ ଏନଂ ଗୁହଂ ଵେଦଶୀର୍ଷୈକମେଯଂ ସଦା ଷଣ୍ମୁଖଂ ଭାଵଯେ ହୃତ୍ସରୋଜେ ॥ ୫॥ ଯତଃ କର୍ମମାର୍ଗୋ ଭୁଵି ଖ୍ଯାପିତସ୍ତଂ ସ୍ଵନୃତ୍ଯେ ନିମିତ୍ତସ୍ଯ ହେତୁଂ ଵିଦିତ୍ଵା । ଵହତ୍ଯାଦରାନ୍ମେଘନାଦାନୁଲାସୀ ସଦା ଷଣ୍ମୁଖଂ ଭାଵଯେ ହୃତ୍ସରୋଜେ ॥ ୬॥ କୃପାଵାରିରାଶିର୍ନୃଣାମାସ୍ତିକତ୍ଵଂ ଦୃଢଂ କର୍ତୁମଦ୍ଯାପି ଯଃ କୁକ୍କୁଟାଦୀନ୍ । ଭୃଶଂ ପାଚିତାନ୍ଜୀଵଯନ୍ ରାଜତେ ତଂ ସଦା ଷଣ୍ମୁଖଂ ଭାଵଯେ ହୃତ୍ସରୋଜେ ॥ ୭॥ ଭୁଜଙ୍ଗପ୍ରଯାତେନ ଵୃତ୍ତେନ କ୍ଲୃପ୍ତାଂ ସ୍ତୁତିଂ ଷଣ୍ମୁଖସ୍ଯାଦରାଦ୍ଯେ ପଠନ୍ତି । ସୁପୁତ୍ରାଯୁରାରୋଗ୍ଯସମ୍ପଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟାନ୍ କରୋତ୍ଯେଵ ତାନ୍ ଷଣ୍ମୁଖଃ ସଦ୍ଵିଦଗ୍ର୍ଯାନ୍ ॥ ୮॥ ଇତି ଶ୍ରୀଜଗଦ୍ରୁରୁ ଶ୍ରୀଶୃଙ୍ଗେରୀପୀଠାଧିପ ଶ୍ରୀଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଭାରତୀ ଶ୍ରୀପାଦୈଃ ଵିରଚିତା ଷଣ୍ମୁଖଭୁଜଙ୍ଗସ୍ତୁତିଃ ସମାପ୍ତା ।
śrījagadguru śṛṅgerī śrīcandraśekharabhāratīsvāmi anugṛhītā hriyā lakṣmyā valyā surapṛtanayā''liṅgitatanuḥ mayūrārūḍho'yaṃ śivavadanapaṅkeruharaviḥ | ṣaḍāsyo bhaktānāmacalahṛdi vāsaṃ pratanavā itīmāṃ buddhiṃ drāgacalanilayaḥ sañjanayati || 1|| smitanyakkṛtenduprabhākundapuṣpaṃ sitābhrāgarupraṣṭhagandhānuliptam | śritāśeṣalokeṣṭadānāmaradruṃ sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 2|| śarīrendriyādāvahambhāvajātān ṣaḍūrmīrvikārāṃśca śatrūnnihantum | natānāṃ dadhe yastamāsyābjaṣaṭkaṃ sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 3|| aparṇākhyavallīsamāśleṣayogāt purā sthāṇuto yo'janiṣṭāmarārtham | viśākhaṃ nage vallikāliṅgitaṃ taṃ sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 4|| gukāreṇa vācyaṃ tamo bāhyamantaḥ svadehābhayā jñānadānena hanti | ya enaṃ guhaṃ vedaśīrṣaikameyaṃ sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 5|| yataḥ karmamārgo bhuvi khyāpitastaṃ svanṛtye nimittasya hetuṃ viditvā | vahatyādarānmeghanādānulāsī sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 6|| kṛpāvārirāśirnṛṇāmāstikatvaṃ dṛḍhaṃ kartumadyāpi yaḥ kukkuṭādīn | bhṛśaṃ pācitānjīvayan rājate taṃ sadā ṣaṇmukhaṃ bhāvaye hṛtsaroje || 7|| bhujaṅgaprayātena vṛttena klṛptāṃ stutiṃ ṣaṇmukhasyādarādye paṭhanti | suputrāyurārogyasampadviśiṣṭān karotyeva tān ṣaṇmukhaḥ sadvidagryān || 8|| iti śrījagadruru śrīśṛṅgerīpīṭhādhipa śrīcandraśekharabhāratī śrīpādaiḥ viracitā ṣaṇmukhabhujaṅgastutiḥ samāptā |
ଅର୍ଥ:ଷଣ୍ମୁଖ — ଛଅ-ମୁଖ ବିଶିଷ୍ଟ ଭଗବାନ ମୁରୁଗନ (ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ) — ଙ୍କ ସ୍ତୁତି, ଯାହା ଭୁଜଙ୍ଗ ("ସର୍ପ") ଛନ୍ଦର ତରଙ୍ଗାୟିତ ଲୟରେ ରଚିତ ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସେନାପତି ତଥା ଜ୍ଞାନ ଓ ରକ୍ଷାର ଦାତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରେ।
षण्मुख भुजङ्गम् ପାଠର ଲାଭ
ଷଣ୍ମୁଖ ଭୁଜଙ୍ଗମ୍ ପଠନ ପ୍ରଭୁଙ୍କ କୃପା, ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ରକ୍ଷା ଆଣେ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।
ଭକ୍ତି ବଢ଼ାଏ, ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରେ ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସ୍ମରଣରେ ହୃଦୟକୁ ସ୍ଥିର କରେ।
ମଙ୍ଗଳବାର ଓ କୃତ୍ତିକାରେ ତଥା ସ୍କନ୍ଦ ଷଷ୍ଠୀ ଓ କୃତ୍ତିକାରେ ସବୁଠାରୁ ଶୁଭ।
ଏକ ଛୋଟ, ମଧୁର ସ୍ତୋତ୍ର ଯାହା ଯେକେହି ଶିଖି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ପ୍ରତିଦିନ ପଠନ କରିପାରେ।
षण्मुख भुजङ्गम् ପାଠ ବିଧି
ସ୍ନାନ କରି ଦେବତାଙ୍କ ଚିତ୍ର ସମ୍ମୁଖରେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସନ୍ତୁ। ଦୀପ ଜ୍ୱାଳନ୍ତୁ ଓ ଷଣ୍ମୁଖ ଭୁଜଙ୍ଗମ୍ ଧୀରେ ଧୀରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ପଠନ କରନ୍ତୁ। ଏହାକୁ ପ୍ରତିଦିନ, କିମ୍ବା ବିଶେଷ କରି ସ୍କନ୍ଦ ଷଷ୍ଠୀ ଓ କୃତ୍ତିକାରେ ପଠନ କରାଯାଇପାରେ। କୃପା ଓ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା ସହ ସମାପନ କରନ୍ତୁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ षण्मुख भुजङ्गम् ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ