એષ બ્રહ્મા ચ વિષ્ણુશ્ચ
ಏಷ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚ ವಿಷ್ಣುಶ್ಚ in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
આ આદિત્ય હૃદયમ્ નો આઠમો શ્લોક છે — તે સૂર્ય-સ્તુતિ જે મહર્ષિ અગસ્ત્યે લંકાના રણક્ષેત્રમાં શ્રીરામને શીખવી. તે ઘોષણા કરે છે કે સૂર્ય માત્ર એક દેવતા નથી, પણ બધા દેવોનું સ્વરૂપ છે — બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ, સ્કંદ, ઇન્દ્ર, કુબેર, યમ, સોમ અને વરુણ. આ જ શ્લોકને કારણે આદિત્ય હૃદયમ્ નો પાઠ એક સાથે સમસ્ત દેવોની ઉપાસના મનાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Aditya Hridayam, verse 8 (Valmiki Ramayana, Yuddha Kanda) · Sage Valmiki (recorded); taught by Sage Agastya · Ancient (Treta Yuga traditionally)
લંકાના રણક્ષેત્રમાં, જ્યારે રામ અજેય જણાતા રાવણ સમક્ષ થાકેલા ઊભા હતા, ત્યારે મહર્ષિ અગસ્ત્ય જોઈ રહેલા દેવોમાંથી ઊતર્યા અને આદિત્ય હૃદયમ્ — સૂર્યનું હૃદય — પ્રગટ કર્યું. આ આઠમા શ્લોકમાં ઋષિ ઘોષણા કરે છે કે સૂર્ય જ બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ અને સમસ્ત દેવોનું સ્વરૂપ છે, જેથી સૂર્યની ઉપાસનામાં રામે તે સૌની ઉપાસના કરી. આ સ્તોત્રથી બળવાન બનીને રામે રાવણનો વધ કર્યો.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
આદિત્ય હૃદયમ્ નો કેન્દ્રીય ચમત્કાર તેનો તાત્કાલિક પ્રભાવ છે: થાકેલા અને હતાશ રામ તેને ત્રણ વાર પઢતાં રૂપાંતરિત થઈ ગયા અને રાવણને પરાસ્ત કરી દીધો. આ શ્લોક તેનું કારણ જણાવે છે — સૂર્યનું આહ્વાન કરીને તેમણે બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ અને પ્રત્યેક દેવનું એક સાથે આહ્વાન કર્યું, અને તેમની સંયુક્ત શક્તિએ તેમને તેજોમય ઊર્જાથી ભરી દીધા.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
એષ બ્રહ્મા ચ વિષ્ણુશ્ચ શિવઃ સ્કન્દઃ પ્રજાપતિઃ । મહેન્દ્રો ધનદઃ કાલો યમઃ સોમો હ્યપાં પતિઃ ॥
Esha brahma cha vishnushcha shivah skandah prajapatih Mahendro dhanadah kalo yamah somo hyapam patih
અર્થ:આ સૂર્ય જ બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવ છે; આ જ સ્કંદ અને પ્રજાપતિ છે; આ જ મહેન્દ્ર, કુબેર (ધનદ), કાલ, યમ, સોમ (ચંદ્ર) અને વરુણ (જળના સ્વામી) છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ಏಷ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚ ವಿಷ್ಣುಶ್ಚ પાઠના લાભ
સૂર્યને બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ આદિ સમસ્ત પ્રમુખ દેવોનું સ્વરૂપ ઘોષિત કરે છે
તેનો પાઠ એક સાથે બધા દેવોની ઉપાસના સમાન મનાય છે
આદિત્ય હૃદયમ્ નો મૂળ શ્લોક, જે સ્તોત્રે રામને રાવણ પર વિજય અપાવ્યો
ઊર્જા, સ્વાસ્થ્ય, ઓજ અને સૂર્ય (સૂર્ય)ના બળ માટે તેનું આહ્વાન કરાય છે
ખાસ કરીને સૂર્યોદય, રવિવાર, રથસપ્તમી અને મકર સંક્રાંતિ પર અત્યંત પ્રભાવી
શોક અને દુર્બળતા દૂર કરવા તથા કોઈ પણ મોટા પડકાર પહેલાં સાહસ આપવા માટે પઢાય છે
ಏಷ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚ ವಿಷ್ಣುಶ್ಚ જપ વિધિ
ઊગતા સૂર્ય તરફ મુખ કરીને હાથ જોડીને ભક્તિ-સહિત આ શ્લોકનો પાઠ કરો, આદર્શ રીતે સૂર્યને અર્ઘ્ય (જળ) અર્પણ કર્યા પછી. તેને ત્રણ વાર પઢી શકાય, જેમ અગસ્ત્યે રામને નિર્દેશ આપ્યો, અથવા સંપૂર્ણ આદિત્ય હૃદયમ્ ના અંગ રૂપે. ચિંતન કરો કે એકમાત્ર સૂર્ય-દેવ શ્લોકમાં નામિત સમસ્ત દેવોને સમેટી લે છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ಏಷ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚ ವಿಷ್ಣುಶ್ಚ શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ