ਈਸ਼ਾਵਾਸ੍ਯਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਮ੍
ಈಶಾವಾಸ್ಯಮಿದಂ ಸರ್ವಮ್ (ಇದೆಲ್ಲವೂ ಭಗವಂತನಿಂದ ವ್ಯಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ) in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਈਸ਼ਾਵਾਸ੍ਯਮਿਦੰ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਈਸ਼ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਰੰਭਿਕ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ ਉਹ ਸਭ ਈਸ਼ਵਰ ਨਾਲ ਵਿਆਪਤ ਤੇ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਤਿਆਗਪੂਰਵਕ ਜੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — ਜੋ ਮਿਲੇ ਉਸ ਦਾ ਲੋਭ-ਰਹਿਤ ਭੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੂਜੇ ਦੇ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਇੱਕੋ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਰਵਤ੍ਰ ਈਸ਼ਵਰ-ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਨਾਸਕਤੀ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਨੀਤੀ-ਸਿਧਾਂਤ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Isha Upanishad, Verse 1 · Traditional (Upanishadic) · Vedic / Upanishadic
ਈਸ਼ ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਭਾਵੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਅਠਾਰਾਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਨਮਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ੁਕਲ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਆਰੰਭਿਕ ਸ਼ਲੋਕ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੱਚਾ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਜਗਤ ਈਸ਼ — ਈਸ਼ਵਰ — ਨਾਲ ਆਛਾਦਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਲੋਭ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤਿਆਗ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਨ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਬਦ 'ਈਸ਼ਾ' ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਵੇਦਾਂਤਿਕ ਜੀਵਨ-ਕਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿਆਰਾ ਸਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਮਨੀਸ਼ੀ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਕਰਮ ਤੇ ਤਿਆਗ ਦੇ ਪੂਰਨ ਸਮਨਵੈ ਵਜੋਂ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ — ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਸਮੂਹ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਲੁਪਤ ਹੋ ਜਾਣ ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਮੁੱਚੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਇੰਨੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਇੱਕ ਈਸ਼ਵਰੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰਹੱਸ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟਦਾ ਹੈ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਈਸ਼ਾ ਵਾਸ੍ਯਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚ ਜਗਤ੍ਯਾਂ ਜਗਤ੍ । ਤੇਨ ਤ੍ਯਕ੍ਤੇਨ ਭੁਞ੍ਜੀਥਾ ਮਾ ਗ੍ਰਿਧਃ ਕਸ੍ਯਸ੍ਵਿਦ੍ਧਨਮ੍ ॥
īśā vāsyam idaṁ sarvaṁ yatkiñca jagatyāṁ jagat tena tyaktena bhuñjīthā mā gṛdhaḥ kasyasviddhanam
ਅਰਥ:ਇਸ ਚਰਾਚਰ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ — ਇਸ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ — ਉਹ ਸਭ ਈਸ਼ਵਰ ਨਾਲ ਵਿਆਪਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤਿਆਗ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ (ਉਸ ਦਾ) ਭੋਗ ਕਰ; ਕਿਸੇ ਦੇ ਧਨ ਦਾ ਲੋਭ ਨਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਧਨ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ಈಶಾವಾಸ್ಯಮಿದಂ ಸರ್ವಮ್ (ಇದೆಲ್ಲವೂ ಭಗವಂತನಿಂದ ವ್ಯಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ) ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਸਮੂਹ ਵਸਤੂਆਂ, ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਤ ਦਿਵਯਤਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਫੜ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਦੀ ਥਾਂ ਤਿਆਗ (ਤਿਆਗ) ਤੇ ਅਨਾਸਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਆਨੰਦਮਈ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰਹੱਸ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ ਇਹ ਯਾਦ ਕਰਾ ਕੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਲੋਭ ਤੇ ਲਾਲਸਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਮਨਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਬਾਹਰੋਂ ਕਰਮ ਤੇ ਭੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੰਦਰੋਂ ਅਨਾਸਕਤ ਰਹਿਣਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ।
ਸੰਤੋਖ, ਸਮਤਾ ਤੇ ਸਮੂਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਮੰਨ ਕੇ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮੂਲ ਸ਼ਲੋਕ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ಈಶಾವಾಸ್ಯಮಿದಂ ಸರ್ವಮ್ (ಇದೆಲ್ಲವೂ ಭಗವಂತನಿಂದ ವ್ಯಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ) ਪਾਠ ਵਿਧੀ
'ਈਸ਼ਾਵਾਸ੍ਯਮਿਦੰ ਸਰ੍ਵਮ੍' ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਨ ਦਿਓ: ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖੋ — ਮਨੁੱਖ, ਵਸਤੂਆਂ, ਕੁਦਰਤ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵੇਖੋ। ਫਿਰ ਸ਼ਲੋਕ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ 'ਤਿਆਗ ਰਾਹੀਂ ਭੋਗ' ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰੋ, ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਨੂੰ ਆਸਕਤੀ ਜਾਂ ਲੋਭ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਆਰੰਭ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਲੋਭ ਨੂੰ ਘੋਲ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਤ ਚਿੰਤਨ ਵਜੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ಈಶಾವಾಸ್ಯಮಿದಂ ಸರ್ವಮ್ (ಇದೆಲ್ಲವೂ ಭಗವಂತನಿಂದ ವ್ಯಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ) ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ