ચલા લક્ષ્મીશ્ચલાઃ પ્રાણાઃ
ചലാ ലക്ഷ്മീശ്ചലാഃ പ്രാണാഃ in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
'ચલા લક્ષ્મીશ્ચલાઃ પ્રાણાઃ' સાંસારિક વસ્તુઓની નશ્વરતા અને સુયશના ચિરસ્થાયી મૂલ્ય પર એક પ્રસિદ્ધ સુભાષિત છે. એ ઘોષણા કરે છે કે ધન, જીવન, યૌવન અને વાસ્તવમાં બધું ક્ષણભંગુર છે, અને નિષ્કર્ષ આપે છે કે સાચે જ તે જીવિત રહે છે જેની સદ્ગુણથી અર્જિત કીર્તિ તેના શરીર પછી પણ ટકી રહે છે. નશ્વર સંપત્તિને વળગી રહેવાને બદલે શ્રેષ્ઠ કર્મોથી ચિરસ્થાયી યશ અર્જિત કરવાનું આ શ્લોક પ્રેરક આહ્વાન છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Subhashita (Sanskrit niti and vairagya literature) · Traditional (anonymous wisdom verse) · Classical Sanskrit literature
આ શ્લોક સાંસારિક જીવનની ક્ષણભંગુરતા પર ચિંતનપરક સૂક્તિઓની સુભાષિત પરંપરાનો ભાગ છે. વૈરાગ્ય અને શ્રેષ્ઠ આકાંક્ષા જગાડવા માટે રચાયેલો, એ લોકો જે વસ્તુઓને સૌથી પ્રિય માને છે તેને — ધન, જીવન, યૌવન — ઝડપથી ગણાવે છે, અને પ્રત્યેકને અસ્થિર દર્શાવે છે, ત્યારબાદ શ્રોતાને એકમાત્ર ચિરસ્થાયી નિધિ તરફ વાળે છે: સત્કર્મોથી અર્જિત સન્માનનીય નામ, જેનાથી વ્યક્તિ મૃત્યુ પછી લાંબા સમય સુધી જીવિત રહે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
ઘણીવાર કહેવાય છે કે પ્રાચીન વીરો અને ઋષિઓ આ જ સત્ય દ્વારા આજે પણ આપણી વચ્ચે વિદ્યમાન છે — તેમનાં શરીર લુપ્ત થઈ ગયાં, છતાં તેમની કીર્તિ યુગો-યુગો સુધી અમ્લાન છે — જે આ શ્લોકના આ વચનને પ્રમાણિત કરે છે કે જેની કીર્તિ સ્થાયી રહે છે તે સાચે જ કદી મરતો નથી.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ચલા લક્ષ્મીશ્ચલાઃ પ્રાણાશ્ચલં જીવિતયૌવનમ્। ચલાચલમિદં સર્વં કીર્તિર્યસ્ય સ જીવતિ॥
calā lakṣmīś calāḥ prāṇāś calaṁ jīvita-yauvanam। calācalam idaṁ sarvaṁ kīrtir yasya sa jīvati॥
અર્થ:લક્ષ્મી (ધન) ચંચળ છે, પ્રાણ ચંચળ છે, જીવન અને યૌવન પણ ચંચળ છે; આ સમગ્ર સંસાર ચલાયમાન અને અસ્થિર છે — કેવળ તે જ સાચે જ જીવિત રહે છે જેની કીર્તિ (સુયશ) સ્થાયી હોય છે. આ શ્લોક શીખવે છે કે જ્યારે સમસ્ત સાંસારિક વસ્તુઓ નશ્વર છે, ત્યારે શ્રેષ્ઠ કર્મોથી અર્જિત ચિરસ્થાયી કીર્તિ જ જીવનને સાચો અર્થ આપે છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ചലാ ലക്ഷ്മീശ്ചലാഃ പ്രാണാഃ પાઠના લાભ
સમસ્ત વસ્તુઓની નશ્વરતા પર ચિંતન કરી વૈરાગ્યનો વિકાસ કરે છે
સત્કર્મો દ્વારા ચિરસ્થાયી સુયશની પ્રાપ્તિની પ્રેરણા આપે છે
ધન, યૌવન અને સંપત્તિ પ્રત્યેની અતિશય આસક્તિથી મનને મુક્ત કરે છે
અર્થપૂર્ણ, સેવામય અને શ્રેષ્ઠ સિદ્ધિવાળા જીવનને પ્રોત્સાહિત કરે છે
સાંસારિક લાભ-હાનિને તેમના યથાર્થ પરિપ્રેક્ષ્યમાં મૂકીને શાંતિ આપે છે
જે સાચે જ સ્થાયી છે તેના પર નિત્ય ચિંતન માટે એક ગહન શ્લોક
ചലാ ലക്ഷ്മീശ്ചലാഃ പ്രാണാഃ જપ વિધિ
શ્લોકને ધીમે-ધીમે વાંચો, એ પર મનન કરતાં કે કેવી રીતે ધન, જીવન અને યૌવન બધું વીતી જાય છે જ્યારે સુયશ સ્થાયી રહે છે. તેને તમારી સંપત્તિ કે સ્થિતિ પ્રત્યેની કોઈ પણ વ્યગ્ર આસક્તિને શિથિલ થવા દો, અને તેને બદલે તમને એ રીતે જીવવાની પ્રેરણા આપવા દો કે તમારાં કર્મ અને કીર્તિ તમારા પછી પણ ટકી રહે. સમતા અને ચિરસ્થાયી ઉદ્દેશ્ય-બોધના વિકાસ માટે એ એક ઉત્તમ શ્લોક છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ചലാ ലക്ഷ്മീശ്ചലാഃ പ്രാണാഃ શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ