જન્માદ્યસ્ય યતઃ
ജന്മാദ്യസ്യ യതഃ (ഭാഗവത മംഗളാചരണം) in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
જન્માદ્યસ્ય યતઃ શ્રીમદ્ભાગવત પુરાણનું પ્રસિદ્ધ મંગલાચરણ છે, જેની રચના વેદવ્યાસે કરી. એક જ ગૂઢ શ્લોકમાં તે પરમ સત્યને સૃષ્ટિનો સ્રોત, બ્રહ્માને વેદજ્ઞાન આપનાર તથા સમસ્ત માયાથી પરે સ્વયંપ્રકાશ તત્ત્વ બતાવે છે. 'ધીમહિ' શબ્દથી તે ગાયત્રી મંત્રની પ્રતિધ્વનિ કરે છે અને ભાગવત-પાઠના આરંભમાં વાંચવામાં આવે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Srimad Bhagavata Purana, Canto 1, Chapter 1, Verse 1 (Mangalacharana) · Veda Vyasa (Krishna Dvaipayana) · Puranic
શ્રીમદ્ભાગવત કોઈ કથાથી નહીં, પણ આ એક જ ગહન દાર્શનિક આવાહનથી આરંભ થાય છે. વેદો, મહાભારત અને અન્ય પુરાણોનું સંકલન કરી લીધા પછી પણ વેદવ્યાસ સંતુષ્ટ ન હતા. નારદ મુનિના માર્ગદર્શનમાં તેમણે ભાગવતને 'વેદરૂપી વૃક્ષના પાકેલા ફળ' રૂપે રચ્યું. તેમણે તેને આ શ્લોકથી શરૂ કર્યું જેથી શાસ્ત્રનું સમગ્ર પ્રયોજન — પરમ સત્ય, વાસુદેવ-કૃષ્ણ પર ધ્યાન — આરંભમાં જ ઘોષિત થઈ જાય. વિવિધ પરંપરાઓના ટીકાકારોએ માત્ર આ એક જ શ્લોક પર વિસ્તૃત ગ્રંથો લખ્યા છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
પરંપરા માને છે કે ભાગવતનો પ્રથમ શ્લોક સમગ્ર શાસ્ત્રને બીજ રૂપે સમાવે છે, અને વ્યાસની વ્યાકુળતા તે જ ક્ષણે શાંત થઈ ગઈ જ્યારે તેમણે આ આવાહનની રચના કરી. કહેવાય છે કે જ્યાં પણ ભાગવતનો પાઠ 'જન્માદ્યસ્ય યતઃ'થી આરંભ થાય છે, તે સ્થાન સ્વયં તીર્થ સમાન પવિત્ર બની જાય છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય। જન્માદ્યસ્ય યતોઽન્વયાદિતરતશ્ચાર્થેષ્વભિજ્ઞઃ સ્વરાટ્ તેને બ્રહ્મ હૃદા ય આદિકવયે મુહ્યન્તિ યત્સૂરયઃ। તેજોવારિમૃદાં યથા વિનિમયો યત્ર ત્રિસર્ગોઽમૃષા ધામ્ના સ્વેન સદા નિરસ્તકુહકં સત્યં પરં ધીમહિ॥
Oṃ namo bhagavate vāsudevāya. Janmādy asya yato 'nvayād itarataś cārtheṣv abhijñaḥ svarāṭ tene brahma hṛdā ya ādi-kavaye muhyanti yat sūrayaḥ. tejo-vāri-mṛdāṃ yathā vinimayo yatra tri-sargo 'mṛṣā dhāmnā svena sadā nirasta-kuhakaṃ satyaṃ paraṃ dhīmahi.
અર્થ:હું ભગવાન વાસુદેવને નમસ્કાર કરું છું. અમે તે પરમ સત્યનું ધ્યાન કરીએ, જેનાથી આ વિશ્વની ઉત્પત્તિ, સ્થિતિ અને પ્રલય થાય છે — જે પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ રૂપે સમસ્ત પદાર્થોના જ્ઞાતા તથા પૂર્ણપણે સ્વતંત્ર (સ્વરાટ્) છે, કોઈ અન્ય કારણથી રહિત છે. તેણે જ આદિકવિ બ્રહ્માને હૃદય દ્વારા વેદજ્ઞાન પ્રદાન કર્યું, અને જેના વિષે મોટા-મોટા દેવો અને ઋષિઓ પણ મોહિત થઈ જાય છે. જેમ અગ્નિ, જળ અને પૃથ્વીનો પરસ્પર વિનિમય પ્રતીત થાય છે, તેમ જ જેમાં ત્રણ ગુણોની ત્રિવિધ સૃષ્ટિ સત્ય જેવી પ્રતીત થાય છે પણ મિથ્યા છે. જે પોતાના જ સ્વરૂપ-ધામથી સદા સમસ્ત માયાથી રહિત છે — તે પરમ સત્યનું અમે ધ્યાન કરીએ છીએ.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ജന്മാദ്യസ്യ യതഃ (ഭാഗവത മംഗളാചരണം) પાઠના લાભ
શ્રીમદ્ભાગવતના પઠન કે શ્રવણ પહેલાં મંગલનું આવાહન કરે છે
સમગ્ર ભાગવતના દાર્શનિક આધારને એક શ્લોકમાં સ્થાપે છે
તેના પર ધ્યાન કરવાથી પરમ સત્યના સ્વરૂપ વિષે સ્પષ્ટતા પ્રાપ્ત થાય છે
ગાયત્રી મંત્ર (ધીમહિ)ની પ્રતિધ્વનિ કરે છે અને ભાગવતનો 'ગાયત્રી-આધારિત' સાર મનાય છે
બુદ્ધિને શુદ્ધ કરે છે તથા માયા (કુહક) અને સંશયને દૂર કરે છે
વાસુદેવ-કૃષ્ણ પ્રત્યે પરમ સત્ય રૂપે ભક્તિનો વિકાસ કરે છે
પરંપરાગત રીતે કોઈ પણ આધ્યાત્મિક અધ્યયન, પ્રવચન કે યજ્ઞને મંગલમય બનાવવા માટે વાંચવામાં આવે છે
ജന്മാദ്യസ്യ യതഃ (ഭാഗവത മംഗളാചരണം) જપ વિધિ
'ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય'થી આરંભ કરો, પછી પૂર્ણ શ્લોકનો ધીમે-ધીમે પાઠ કરો, પ્રત્યેક ખંડનું ચિંતન કરતાં — સૃષ્ટિનો સ્રોત, વેદોના દાતા, ત્રણ ગુણોની લીલાથી પરની વાસ્તવિકતા. જેવો તે 'સત્યં પરં ધીમહિ'માં પરાકાષ્ઠાએ પહોંચે, પરમ સત્યના ધ્યાનમાં તેવા જ સ્થિર થાઓ જેવા ગાયત્રીનું ધ્યાન કરાય છે. ભાગવત સપ્તાહ કે નિત્ય પઠન પહેલાં તેને ત્રણ વાર વાંચવું પરંપરાગત છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ജന്മാദ്യസ്യ യതഃ (ഭാഗവത മംഗളാചരണം) શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ