ଧନ୍ଵନ୍ତରି ସ୍ତୋତ୍ରମ୍
ଧନ୍ୱନ୍ତରି ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଧନ୍ୱନ୍ତରି ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ ଭଗବାନ ଧନ୍ୱନ୍ତରିଙ୍କ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଧ୍ୟାନ-ଶ୍ଲୋକ। ଧନ୍ୱନ୍ତରି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅବତାର ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ବୈଦ୍ୟ, ଯିଏ ସମୁଦ୍ର-ମନ୍ଥନ ସମୟରେ ଅମୃତ-କଳଶ ନେଇ ପ୍ରକଟିତ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ଶ୍ଲୋକ ତାହାଙ୍କ ଚତୁର୍ଭୁଜ ସ୍ୱରୂପର ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ ଯେଉଁଠି ସେ ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଜଳୌକା ଓ ଅମୃତ-କଳଶ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ତାହାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ରୋଗର ବନକୁ ଦହନ କରୁଥିବା ଦାବାଗ୍ନି କୁହାଯାଏ। ଆରୋଗ୍ୟ, ଚିକିତ୍ସା ଓ ରୋଗମୁକ୍ତି ପାଇଁ, ବିଶେଷତଃ ଧନତେରସ (ଧନ୍ୱନ୍ତରି ଜୟନ୍ତୀ) ରେ, ଏହାର ପାଠ କରାଯାଏ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Traditional Sanskrit dhyana shloka (Ayurvedic / Vaishnava tradition) · Unknown (traditionally recited in Ayurvedic and Vaishnava lineages) · Ancient / Classical
ଧନ୍ୱନ୍ତରି କ୍ଷୀରସାଗର (ଦୁଗ୍ଧ-ସମୁଦ୍ର) ରୁ ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ସମୟରେ ପ୍ରକଟିତ ହୋଇଥିଲେ, ଯାହା ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୃତ ମହାନ ମନ୍ଥନ ଥିଲା। ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ବୈଦ୍ୟ ରୂପେ ସେ ଅମରତ୍ୱ ପ୍ରଦାନକାରୀ ଅମୃତ-କଳଶ ଧାରଣ କଲେ। ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ-ଅବତାର ବୋଲି ଗଣିତ ଏବଂ ସେହି ଦିବ୍ୟ ସ୍ରୋତ ଯାହାରୁ ଆୟୁର୍ବେଦ, ଜୀବନର ବିଜ୍ଞାନ, ଋଷି ଓ ବୈଦ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରକଟିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଧ୍ୟାନ-ଶ୍ଲୋକ, ଯାହା ତାହାଙ୍କ ପୂଜାର ଆରମ୍ଭିକ ଧ୍ୟାନ ରୂପେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ପ୍ରାର୍ଥନା ପୂର୍ବରୁ ଭକ୍ତଙ୍କ ମନରେ ତାହାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପକୁ ସ୍ଥିର କରେ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ପାରମ୍ପରିକ କଥନ ଯେ ଧନ୍ୱନ୍ତରିଙ୍କ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା ଅସାଧ୍ୟ ରୋଗକୁ ମଧ୍ୟ ଭଲ କରିଛି ଓ ଆୟୁ ବଢ଼ାଇଛି। ଆୟୁର୍ବେଦୀୟ ପରମ୍ପରାମାନେ ଜଣାନ୍ତି ଯେ, ଯେଉଁ ଚିକିତ୍ସକମାନେ ଧନ୍ୱନ୍ତରିଙ୍କ ଆବାହନ କରି ନିଜ ଚିକିତ୍ସା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଔଷଧ ଅସାଧାରଣ ଭାବେ ପ୍ରଭାବୀ ପ୍ରମାଣିତ ହେଲା — ଯେପରି ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ ସେମାନଙ୍କ ହାତ ଦେଇ ଏହି ଶ୍ଲୋକରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ 'ରୋଗର ବନ'କୁ ଭସ୍ମ କରୁଛନ୍ତି।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଓଁ ଶଙ୍ଖଂ ଚକ୍ରଂ ଜଲୌକାଂ ଦଧଦମୃତଘଟଂ ଚାରୁଦୋର୍ଭିଶ୍ଚତୁର୍ଭିଃ ସୂକ୍ଷ୍ମସ୍ଵଚ୍ଛାତିହୃଦ୍ଯାଂଶୁକପରିଵିଲସନ୍ମୌଲିମମ୍ଭୋଜନେତ୍ରମ୍। କାଲାମ୍ଭୋଦୋଜ୍ଜ୍ଵଲାଙ୍ଗଂ କଟିତଟଵିଲସଚ୍ଚାରୁପୀତାମ୍ବରାଢ୍ଯଂ ଵନ୍ଦେ ଧନ୍ଵନ୍ତରିଂ ତଂ ନିଖିଲଗଦଵନପ୍ରୌଢଦାଵାଗ୍ନିଲୀଲମ୍॥
Om Shankham Chakram Jalaukam Dadhad-Amrita-Ghatam Charu-Dorbhish-Chaturbhih Sukshma-Svacchati-Hridyamshuka-Parivilasan-Maulim-Ambhoja-Netram Kalambhodojjvalangam Kati-Tata-Vilasach-Charu-Pitambar-Adhyam Vande Dhanvantarim Tam Nikhila-Gada-Vana-Praudha-Davagni-Lilam
ଅର୍ଥ:ଓଁ। ମୁଁ ଭଗବାନ ଧନ୍ୱନ୍ତରିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ, ଯିଏ ତାହାଙ୍କ ଚାରି ସୁନ୍ଦର ହାତରେ ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଜଳୌକା (ଜୋକ) ଓ ଅମୃତ-କଳଶ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ତାହାଙ୍କ ମସ୍ତକ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ମନୋହର ବସ୍ତ୍ରର ମୁକୁଟରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ତାହାଙ୍କ ନେତ୍ର କମଳ ସଦୃଶ। ତାହାଙ୍କ ତେଜୋମୟ ଶରୀର ଶ୍ୟାମ ମେଘ ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ କଟି-ପ୍ରଦେଶ ସୁନ୍ଦର ପୀତାମ୍ବରରେ ଶୋଭିତ। ସେ ସମସ୍ତ ରୋଗର ବନକୁ ଭସ୍ମ କରୁଥିବା ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଦାବାଗ୍ନିର ଲୀଳା କରନ୍ତି।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
ଧନ୍ୱନ୍ତରି ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ ପାଠର ଲାଭ
ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ରୋଗମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ବୈଦ୍ୟ ଭଗବାନ ଧନ୍ୱନ୍ତରିଙ୍କ ଆବାହନ କରେ
ଆୟୁର୍ବେଦୀୟ ଚିକିତ୍ସକ ଓ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରୋଗୀଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା ବା ଔଷଧ-ଅଧ୍ୟୟନ ପୂର୍ବରୁ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ପାଠ କରାଯାଏ
ଶାରୀରିକ ବ୍ୟାଧିର 'ବନ'କୁ ଦହନ କରୁଥିବା ଦାବାଗ୍ନି ସଦୃଶ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ
ମାନସିକ ଓ ଶାରୀରିକ କଲ୍ୟାଣ ଆଣେ ଏବଂ ଶରୀରର ରୋଗ-ନିବାରକ ଶକ୍ତିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରେ
ବିଶେଷତଃ ଧନତେରସ (ଧନ୍ୱନ୍ତରି ଜୟନ୍ତୀ), ଦୀପାବଳିର ପ୍ରଥମ ଦିନ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ
ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଅମୃତ — ଓଜ ଓ ଅମରତ୍ୱର ଅମୃତ — ର ବିଶ୍ୱସ୍ରୋତ ସହିତ ଯୋଡ଼େ
ଧନ୍ୱନ୍ତରି ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ ପାଠ ବିଧି
ପୂର୍ବ ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁଖ କରି ଘିଅ ଦୀପ ଜଳାନ୍ତୁ, ଏବଂ ଭଗବାନ ଧନ୍ୱନ୍ତରିଙ୍କୁ ଅମୃତ-କଳଶ ନେଇ ସମୁଦ୍ରରୁ ପ୍ରକଟିତ ହେଉଥିବା ପରି କଳ୍ପନା କରନ୍ତୁ। ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କରନ୍ତୁ, ସମ୍ଭବ ହେଲେ ୧୦୮ ଥର ଅଥବା ୯ ର ଗୁଣିତକରେ। ଅନେକ ଭକ୍ତ ଏହାକୁ ଧନ୍ୱନ୍ତରି ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର 'ଓଁ ନମୋ ଭଗବତେ ବାସୁଦେବାୟ ଧନ୍ୱନ୍ତରୟେ...' ସହିତ ପାଠ କରନ୍ତି। ରୋଗୀଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ପାଠ କରାଯାଇ ପାରେ, ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅର୍ପିତ ଜଳ ପରେ ରୋଗୀଙ୍କୁ ପ୍ରସାଦ ରୂପେ ଦିଆଯାଇ ପାରେ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ ଧନ୍ୱନ୍ତରି ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ