హయగ్రీవ స్తోత్రమ్ (హయగ్రీవ సమ్పదా స్తోత్రమ్)
ହୟଗ୍ରୀବ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ହୟଗ୍ରୀବ ସମ୍ପଦା ସ୍ତୋତ୍ରମ୍) in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
హయగ్రీవ స్తోత్రం భగవాన్ విష్ణువు యొక్క అశ్వముఖ స్వరూపమైన హయగ్రీవ — జ్ఞానం, విద్య, వేదాల పరమ దేవుడు — యొక్క స్తుతి, వీరిని ముఖ్యంగా కర్ణాటక మరియు మాధ్వ సంప్రదాయంలో పూజిస్తారు. శ్రీ వాదిరాజ తీర్థ రచించిన ఈ సంక్షిప్త సంపూర్ణ స్తోత్రాన్ని విద్యార్థులు, సాధకులు వాక్కు స్పష్టత, స్మృతి, చదువులో విజయం కోసం పఠిస్తారు. దీని మూడు పవిత్ర శ్లోకాలు పఠించేవారికి వాక్కు, బుద్ధి సంపదను వాగ్దానం చేస్తాయి.
మూలం & కథ
Composed by Sri Vadiraja Tirtha · Sri Vadiraja Tirtha · 16th century
హయగ్రీవ సంపద స్తోత్రాన్ని కర్ణాటకలోని మహా మాధ్వ సంత శ్రీ వాదిరాజ తీర్థ రచించారు. సంప్రదాయం ప్రకారం భగవాన్ హయగ్రీవుడు — విష్ణువు యొక్క అశ్వముఖ స్వరూపం, సమస్త జ్ఞానపు ప్రభువు — ప్రతిదినం వాదిరాజుల వండిన శనగల (హయగ్రీవ ప్రసాదం) నైవేద్యాన్ని స్వీకరించడానికి ప్రత్యక్షమయ్యేవారు. ఈ స్తోత్రం హయగ్రీవుని సమస్త విద్యకు మూలంగా స్తుతిస్తుంది, దీని చివరి శ్లోకం ఈ మూడు పవిత్ర శ్లోకాలను పఠించేవారికి వాక్కు, బుద్ధి సంపదను వాగ్దానం చేస్తుంది.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
ఎవరైతే భక్తితో 'హయగ్రీవ' నామాన్ని జపిస్తారో, వారి వాక్కు గంగా ప్రవాహంలా ప్రవహించడం మొదలవుతుందని, వైకుంఠ ద్వారాలే తెరుచుకుంటాయని చెప్తారు — శ్లోకాలు వాగ్దానం చేసినట్లు, మందత్వం, బుద్ధి దారిద్ర్యం, అజ్ఞానం తొలగిపోతాయి.
మంత్రం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
జ్ఞానానన్దమయం దేవం నిర్మలస్ఫటికాకృతిమ్ । ఆధారం సర్వవిద్యానాం హయగ్రీవముపాస్మహే ॥ ౧॥ హయగ్రీవ హయగ్రీవ హయగ్రీవేతి వాదినమ్ । నరం ముఞ్చన్తి పాపాని దరిద్రమివ యోషితః ॥ ౨॥ హయగ్రీవ హయగ్రీవ హయగ్రీవేతి యో వదేత్ । తస్య నిఃసరతే వాణీ జహ్నుకన్యా ప్రవాహవత్ ॥ ౩॥ హయగ్రీవ హయగ్రీవ హయగ్రీవేతి యో ధ్వనిః । విశోభతే స వైకుణ్ఠకవాటోద్ఘాటనక్షమః ॥ ౪॥ శ్లోకత్రయమిదం పుణ్యం హయగ్రీవపదాఙ్కితమ్ । వాదిరాజయతిప్రోక్తం పఠతాం సమ్పదాం పదమ్ ॥ ౫॥
jñānānandamayaṃ devaṃ nirmalasphaṭikākṛtim | ādhāraṃ sarvavidyānāṃ hayagrīvamupāsmahe || 1|| hayagrīva hayagrīva hayagrīveti vādinam | naraṃ muñcanti pāpāni daridramiva yoṣitaḥ || 2|| hayagrīva hayagrīva hayagrīveti yo vadet | tasya niḥsarate vāṇī jahnukanyā pravāhavat || 3|| hayagrīva hayagrīva hayagrīveti yo dhvaniḥ | viśobhate sa vaikuṇṭhakavāṭodghāṭanakṣamaḥ || 4|| ślokatrayamidaṃ puṇyaṃ hayagrīvapadāṅkitam | vādirājayatiproktaṃ paṭhatāṃ sampadāṃ padam || 5||
అర్థం:భగవాన్ హయగ్రీవ — విష్ణువు యొక్క అశ్వముఖ స్వరూపం, జ్ఞానం, బుద్ధి ప్రదాత — యొక్క స్తుతి. "మేము హయగ్రీవుని ఉపాసిస్తాము, ఆయన జ్ఞానానంద స్వరూపుడు, నిర్మల స్ఫటికం వలె శుద్ధుడు, సమస్త విద్యలకు ఆధారం." కర్ణాటకకు చెందిన మాధ్వ సంత శ్రీ వాదిరాజ తీర్థ రచించిన ఈ స్తోత్రం, దాని మూడు పవిత్ర శ్లోకాలను పఠించేవారికి వాక్కు, బుద్ధి, ఆధ్యాత్మిక సంపదను ప్రసాదిస్తుంది.
ହୟଗ୍ରୀବ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ହୟଗ୍ରୀବ ସମ୍ପଦା ସ୍ତୋତ୍ରମ୍) పారాయణ ప్రయోజనాలు
సంప్రదాయికంగా జ్ఞానం, విద్య, స్మృతి, వాక్కు స్పష్టత కోసం పఠిస్తారు — చదువు, పరీక్షల ముందు విద్యార్థులకు ప్రియమైనది.
విద్య, వాక్చాతుర్యం యొక్క 'సంపద' (సమృద్ధి)ని ప్రసాదిస్తుందని భావిస్తారు, చివరి శ్లోకం పఠించేవారికి వాగ్దానం చేసినట్లుగా.
భక్తి, శాంత, ఏకాగ్ర మనస్సును పెంపొందిస్తుంది, మందత్వం, సందేహాన్ని తొలగిస్తుంది.
సంక్షిప్తమైనది, సంపూర్ణమైనది కావడంతో నిత్య పారాయణానికి ఆదర్శం, ముఖ్యంగా గురువారం మరియు నవరాత్రి, విజయదశమి చదువుల కాలంలో.
ହୟଗ୍ରୀବ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ହୟଗ୍ରୀବ ସମ୍ପଦା ସ୍ତୋତ୍ରମ୍) పారాయణ విధి
స్నానం చేసి భగవాన్ హయగ్రీవ లేదా విష్ణువు ప్రతిమ ఎదుట తూర్పు లేదా ఉత్తర దిశగా కూర్చోండి. దీపం వెలిగించి, శ్వాసను స్థిరం చేసి, అర్థంపై దృష్టి పెట్టి స్తోత్రాన్ని నెమ్మదిగా పఠించండి. విద్యార్థులు తరచూ దీనిని చదువుకు లేదా పరీక్షలకు ముందు జపిస్తారు; దీనిని ప్రతిదినం మూడుసార్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువసార్లు పునరావృతం చేయవచ్చు.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి ହୟଗ୍ରୀବ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ (ହୟଗ୍ରୀବ ସମ୍ପଦା ସ୍ତୋତ୍ରମ୍)ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి