શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૭.૧૪ — દૈવી હ્યેષા ગુણમયી
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੭.੧੪ — ਦੈਵੀ ਹ੍ਯੇਸ਼ਾ ਗੁਣਮਯੀ in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
જ્ઞાન-વિજ્ઞાન યોગ અધ્યાયના આ મહત્ત્વપૂર્ણ શ્લોકમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ બતાવે છે કે જીવ બંધનમાં કેમ રહે છે — ત્રણ ગુણોથી વણાયેલી તેમની દૈવી માયાશક્તિને પોતાના પ્રયત્નથી પાર કરવી લગભગ અસંભવ છે. તેમ છતાં તેઓ નિશ્ચિત ઉપાય બતાવે છે — જે કેવળ તેમની જ શરણ લે છે, તેઓ માયાને સકુશળ પાર કરી જાય છે. આ શ્લોક માયાની સામર્થ્યના ગંભીર સત્યને શરણાગતિ દ્વારા કૃપાના મુક્તિદાયક આશ્વાસન સાથે જોડે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhagavad Gita Chapter 7, Verse 14 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
સાતમા અધ્યાય જ્ઞાન-વિજ્ઞાન યોગમાં શ્રીકૃષ્ણ પોતાના દિવ્ય સ્વરૂપ અને શક્તિઓનું જ્ઞાન પ્રગટ કરે છે. એ બતાવતા કે મોટાભાગના લોકો તેમને કેમ ઓળખતા નથી, તેઓ પ્રગટ કરે છે કે ત્રણ ગુણોથી વણાયેલી તેમની માયા સંસારને મોહિત કરે છે અને તેને પાર કરવી અત્યંત કઠિન છે — તેમ છતાં તેઓ અર્જુનને આશ્વાસન આપે છે કે જે કેવળ તેમની શરણ લે છે તેઓ આ માયાની પાર સકુશળ લઈ જવાય છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
યુગોથી ભક્તોએ આ શ્લોકનું આવાહન ત્યારે કર્યું છે જ્યારે તેઓ સાંસારિક જીવનની ગૂંચોથી અભિભૂત થયા, અને પરંપરા માને છે કે જ્યાં પણ કોઈ આત્મા સાચા સ્વરૂપે ભગવાનની શરણ લે છે, માયાનો અન્યથા અલંઘ્ય પડદો ખૂલી જાય છે — અસંખ્ય સંતો સાક્ષી છે કે ભગવાનની શરણે તેમને એ માયાની પાર પહોંચાડ્યા જેને કોઈ વ્યક્તિગત પ્રયત્ન જીતી ન શક્યો.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
દૈવી હ્યેષા ગુણમયી મમ માયા દુરત્યયા। મામેવ યે પ્રપદ્યન્તે માયામેતાં તરન્તિ તે॥
daivī hyeṣhā guṇa-mayī mama māyā duratyayā mām eva ye prapadyante māyām etāṁ taranti te
અર્થ:ત્રણ ગુણોથી બનેલી આ મારી દૈવી માયા પાર કરવી અત્યંત કઠિન છે. પરંતુ જે કેવળ મારી જ શરણમાં આવે છે, તેઓ આ માયાને પાર કરી જાય છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੭.੧੪ — ਦੈਵੀ ਹ੍ਯੇਸ਼ਾ ਗੁਣਮਯੀ પાઠના લાભ
માયાને સમસ્ત જીવોને બાંધનારી દૈવી માયાશક્તિ તરીકે પ્રગટ કરે છે
ભગવાનની શરણને માયા પાર કરવાનું નિશ્ચિત સાધન બતાવે છે
ભગવાનમાં પૂર્ણ શરણાગતિ (પ્રપત્તિ)ની પ્રેરણા આપે છે
સાધકને પ્રકૃતિના ત્રણ ગુણોથી ઉપર ઊઠવામાં સહાય કરે છે
એ વિશ્વાસ આપે છે કે કૃપા, કેવળ પ્રયત્ન નહીં, મુક્તિ આપે છે
ભક્તિને સ્થિર કરે છે અને મોહ તથા આસક્તિથી રક્ષણ આપે છે
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੭.੧੪ — ਦੈਵੀ ਹ੍ਯੇਸ਼ਾ ਗੁਣਮਯੀ જપ વિધિ
આ શ્લોકનો જપ હૃદયથી શરણાગતિ સાથે કરો, એ સ્વીકારતા કે પ્રકૃતિની માયાને કેવળ અહંકારથી જીતી ન શકાય, અને ભગવાનની શરણ લો જે ભક્તને પાર લઈ જાય છે. ભક્તિ સાથે નિયમિત રીતે ઉચ્ચારવામાં આવે ત્યારે એ દૈવી કૃપા પરની નિર્ભરતાને ઊંડી કરે છે અને માયાના ખેંચાણ સામે મનને સ્થિર કરે છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੭.੧੪ — ਦੈਵੀ ਹ੍ਯੇਸ਼ਾ ਗੁਣਮਯੀ શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ