గణేశాష్టకమ్
ਗਣੇਸ਼ਾਸ਼ਟਕਮ੍ in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
గణేశాష్టకం, గణేశ పురాణం నుండి వచ్చింది, ఒక గూఢమైన ఎనిమిది-శ్లోక స్తోత్రం, ఇది గణేశుని కేవలం దేవతగా కాక పరబ్రహ్మంగా స్తుతిస్తుంది — సమస్త జీవులు, దేవతలు, తత్త్వాలు, లోకాలు, విఘ్నాలు కూడా ఎవరి నుండి ఉద్భవిస్తాయో ఆ పరమ సత్త. ప్రతి శ్లోకం 'యతః' ('ఎవరి నుండి') తో ఆరంభమై 'సదా తం గణేశం నమామో భజామః' — 'ఆ గణేశునికి మనం సదా ప్రణామం, భజన చేస్తాము' — తో ముగుస్తుంది. దీని చివరి శ్లోకం భక్తితో నిత్యం పఠించేవారికి ఈ లోకంలో సమృద్ధి, పరలోకంలో ముక్తి వాగ్దానం చేస్తుంది.
మూలం & కథ
Ganesha Purana · Unknown (traditional; from the Ganesha Purana) · Puranic
ఈ అష్టకం గణేశ పురాణంలో గణేశుని పరబ్రహ్మ రూపంలో స్తుతించే స్తోత్రంగా వస్తుంది. ఆయన మూర్త-రూపంపై ధ్యానించడానికి బదులు ఇది సంపూర్ణ సృష్టిలో వ్యాపించింది — ప్రాణులు, దేవతలు, తత్త్వాలు, సాగరాలు, పశువులు, పక్షులు, చివరికి శేషనాగుడు, స్వర్గలోకాలు, విఘ్నం, శోకం, కామం కూడా — ఇవన్నీ 'యతః', గణేశుని నుండి, ఉద్భవిస్తాయని ప్రకటిస్తూ, ప్రతి శ్లోకపు ముగింపు ఆయనను అందరి మూలంగా ప్రణామం, భజన చేస్తూ జరుగుతుంది.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
ఈ అష్టకం, గణేశుని సాక్షాత్ పరబ్రహ్మ రూపంలో స్తుతించడం వల్ల, గణేశ స్తోత్రాలలో అత్యంత ఆధ్యాత్మికంగా ప్రభావవంతమైనదని సంప్రదాయం నమ్ముతుంది: దీని స్వంత చివరి శ్లోకం ఎవరు దీనిని భక్తితో నిత్యం పఠిస్తారో వారు లౌకిక సమృద్ధి, చివరికి ముక్తి రెండింటినీ పొందుతారని ప్రకటిస్తుంది, ఎందుకంటే దీనిలో సాక్షాత్ ప్రభువు స్తుతించబడ్డాడు.
అర్థంతో పూర్తి పాఠం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
యతోఽనన్తశక్తేరనన్తాశ్చ జీవా యతో నిర్గుణాదప్రమేయా గుణాస్తే । యతో భాతి సర్వం త్రిధా భేదభిన్నం సదా తం గణేశం నమామో భజామః ॥
Yato'nanta-shakter ananta-shcha jiva Yato nirgunad aprameya gunaste Yato bhati sarvam tridha bhedabhinnam Sada tam ganesham namamo bhajamah
అర్థం:ఏ అనంత-శక్తి నుండి అనంత జీవులు ఉద్భవిస్తారో; ఏ నిర్గుణం నుండి సృష్టి అప్రమేయ గుణాలు ప్రకటమవుతాయో; ఎవరి వల్ల ఈ సమస్త త్రివిధ భేదాలతో విభక్తమైన జగత్తు ప్రకాశిస్తుందో — ఆ గణేశునికి మనం సదా ప్రణామం, భజన చేస్తాము.
యతశ్చావిరాసీజ్జగత్సర్వమేతత్ తథాబ్జాసనో విశ్వగో విశ్వగోప్తా । తథేన్ద్రాదయో దేవసఙ్ఘా మనుష్యాః సదా తం గణేశం నమామో భజామః ॥
Yata-shchavirasij jagat sarvam etat Tathabjasano vishvago vishvagopta Tathendradayo devasangha manushyah Sada tam ganesham namamo bhajamah
అర్థం:ఎవరి వల్ల ఈ సమస్త జగత్తు ప్రకటమైందో, అలాగే కమలాసనుడైన బ్రహ్మ, విశ్వవ్యాపి రక్షకుడైన విష్ణువు, ఇంద్రాది దేవగణం, మనుష్యులు — ఆ గణేశునికి మనం సదా ప్రణామం, భజన చేస్తాము.
యతో వహ్నిభానూ భవో భూర్జలం చ యతః సాగరాశ్చన్ద్రమా వ్యోమ వాయుః । యతః స్థావరా జఙ్గమా వృక్షసఙ్ఘాః సదా తం గణేశం నమామో భజామః ॥
Yato vahnibhanu bhavo bhurjalam cha Yatah sagara-shchandrama vyoma vayuh Yatah sthavara jangama vriksha-sanghah Sada tam ganesham namamo bhajamah
అర్థం:ఎవరి వల్ల అగ్ని, సూర్యుడు, సృష్టి, పృథ్వి, జలం; ఎవరి వల్ల సాగరాలు, చంద్రుడు, ఆకాశం, వాయువు; ఎవరి వల్ల స్థావర-జంగమ ప్రాణులు, సమస్త వృక్షాలు — ఆ గణేశునికి మనం సదా ప్రణామం, భజన చేస్తాము.
యతో దానవాః కిన్నరా యక్షసఙ్ఘా యతశ్చారణా వారణాః శ్వాపదాశ్చ । యతః పక్షికీటా యతో వీరుధశ్చ సదా తం గణేశం నమామో భజామః ॥
Yato danavah kinnara yaksha-sangha Yata-shcharana varanah shvapada-shcha Yatah pakshikita yato virudha-shcha Sada tam ganesham namamo bhajamah
అర్థం:ఎవరి వల్ల దానవులు, కిన్నరులు, యక్షగణాలు; ఎవరి వల్ల చారణులు, ఏనుగులు, హింసా మృగాలు; ఎవరి వల్ల పక్షులు, కీటకాలు, ఎవరి వల్ల తీగలు — ఆ గణేశునికి మనం సదా ప్రణామం, భజన చేస్తాము.
యతో బుద్ధిరజ్ఞాననాశో ముముక్షోః యతః సమ్పదో భక్తసన్తోషికాః స్యుః । యతో విఘ్ననాశో యతః కార్యసిద్ధిః సదా తం గణేశం నమామో భజామః ॥
Yato buddhir ajnana-nasho mumukshoh Yatah sampado bhakta-santoshikah syuh Yato vighnanasho yatah karyasiddhih Sada tam ganesham namamo bhajamah
అర్థం:ఎవరి వల్ల ముముక్షువుకు బుద్ధి, అజ్ఞాన నాశం; ఎవరి వల్ల భక్తులకు సంతోషాన్నిచ్చే సంపద; ఎవరి వల్ల విఘ్నాల నాశం, కార్యసిద్ధి — ఆ గణేశునికి మనం సదా ప్రణామం, భజన చేస్తాము.
యతః పుత్రసమ్పద్యతో వాఞ్ఛితార్థో యతోఽభక్తవిఘ్నాస్తథానేకరూపాః । యతః శోకమోహౌ యతః కామ ఏవ సదా తం గణేశం నమామో భజామః ॥
Yatah putra-sampad yato vanchhitartho Yato'bhakta-vighnas tathaneka-rupah Yatah shoka-mohau yatah kama eva Sada tam ganesham namamo bhajamah
అర్థం:ఎవరి వల్ల పుత్ర-సంపద, వాంఛిత అర్థం; ఎవరి వల్ల అభక్తులకు అనేక రూపాల విఘ్నాలు; ఎవరి వల్ల శోకం, మోహం, ఎవరి వల్ల కామం — ఆ గణేశునికి మనం సదా ప్రణామం, భజన చేస్తాము.
యతోఽనన్తశక్తిః స శేషో బభూవ ధరాధారణేఽనేకరూపే చ శక్తః । యతోఽనేకధా స్వర్గలోకా హి నానాః సదా తం గణేశం నమామో భజామః ॥
Yato'nanta-shaktih sa shesho babhuva Dharadharane'neka-rupe cha shaktah Yato'nekadha svarga-loka hi nanah Sada tam ganesham namamo bhajamah
అర్థం:ఎవరి వల్ల అనంత-శక్తి శేషనాగుడు ప్రకటమయ్యాడో, అతడు అనేక రూపాలలో పృథ్విని ధరించగలడు; ఎవరి వల్ల అనేక రకాల నానా స్వర్గలోకాలు ఏర్పడ్డాయో — ఆ గణేశునికి మనం సదా ప్రణామం, భజన చేస్తాము.
యతో వేదవాచో వికుణ్ఠా మనోభిః సదా నేతి నేతీతి యత్తా గృణన్తి । పరబ్రహ్మరూపం చిదానన్దభూతం సదా తం గణేశం నమామో భజామః ॥
Yato vedavacho vikuntha manobhih Sada neti netiti yatta grinanti Parabrahma-rupam chidananda-bhutam Sada tam ganesham namamo bhajamah
అర్థం:ఎవరి వద్ద నుండి వేద-వాణి మనస్సుతో సహా వెనుదిరిగి సదా 'నేతి-నేతి' అంటూ స్తుతిస్తుందో — ఆ పరబ్రహ్మస్వరూపుడిని, చిదానందమయుడిని — ఆ గణేశునికి మనం సదా ప్రణామం, భజన చేస్తాము.
పునశ్చేదమష్టకం భక్తియుక్తో పఠేద్యో నరో భక్తిభావేన నిత్యమ్ । ఇహ శ్రీసమృద్ధిం పరత్రాపి ముక్తిం లభేద్భక్తియుక్తః స్తుతో యేన దేవః ॥
Punash chedam ashtakam bhaktiyukto Pathedyo naro bhaktibhavena nityam Iha shri-samriddhim paratrapi muktim Labhed bhaktiyuktah stuto yena devah
అర్థం:ఏ మనిషి భక్తియుక్తుడై ఈ అష్టకాన్ని నిత్యం ప్రేమతో పఠిస్తాడో, అతడు ఈ లోకంలో శ్రీ-సమృద్ధిని, పరలోకంలో ముక్తిని పొందుతాడు — ఎందుకంటే దీని వల్ల సాక్షాత్ దేవుని స్తుతి చేయబడింది.
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
ਗਣੇਸ਼ਾਸ਼ਟਕਮ੍ పారాయణ ప్రయోజనాలు
గణేశుని పరబ్రహ్మంగా, సమస్త సృష్టి పరమ మూలంగా ప్రకటిస్తుంది — లోతైన వేదాంత భక్తి స్తోత్రం
బుద్ధిని, అజ్ఞాన నాశాన్ని పోషిస్తుంది, ఐదవ శ్లోకం స్పష్టంగా చెప్పినట్లు
విఘ్నాల నాశం (విఘ్న-నాశం), ప్రతి కార్యసిద్ధి (కార్య-సిద్ధి)ని ఆవాహిస్తుంది
దీని చివరి శ్లోకం ఈ లోకంలో సమృద్ధి (శ్రీ-సమృద్ధి), పరలోకంలో ముక్తిని వాగ్దానం చేస్తుంది
ఎనిమిదవ శ్లోకపు చింతనాత్మక 'నేతి-నేతి' దర్శనంతో మనసును స్థిరపరచి ఉన్నతం చేస్తుంది
గణేశ చతుర్థి, సంకష్టి, ప్రతిరోజు పూజలో భక్తి, బుద్ధి, విజయం కోసం పఠిస్తారు
లౌకిక కల్యాణం, ముక్తి రెండింటి సాధకులకు ప్రతిరోజు పారాయణం (పఠనం)కు అనుకూలం
ਗਣੇਸ਼ਾਸ਼ਟਕਮ੍ పారాయణ విధి
భగవాన్ గణేశుని ప్రతిమ ముందు కూర్చుని, దీపం వెలిగించి, గరిక, ఎర్ర పుష్పం, మోదకాన్ని సమర్పించండి. ఎనిమిది శ్లోకాలను భక్తి, చింతనతో పఠించండి, ప్రతి 'యతః' (ఎవరి నుండి) అర్థంపై మనసు నిలుపుతూ, ధ్రువపదం 'సదా తం గణేశం నమామో భజామః' వద్ద లోలోపల ప్రణామం చేస్తూ. ఫలశ్రుతి శ్లోకంతో ముగించండి. సమృద్ధి, ముక్తి కోసం దీనిని ప్రతిరోజు ఒకసారి పారాయణంగా చదవవచ్చు.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి ਗਣੇਸ਼ਾਸ਼ਟਕਮ੍ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి